Thư từ chiến trường Khu 5

Vừa qua, chuyên mục “Thư thời chiến” đã nhận được những lá thư viết trong các năm 1962-1963 của Đại tá, bác sĩ Nguyễn Văn Ích (nguyên Chủ nhiệm Quân y Sư đoàn 1 - Quân khu 5) gửi cho vợ là y tá Vũ Thị Như Hiền (Viện Quân y 103). Đó là những trang thư đã nhòe mực và úa màu theo năm tháng…

Gặp nhau trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, bác sĩ Nguyễn Văn Ích và y tá Vũ Thị Như Hiền bén duyên nhau. Tháng 1-1956 họ tổ chức lễ cưới. Khi đứa con thứ ba vừa chào đời được ít tháng thì bác sĩ Nguyễn Văn Ích nhận lệnh vào chiến trường B. Sự cách xa về địa lý đã không thể chia cắt được niềm thương, nỗi nhớ của đôi vợ chồng trẻ

“Nỗi nhớ em, nhớ các con và gia đình càng làm anh thêm quyết tâm vượt mọi khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ và đôi chân anh cũng càng thêm vững bước trên đường công tác” (Thư viết trên đường hành quân, ngày 31-5-1962).

“Anh nhớ lắm. Nhớ ngày sinh các con, đây Thành ngày 10-9; bé Hưng 1-10, đủ năm rồi không biết đã tự đi được chưa? Sắp đến ngày con Hà 6 tuổi, anh cũng chưa biết làm gì để ăn mừng ngày sinh của con đây. Anh vẫn ở vùng giải phóng và đi công tác nhiều, càng đi, càng tăng thêm căm thù, thêm sức đấu tranh và chứng kiến sự khổ đau của đồng bào, sự tàn ác của chế độ Mỹ - Diệm”( Thư ngày 30-10-1962).

Vừa vào tới chiến trường, Nguyễn Văn Ích đã gửi thư về động viên vợ con và tin rằng, gia đình anh sẽ sớm có ngày được sum họp. Anh nhìn cuộc chiến với ánh mắt lạc quan và cũng đầy bản lĩnh: “Cuộc đấu tranh này là cuộc chiến ác liệt, nhưng đứng trước bom đạn, mọi người đều dũng cảm tiến lên, không sợ hiểm nguy, chết chóc. Làm cách mạng, ai cũng muốn sống để cống hiến, nhưng cũng có thể chấp nhận hy sinh để đưa cách mạng đến thắng lợi hoàn toàn (Thư viết tháng 10-1962).

“Với cách mạng miền Nam, anh đang làm tất cả những gì có thể. Ở đây mùa mưa đã đến, mặc áo ấm nằm trên võng ka-ki, đắp chăn mỏng mà khuya vẫn thấy lạnh. Nhưng khi lao vào công tác, anh lại quên đi mưa rét. Mặc cho việc ăn ngủ gian khổ, mặc cho kẻ địch uy hiếp, săn lùng vây ráp, anh và đồng đội vẫn sẵn sàng chịu đựng và đoàn kết, giúp đỡ nhau” (Thư ngày 6-12-1962).

Trong những trang thư gửi về, bác sĩ Nguyễn Văn Ích còn chia sẻ những công việc thường ngày với vợ. Đó là khi anh quên hết những khó khăn, mệt nhọc để lao vào công việc “Mùa này anh đang trồng khoai sắn và cấy lúa để tự túc (điều mà trước đây anh chưa từng làm). Dưới trời mưa lạnh và đồng ruộng bùn lầy, anh vẫn hăng say lao động. Chắc em nghĩ anh vất vả lắm, nhưng quả thật anh chưa thấy đó là gian khổ. Một khi tư tưởng đã thông và biết rõ mục tiêu cách mạng, thì ngay cả đến thương vong anh cũng không ngại. Anh sẽ trưởng thành trong cuộc chiến này…” (Thư viết sau ngày làm ruộng,10-1-1963).

“Anh đã làm mọi việc: Trồng khoai, sắn, phát rẫy, đánh cá, làm lúa gạo nuôi dưỡng anh em thương - bệnh binh. Anh còn làm cả cán bộ chính trị nữa. Đời sống vật chất tuy thiếu thốn, có khi mấy ngày liền không có gạo ăn, bữa cơm chỉ có muối trắng hay vài cọng rau lang, vậy mà anh vẫn cảm thấy ngon miệng. Có hôm vượt đường xa, vai mang nặng, nhưng chỉ cần nghỉ một đêm, hôm sau hành quân lại khỏe mạnh như thường. Có lần địch đổ bộ trực thăng cách chỗ anh 30m, phải chạy vào rừng cùng anh em đơn vị, vậy mà anh vẫn bình tĩnh xử lý mọi việc...” (Thư viết tối 13-5-1963).

Sau nhiều năm công tác trên chiến trường Khu 5, Nguyễn Văn Ích được giao đảm nhiệm các vị trí: Chủ nhiệm Quân y Sư đoàn 2; Phó chủ nhiệm, Chủ nhiệm Quân y Quân khu 5. Tháng 11-1975, ông được điều về Viện Y học Quân sự làm Chủ nhiệm khoa Tổng kết chiến tranh. Vậy là sau hơn 10 năm, kể từ ngày nhận quyết định đi B, vợ chồng bác sĩ Ích mới có dịp đoàn tụ. Giờ đây, khi đã bước qua tuổi “bát thập”, họ vẫn thường ôn lại những năm tháng gian khổ trong cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc. “Mỗi cánh thư là những tâm sự rất thật của thế hệ chúng tôi ngày ấy. Tuy không đều đặn, nhưng bấy nhiêu cũng đủ để chúng tôi biết “một nửa” của mình vẫn còn sống và mạnh khỏe để tiếp tục đi qua cuộc chiến” - Đại tá Nguyễn Văn Ích đã chân thành tâm sự.

Mới đây, vợ chồng ông đã trao tặng Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam hơn chục lá thư, những lá thư thời chiến mà vợ chồng ông từng cẩn thận gìn giữ trong suốt 50 năm.