THPT NGUYỄN DU (42)
Cù Chính Lan (1930–1951) là một anh hùng, liệt sĩ của Quân đội nhân dân Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp. Ông nổi tiếng với chiến công tiêu diệt xe tăng Pháp tại Giang Mỗ trong Chiến dịch Hòa Bình và là một trong bảy người đầu tiên được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam.
Dấu ấn tiêu biểu
Chiến công nổi tiếng nhất của Cù Chính Lan diễn ra ngày 13-12-1951 tại trận Giang Mỗ. Khi một xe tăng Pháp xuất hiện, bắn chặn đường rút lui của đơn vị, ông đã nhiều lần áp sát xe tăng dưới làn hỏa lực địch. Sau khi khẩu tiểu liên gặp trục trặc, ông tiếp tục sử dụng lựu đạn, cuối cùng ném trúng buồng lái và tiêu diệt toàn bộ kíp xe, khiến chiếc xe tăng bị phá hủy ngay tại trận địa. Chiến công này trở thành biểu tượng của lòng dũng cảm và tinh thần quyết chiến của bộ đội Việt Nam.
Cuộc đời và quân ngũ
Sinh tại làng Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An (nay thuộc xã Quỳnh Anh, tỉnh Nghệ An), Cù Chính Lan lớn lên trong hoàn cảnh gia đình nông dân nghèo, mẹ mất sớm. Ông tham gia lực lượng cách mạng từ những năm đầu kháng chiến và nhập ngũ năm 1946. Trong quân đội, ông được đánh giá là người gương mẫu, tận tụy với đồng đội, giàu tinh thần trách nhiệm và luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.
Sự hy sinh và vinh danh
Ngày 29-12-1951, trong trận đánh đồn Cô Tô thuộc Chiến dịch Hòa Bình, dù bị thương nhiều lần, Cù Chính Lan vẫn tiếp tục chỉ huy và động viên đồng đội chiến đấu. Ông anh dũng hy sinh khi mới 20 tuổi. Năm 1952, ông được truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì, Huân chương Kháng chiến hạng Nhất và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Di sản và tưởng niệm
Tên tuổi Cù Chính Lan được đặt cho nhiều tuyến đường trên cả nước. Tại khu vực Giang Mỗ (nay thuộc tỉnh Phú Thọ) có tượng đài ghi dấu chiến công diệt xe tăng của ông, còn tại quê hương Nghệ An có khu tưởng niệm được xây dựng để tri ân người anh hùng trẻ tuổi. Hình tượng Cù Chính Lan từ lâu đã xuất hiện trong sách giáo khoa, điện ảnh và các hoạt động giáo dục truyền thống của Việt Nam.
