THPT NGUYỄN DU (208)
Tạ Thu Thâu (1906–1945) là một nhà hoạt động cách mạng và nhà lý luận chính trị Việt Nam, nổi bật với vai trò lãnh đạo khuynh hướng Trotskyist (Đệ Tứ Quốc tế) tại Việt Nam trong thời kỳ thuộc địa Pháp. Ông là một trong những nhân vật gây nhiều tranh luận trong lịch sử chính trị Việt Nam vì vừa đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân Pháp, vừa đối lập với đường lối của Đảng Cộng sản Đông Dương.
Con đường hoạt độngSau thời gian dạy học ở Sài Gòn, Tạ Thu Thâu sang Paris năm 1927 để học tại Đại học Paris. Trong thời gian ở Pháp, ông tham gia phong trào chống thực dân, chuyển từ khuynh hướng dân tộc sang chủ nghĩa Marx theo lập trường Trotskyist, rồi bị chính quyền Pháp trục xuất về Đông Dương năm 1930 sau một cuộc biểu tình phản đối chính sách đàn áp của chính quyền thuộc địa. Hoạt động chính trịTrong thập niên 1930, ông là một trong những người sáng lập và lãnh đạo nhóm La Lutte (Tranh Đấu), một phong trào và tờ báo có ảnh hưởng đáng kể tại Sài Gòn. Nhóm này từng hợp tác trong một số giai đoạn với các đảng viên cộng sản trước khi hai bên chia rẽ sâu sắc vì khác biệt về chiến lược và quan điểm quốc tế. Trong các cuộc bầu cử dưới chế độ thuộc địa, danh sách do Tạ Thu Thâu lãnh đạo từng giành được sự ủng hộ đáng kể của cử tri tại Nam Kỳ. Quan điểm và ý nghĩa lịch sửTạ Thu Thâu chủ trương kết hợp đấu tranh giành độc lập dân tộc với cách mạng xã hội chủ nghĩa theo quan điểm Trotskyist. Ông phê phán cả chủ nghĩa thực dân Pháp lẫn đường lối của Quốc tế Cộng sản và Đảng Cộng sản Đông Dương, cho rằng cách mạng cần dựa trực tiếp vào sự tổ chức của công nhân và nông dân thay vì liên minh với giai cấp tư sản dân tộc. Những quan điểm này khiến ông trở thành đối thủ chính trị của cả chính quyền thuộc địa lẫn lực lượng cộng sản theo đường lối Stalin. Cái chết và di sảnSau khi được trả tự do khỏi nhà tù Côn Đảo vào năm 1945, Tạ Thu Thâu tiếp tục hoạt động trong bối cảnh chuyển giao quyền lực sau khi Nhật đầu hàng. Ông bị bắt tại Quảng Ngãi và thiệt mạng vào khoảng tháng 9 năm 1945. Nhiều công trình nghiên cứu và nguồn tư liệu cho rằng ông bị lực lượng Việt Minh xử tử, tuy nhiên các chi tiết cụ thể và trách nhiệm cá nhân vẫn là chủ đề được các nhà sử học thảo luận và diễn giải khác nhau. Ngày nay, Tạ Thu Thâu được xem là một nhân vật quan trọng để nghiên cứu lịch sử các phong trào cánh tả ở Việt Nam, đặc biệt là sự tồn tại của khuynh hướng Trotskyist bên cạnh phong trào cộng sản chính thống trong giai đoạn 1930–1945. Đánh giá về vai trò và ảnh hưởng của ông vẫn còn đa dạng, phản ánh những khác biệt trong cách tiếp cận lịch sử và chính trị.
