Thu phục phỉ bằng lòng dũng cảm và uy tín

Thời gian: 1942–1943
Địa điểm: Lục Khu, Cao Bằng

Bối cảnh lịch sử

Giữa năm 1942, lực lượng vũ trang Cao Bằng được củng cố để mở rộng căn cứ cách mạng. Đồng chí Hoàng Sâm được giao làm Đội trưởng Đội vũ trang Cao Bằng (khi đó còn sử dụng bí danh Trần Sơn Hùng). Địa bàn hoạt động là vùng Lục Khu – nơi địa hình hiểm trở, giao thông khó khăn và thường xuyên có các toán phỉ hoạt động, gây mất an ninh và cản trở phong trào Việt Minh.

Câu chuyện

Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, Hoàng Sâm không chỉ là một cán bộ chỉ huy gan dạ mà còn nổi tiếng với nhiều kỹ năng quân sự. Ông cưỡi ngựa thành thạo, bắn súng chính xác bằng cả hai tay và thường trực tiếp đi vào những khu vực nguy hiểm để nắm tình hình.

Điều đáng chú ý là trong nhiều trường hợp, mục tiêu của ông không phải tiêu diệt bằng được các toán phỉ, mà tìm cách thu phục hoặc làm tan rã họ. Bằng sự mưu trí, kết hợp giữa đấu tranh quân sự và vận động quần chúng, lực lượng do Hoàng Sâm chỉ huy đã hạn chế đáng kể hoạt động phá hoại của các toán phỉ, tạo điều kiện để các Hội Cứu quốc của Việt Minh mở rộng cơ sở ở vùng Lục Khu.

Năm 1943, khi phong trào cách mạng phát triển xuống các tỉnh phía nam, Hoàng Sâm lại được giao nhiệm vụ mới: tổ chức đội bảo vệ cho các tổ xung phong Nam Tiến. Việc được điều sang nhiệm vụ khác khi địa bàn Cao Bằng đã ổn định cho thấy cấp trên đánh giá cao năng lực tổ chức và chỉ huy của ông.

Chính những năm tháng hoạt động ở Cao Bằng đã rèn luyện Hoàng Sâm về cả bản lĩnh quân sự lẫn công tác dân vận. Những kinh nghiệm ấy trở thành nền tảng quan trọng để cuối năm 1944, Chủ tịch Hồ Chí Minh lựa chọn ông làm Đội trưởng đầu tiên của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân.

Ý nghĩa lịch sử

Câu chuyện cho thấy thắng lợi của cách mạng không chỉ đến từ các trận đánh lớn. Ở nhiều địa bàn, việc ổn định an ninh, tranh thủ nhân dân và làm tan rã các lực lượng chống đối cũng có ý nghĩa quyết định đối với việc xây dựng căn cứ cách mạng.

Hoàng Sâm là một trong những cán bộ đã thực hiện rất tốt nhiệm vụ đó ở Cao Bằng trước Cách mạng Tháng Tám.

Bài học rút ra

Người chỉ huy giỏi không phải lúc nào cũng chọn đối đầu bằng vũ lực. Biết kết hợp giữa bản lĩnh, trí tuệ và công tác vận động quần chúng sẽ tạo nên những kết quả bền vững hơn.