Thử thách ngục tày Côn Đảo và bản lĩnh người cộng sản

Năm 1929, giữa lúc phong trào cách mạng đang phát triển mạnh mẽ, Phạm Bá Hải cùng nhiều đồng chí bị chính quyền thực dân Pháp bắt giữ tại Sài Gòn. Tòa án thực dân tuyên phạt ông 9 năm tù khổ sai và đày ra Côn Đảo – "địa ngục trần gian" lúc bấy giờ. Môi trường lao tù khắc nghiệt với chế độ tra tấn dã man và bệnh tật rình rập không thể làm khuất phục chí khí của người chiến sĩ trẻ. Tại Côn Đảo, Phạm Văn Đồng cùng các đồng chí như Lê Duẩn, Nguyễn Văn Cừ đã biến nhà tù thực dân thành "trường học cách mạng". Ông tích cực tham gia các cuộc đấu tranh đòi cải thiện chế độ giam giữ, viết báo, dịch tài liệu và trực tiếp tham gia giảng dạy lý luận Mác - Lênin cho các bạn tù. Nhờ có học vấn sâu rộng và vốn ngoại ngữ giỏi, ông trở thành một trong những trụ cột tinh thần và trí tuệ của Chi bộ Đảng tại nhà tù Côn Đảo. Năm 1936, trước áp lực của Phong trào Mặt trận Bình dân Pháp, chính quyền thực dân buộc phải trả tự do cho ông cùng nhiều chiến sĩ cộng sản khác. Trở về sau 7 năm rèn luyện trong chốn ngục tày, Phạm Văn Đồng không chỉ giữ vững lập trường cách mạng mà còn trưởng thành vượt bậc về lý luận và bản lĩnh chính trị, sẵn sàng bước vào những giai đoạn đấu tranh mới cam go hơn.