Thủ khoa Nguyễn Hữu Huân: "Ngàn năm vẫn đỏ tim son anh hùng"

ách đây 150 năm, Thủ khoa Nguyễn Hữu Huân đã anh dũng, kiên cường cùng nghĩa binh chiến đấu chống thực dân Pháp xâm lược trong những năm giữa thế kỷ XIX và hy sinh một cách đầy khí phách. Ông là người con ưu tú của quê hương Tiền Giang, là anh hùng sống mãi cùng dân tộc với câu ca dao nổi tiếng được nhân dân ca ngợi “Một lòng đền nợ nước non/ Ngàn năm vẫn đỏ tim son anh hùng”.

“BA LẦN” ĐÁNH GIẶC GIỮ ĐẤT

Nguyễn Hữu Huân sinh năm 1830 ở làng Tịnh Hà, huyện Kiến Hưng, tỉnh Định Tường (nay là xã Hòa Tịnh, huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang). Ngay từ nhỏ, ông nổi tiếng thông minh, học giỏi. Năm 1852, dưới triều vua Tự Đức, ông đỗ Thủ khoa kỳ thi Hương tại Gia Định nên Nguyễn Hữu Huân thường được gọi là “Thủ khoa Huân”.

Chân dung Thủ khoa Nguyễn Hữu Huân. Ảnh: Tư liệu

Tháng 2-1859, thực dân Pháp đem quân đánh hạ thành Gia Định. Lúc này, Thủ khoa Nguyễn Hữu Huân đang phụ trách việc học hành, thi cử ở Kiến Hưng, với chức Giáo thụ. Chứng kiến cảnh nước mất nhà tan, giữa năm 1859, Nguyễn Hữu Huân từ bỏ chức Giáo thụ, ông hợp lực với Võ Duy Dương chiêu mộ nghĩa dũng, liên kết với các nhà yêu nước đứng lên phất cờ khởi nghĩa.

Cuộc khởi nghĩa do Nguyễn Hữu Huân và Võ Duy Dương lãnh đạo đã thu hút được đông đảo nông dân và các tầng lớp nhân dân khác tham gia kể cả phú hào. Và tầng lớp này là nguồn cung cấp tài chính, lương thực quan trọng cho nghĩa quân, như bá hộ Trần Văn Học - một người rất giàu có ở Bình Cách, cha vợ của Võ Duy Dương và là thông gia với Nguyễn Hữu Huân.