Thủ tướng điện (Võ Văn Kiệt)
Thủ tướng điện (Võ Văn Kiệt)
Thủ tướng điện (Võ Văn Kiệt)
Năm 1992, ông Võ Văn Kiệt được Quốc hội bầu làm Thủ tướng Chính phủ. Đây là thời kì khiến tên tuổi ông gắn liền với nhiều công trình cho tới tận ngày nay như: Nhà máy thủy điện Sơn La, đường dây điển 500KV,…
Chú tâm huyết xây dựng ngành điện đến nỗi người dân đã gọi Chú bằng cái tên thân thương “Thủ tướng Điện". Và biết bao lần tôi chứng kiến nỗi trăn trở của người lãnh đạo đã cực kỳ sáng suốt, quyết liệt phát triển điện năng cho Tổ quốc như là chiếc chia khóa mở cánh cửa hội nhập. “Với điện đóm chập chờn, thiếu trước hụt sau như thế này thì có ai muốn đến đầu tư với mình chứ” - thời điểm ấy Chú hay bực bội như vậy.
Để xây dựng đường dây siêu cao áp 500KV, Chú liên tục có mặt trên những địa điểm thi công hiểm trở ở những cung đường Trường Sơn, đại ngàn Tây nguyên, thung lũng, đầm lầy miền Đông Nam Bộ... kịp thời gặp gỡ, khen thưởng từng đơn vị thi công cùng lãnh đạo ngành điện tháo gỡ những khó khăn phát sinh.
Tuy nhiên sóng gió lớn nhất với công trình đường dây 500KV bủa vây quanh Ông không hẳn là vấn đề kỹ thuật, là kinh phí... mà là điều tiếng, từng lúc hết sức nặng nề rằng đường dây 500 KV là dự án duy ý chí, là làm thâm hụt ngân sách, là chưa thông qua Quốc hội, là Thủ tướng chơi nổi...
Tôi đã từng ngồi hàng giờ nhìn ông đăm chiêu: “Nhiều ý kiến cho rằng đường dây 500 KV là công trình bất khả thi vì kéo dài hàng ngàn cây số từ Bắc vào Nam, sẽ gặp nhiều bất trắc, hiểm nguy trong công tác bảo vệ, tại sao không bán điện đang dư thừa ở miền Bắc, lấy tiền xây dựng nhiệt điện cho miền Nam, thì tiện lợi và khả thi hơn không? Tôi đã cân nhắc nhiều lắm, khi miền Bắc mất mùa, thiếu gạo thì miền Nam cấp tốc chi viện bằng mọi phương tiện. Gạo được chở ra Bắc bằng đường thủy, đường bộ, bằng xe lửa... Nay miền Nam đói điện, thì làm sao có thể đem điện thừa miền Bắc bán sang Trung Quốc, dù cho là để lấy tiến xây dựng nhà máy điện cho miền Nam, thì đâu có hợp với đạo lý và nhà máy điện nào cũng phải mất từ 3 đến 5 năm mới xây dựng xong, trong khi đường dây 500 KV chỉ mất 2 năm xây dựng và đưa vào tải điện”.
Lúc ấy tôi đã hỏi Ông rằng: “Nhưng nhiều người nói chú không phải là nhà khoa học thì đâu có cơ sở để quyết một công trình năng lượng hiện đại, tốn kém như vậy?".
Ông không hề tự ái, mà chỉ cười độ lượng: “Đúng vậy, tôi không là nhà khoa học, nhưng bạn bè tôi là những nhà khoa học hàng đầu ngành năng lượng. Tôi đã tập hợp, biết lắng nghe và tôi quyết định bằng cả sinh mạng chính trị của mình”.
Cuộc hành trình 2 năm xây dựng đường dây 500 KV kết thúc. Sau 20 năm đất nước thống nhất, hệ thống điện quốc gia mới được thống nhất qua lưới điện truyền tải 500 KV, vĩnh viễn chấm dứt thời kỳ phát điện phân tán, cục bộ từng địa phương trên cả nước.
Một buổi tối Trung thu năm 1994, sau khi đến thăm cán bộ công nhân trạm biến áp 500 KV Đà Nẵng, Ông điện thoại gọi tôi đến nhà khách Tỉnh ủy. Chỉ một mình tôi thưởng thức bánh Trung thu, còn Ông thì bác sĩ không cho dùng loại bánh nhiều dầu mỡ này. Ông trầm ngâm, chậm rãi nhắc chuyện ông Vũ Ngọc Hải, nguyên Bộ trưởng Bộ Năng lượng, lúc ấy đang thụ án trong nhà giam vì vụ án 3.000 tấn thép của dự án đường dây 500 KV. Ông đã nói: “Công trình 500 KV đang phát huy hiệu quả, trong đó công lao của Vũ Ngọc Hải lớn lắm, không thể phủ nhận được. Hải đã tham mưu cho tôi, đã tập hợp, tổ chức lực lượng thi công dự án này. Tội của Hải, pháp luật đã xử lý, nhưng công thì cũng phải được ghi nhận. Tôi đã vào trại giam mở sâm panh chúc mừng với Hải đường dây 500 KV đã đóng điện thành công và gắn chiếc Huy hiệu 500 KV đầu tiên cho Hải. Không nhớ đến Vũ Ngọc Hải trong lúc này, lương tâm chúng ta không thanh thản được đâu”.
