Thử thách trên đường kéo pháo Điện Biên Phủ

Đầu năm 1954, Bộ Tổng Tư lệnh quyết định mở Chiến dịch Điện Biên Phủ nhằm tiêu diệt tập đoàn điểm cao chiến lược của Pháp. Nhằm đáp ứng yêu cầu tác chiến mới, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đưa ra một quyết định lịch sử: chuyển phương án tác chiến từ "Đánh nhanh giải quyết nhanh" sang "Đánh chắc tiến chắc". Quyết định này đồng nghĩa với việc toàn bộ các khẩu pháo nặng hàng tấn vừa được kéo vào trận địa phải được kéo ngược trở ra vị trí tập kết an toàn để chờ lệnh mới.

Việc đưa những khẩu pháo cao xạ 37mm – nặng hơn 2,4 tấn – băng qua lòng chảo Điện Biên Phủ là một kỳ tích chưa từng có trong lịch sử quân sự. Đường kéo pháo không phải là đường quốc lộ hay đường rải đá, mà chỉ là những con đường mòn nhỏ hẹp do chính công binh và bộ binh ta xẻ núi, bạt ta-luy mà thành. Một bên đường là vách đá dựng đứng, một bên là vực sâu hun hút. Mùa mưa miền Tây Bắc khiến mặt đường trở nên lầy lội, trơn trượt như đổ mỡ.

Khẩu đội của Tô Vĩnh Diện nhận nhiệm vụ kéo pháo hoàn toàn bằng sức người. Không có xe cơ giới, hàng chục chiến sĩ phải gạt mồ hôi, bám chặt vào từng sợi dây cáp, dùng đòn bẩy và sức vai để nhích từng xentimét pháo lên dốc. Trong điều kiện thiếu thốn lương thực, không khí lạnh giá của núi rừng Tây Bắc cùng sự bắn phá dữ dội của không quân và pháo binh địch, Tô Vĩnh Diện luôn là người đi đầu, vừa trực tiếp vây kéo pháo, vừa hô vang các khẩu hiệu động viên tinh thần đồng đội. Khẩu hiệu "Yêu pháo như con, quý pháo như máu" đã trở thành kim chỉ nam hành động của ông và toàn thể đơn vị trong suốt quá trình tác chiến cực kỳ gian khổ này.