THỬ THÁCH ĐẦU TIÊN
Bị bắt đưa về sở mật thám tỉnh Quảng Ngãi, tác giả phải đối mặt với những dụng cụ tra tấn ghê rợn và sự hành hạ dã man của phó mật thám Bùi Trọng Lệ. Những trận đòn roi da, roi cá đuối, dùi cui, điện giật liên tiếp trút xuống, nhưng ông vẫn kiên quyết không nhận nét chữ của mình trong tài liệu in bí mật. Trong xà lim, ông gặp đồng chí Nguyễn Cát – người động viên giữ vững tinh thần, nhắc cách che đầu khi bị đánh để còn tiếp tục hoạt động sau này. Những ngày tra khảo tiếp theo càng khốc liệt hơn
Vừa bước vào phòng tra, tôi nhìn thấy kìm kẹp, dùi cui, roi da, roi cá đuối, bình điện dây thừng cái treo trên xà, cái bở vương vãi dưới sàn nhà. Bùi Trọng Lệ, phó mật thám tỉnh bước vào phòng. Nó nhìn tôi xoi mói từ đầu đến chân, nhếch mép, môi dưới trễ xuống, mồm cong lên, vẻ mỉa mai thách thức. Nó nện gót giày đi lại trong phòng rồi bất ngờ dừng lại xông vào đấm đá tôi túi bụi. Tôi lùi dần, lùi dần vào góc tường, cắn răng chịu đựng. Quả như anh em tù nói, thằng Lệ đánh ác hơn tụi lính nhiều. Chúng đã mệt, nó thở hồng hộc kéo ghế ngồi, vẫy tay gọi tôi lại, rút trong ngăn kéo ra một tập tài liệu in đông sương ném lên mặt bàn, hỏi:
- Phải chữ mày viết đây không?
Bị bất ngờ, nhưng tôi cố trấn tĩnh trả lời:
- Tôi không biết.
Thằng Lệ nhếch mép, khoát tay hai thằng mật thám bước lại. Đợt tra tấn thứ hai lại tiếp tục. Bọn chúng thả sức quất roi tới tấp vào đầu, vào mặt, vào lưng tôi. Đến lúc tôi không còn sức chịu đựng ngã lăn ra sàn xi măng, chúng mới gọi lính lôi tôi vứt xuống xà lim.
Buổi chiều chúng đưa thêm một ngươi nữa vào xà lim. Nhờ ánh sáng tờ mờ chiếu qua cái của tò vò tít trên cao của xà lim, tôi nhân ra anh là một người cao lớn, có đôi mắt tròn sáng quắc. Tôi thoáng nghĩ: "Đây là một đồng chí cách mạng, hay tên mật thám trá hình đây". Nằm xuống sàn xà lim anh ta bắt đầu gợi chuyện.
- Anh ở đâu? Bị bắt mấy ngày rồi? Bọn nó đánh có đau lắm không? Đã khai báo gì chưa?
Trước sau tôi cũng chỉ trả lời có một câu:
- Tôi biết gì đâu mà khai.
Chừng như anh ta cũng đoán biết thái độ củạ tôị nên tự giới thiệu:
- Tôi là Nguyễn Cát, hoạt động công khai ở phía đông Sơn Tịnh.
Tôi lục tìm trong ký ức và nhớ lại ngày còn học nghề làm thuốc ở nhà ông Hiển có đôi lần nghe nhắc đến tên anh với vẻ kính trọng, nhưng tôi chưa được gặp mặt. Nghĩ vậy nhưng tôi vẫn cảnh giác. Đêm hôm ấy anh khuyên tôi:
- Bọn nó còn tiếp tục tra tấn anh nữa. Nhưng cố chịu đựng đừng khai, vì khai thì bọn nó còn tiếp tục đánh cho đến khi nào moi hết tin tức mới thôi. Anh nhớ khi nó đánh lấy hai cánh tay che đầu, đừng để bị tổn thương mà khi ra tù không tiếp tục hoạt động được.
Đúng như anh nói, mấy ngày tiếp theo chúng càng dánh tôi đau hơn, nhưng tôi vẫn không nhận nét chữ mình viết.
Hôm sau vừa bước vào phòng tra, Bùi Trọng Lệ chỉ ghế bảo tôi ngồi. Tôi chưa hiểu nó định giở trò gì thì hai tên mật thám dắt anh Phấn vào, mặt mày tím bầm, quần áo toạc rách, hai tay còng ngoặt ra sau lưng. Anh đi thẳng đến trước tôi. Nhân lúc thằng Lệ quay mặt đi, anh nói nhỏ: tôi khai anh in tài liệu. Một ý nghĩ vụt ra trong đầu tôi, không thể để chúng làm một đối chất giữa tôi và anh Phấn, phải choảng cho anh một trận để anh phản cung. Nhưng thằng Lệ đã vẫy tay gọi lính đưa anh Phấn ra. Quay lại nó bảo tôi:
- Với những thằng khác bọn nó đánh đủ rồi. Nhưng với mày thì tao đánh, đánh đến khi nào mày bỏ cái gan lì, khai ra hết mới thôi!
Cuộc tra tấn bắt đầu. Thằng Lệ xông vào đánh tôi rất ác. Hắn quất roi da, roi cá đuối vào đầu, vào lưng tôi, nó thúc mũi giày vào bụng, vào ngực, vào hông. Tôi ôm đầu, cắn môi đến bật máu tươi ra chịu đựng. Tôi ngã ra sàn nhà, thằng Lệ túm tóc kéo ngồi dậy hỏi:
- Mày có nhận thằng Võ Phấn tổ chức và đưa tài liệu cho mày in không? Đến nước này thì không chối được nữa, nhưng phải nghĩ cách lừa nó. Tôi trả lời:
- Mấy hôm nay ông hỏi Võ Phân là ai, tôi không biết là ai, còn anh này là Võ Giỏi, bạn học cũ cùng trường. Anh có thuê tôi in rồi trả tiền để tôi mua sách báo đọc, sau đó lại bắt tôi tả lại cách in đông sương, và viết chữ để nhận dạng.
Thế là cuộc tra tấn kết thúc. Chúng chuyển tôi sang nhà lao chờ làm án.
