“Thư anh giúp tôi thêm sức mạnh"

Tôi có người anh trai là Trần Công Nguyên, sinh năm 1951 ở làng chài Ngọc Việt, một ngôi làng sát biển thuộc huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định. Từ nhỏ anh đã vừa đi học, vừa ra cửa biển thả lưới, cắm đăng bắt cua, sò… để có tiền mua sách vở, quần áo phụ giúp gia đình. Năm 1967, khi 16 tuổi, anh giấu cha mẹ, viết đơn tình nguyện nhập ngũ, nhưng vì chưa đủ tuổi nên đơn của anh không được chấp thuận. Sau nhiều lần làm đơn, tháng 2-1968, anh được toại nguyện.

Trong lá thư đầu tiên gửi về từ Vĩnh Linh, anh kể về những trận chiến oai hùng của đơn vị ở Khe Sanh, Đường 9, Mỏ Tàu - Thừa Thiên-Huế. Anh viết để bố mẹ và các em yên tâm rằng, anh được các chú, các anh ở đơn vị rất quan tâm, bởi trong trung đoàn, anh là người trẻ nhất. Anh còn tếu táo bảo “đánh giặc vui như đi hội”. Xem thư, tôi rất cảm phục anh.

Tháng 6-1974, tốt nghiệp cấp III, tôi nhận phiếu báo dự thi đại học, nhưng hình ảnh người anh trai nằng nặc xung phong vào chiến trường cứ thôi thúc tôi nung nấu quyết tâm nhập ngũ. Tôi quyết định giấu bố mẹ, viết đơn tình nguyện nhập ngũ. Mấy ngày sau, ông Lãm, Huyện đội trưởng Huyện đội Nghĩa Hưng đến nhà gặp gia đình, khuyên tôi rút đơn bởi tôi vẫn chưa đủ 18 tuổi. Sau một lúc trầm ngâm, bố tôi nói với Huyện đội trưởng: “Thôi, cháu nó đã quyết vậy thì các chú cho cháu đi, tôi bảo lãnh”.

Ngày 20-7-1974, tôi lên đường nhập ngũ. Chúng tôi trải qua mấy tháng huấn luyện rồi hành quân vượt Trường Sơn ngay. Vì là thời điểm tổng động viên nên đại đội tôi có quá nửa là sinh viên các trường đại học ở Hà Nội, Thái Bình…

Sau hơn 3 tháng quân ngũ, tôi nhận được thư anh trai gửi từ A Lưới-Thừa Thiên. Trong thư, anh viết: “Tối nay, anh vừa nhận được thư em. Từ lúc em gửi cho đến khi thư tới tay anh là vừa tròn 3 tháng. Anh đọc từng dòng thư mà lòng dạ bồn chồn thương nhớ em, bởi em cũng vào quân ngũ khi chưa đầy 17 tuổi. Trong này đang rất cần người, vừa qua sư đoàn anh cũng cho người ra Hòa Bình nhận tân binh, biết đâu anh em ta lại cùng sư đoàn. Anh em mình được gần nhau thì còn gì sung sướng bằng.

Hải ạ! Việc em đi bộ đội cũng giống như anh ngày trước. Hiện tại mới đầu sẽ nhớ nhà lắm đấy. Cố gắng khắc phục rồi sẽ quen. Ngày ấy, anh không ở lại miền Bắc nhiều mà vào Nam chiến đấu luôn, rồi 6 năm sau anh mới lại được về phép...

Trong thời gian qua, chắc em cũng theo dõi tin trong này (khu vực Mỏ Tàu - Thừa Thiên-Huế). Đó là những chiến công của đơn vị anh trong 3 tháng mùa mưa vừa qua. Bọn anh chiến đấu cũng gian khổ, song rất tự hào vì quân mình thắng lớn. Sau này em sẽ hiểu, qua quá trình rèn luyện, con người mình sẽ cứng cáp lên nhiều.

Hiện nay, anh đang ở vùng A Lưới - Thừa Thiên-Huế, nếu hành quân vào, em sẽ đi qua chỗ anh, đơn vị anh đóng ngay cạnh đường 14 thuộc Tiểu đoàn 10, Trung đoàn 78-Pháo binh, Sư đoàn 324…”. (Thư ngày 10-11-1974)

Nhận thư anh trai, tôi rất vui và cảm động, thầm mong trên đường vào chiến trường, hai anh em sẽ được gặp nhau. Vài hôm sau, đơn vị tân binh chúng tôi từ Hòa Bình hành quân vượt Trường Sơn bằng xe tải. Xe chạy suốt ngày đêm qua Đường 9-Nam Lào nên tôi không có dịp tìm gặp anh trai theo địa chỉ anh ghi trong thư…

Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, trong lúc đau đáu mong chờ tin tức về anh trai thì tôi nhận được thư bố thông báo tin sét đánh: “Nhận thư con, bố mẹ mừng lắm, nhưng khi con hỏi tin anh Nguyên, bố mẹ cứ nhìn nhau khóc ròng. Con ơi! Anh con đã hy sinh ở Thừa Thiên ngày 18-3-1975”. (Thư ngày 8-10-1975)

Trong thư, bố tôi kể lại việc anh tôi hy sinh trong lúc cõng thương binh, do vấp phải mìn nên anh bị mất một chân và một tay. Anh hy sinh ở ngoại thành Huế, khi chỉ còn một tuần nữa là thành phố này được giải phóng.

Ít ngày sau, tôi lại nhận được lá thư mẹ gửi từ quê nhà: “Con yêu quý! Hơn 50 năm nay, mẹ mới cầm bút viết thư cho con. Mẹ viết thư mà nước mắt chứa chan đau khổ. Bố mẹ thương anh Nguyên con lắm, anh con hy sinh khi thi thể không còn nguyên vẹn. Nhưng thôi, cũng như bát nước nóng nguội dần, vì chiến tranh mà đất nước cũng còn nhiều gia đình phải chịu khổ đau giống như gia đình ta. Điều an ủi lớn nhất là hiện nay đất nước đã không còn bóng quân xâm lược”.

Mấy năm sau, ở núi Chuồi (xã Xuân Lộc, huyện Xuân Phú, tỉnh Bình Trị Thiên), một đơn vị trong lúc triển khai dự án xây dựng đã phát hiện ngôi mộ anh tôi dưới một quả đồi, vỏ thùng đạn được đồng đội của anh dùng dao khắc tên và quê quán thay cho bia mộ. Nhờ biết thông tin do một cựu chiến binh ở Huế gửi ra mà sau đó gia đình tôi đã từ Nam Định vào chuyển hài cốt anh về an táng tại nghĩa trang liệt sĩ quê nhà…

Rời quân ngũ, tôi đã thi đỗ vào Trường Đại học Tổng hợp TP Hồ Chí Minh, sau đó tiếp tục được cử đi đào tạo để trở thành giảng viên đại học. Hơn 30 năm qua, dù phải bận rộn mưu sinh, vật lộn với cuộc sống đời thường, nhưng hình ảnh anh trai tôi luôn hiện hữu, giúp tôi thêm nghị lực để vượt qua khó khăn. Với lối sống giản dị và ý chí kiên định, anh đã thực sự trở thành “thần tượng” của tôi ngay từ những ngày thơ bé...