Thượng sĩ Phạm Văn Khải – Người vận động quần chúng tài tình ở vùng tạm chiếm Hà Nam

Phạm Văn Khải sinh năm 1924 tại Duy Tiên (Hà Nam), trong một gia đình nông dân nghèo. Khi thực dân Pháp tái chiếm Bắc Bộ, Khải đi theo cách mạng, gia nhập đội du kích xã. Nhờ khả năng giao tiếp linh hoạt, hiểu phong tục địa phương và rất khéo tranh thủ lòng dân, ông nhanh chóng trở thành nòng cốt trong công tác vận động nhân dân. Năm 1951, ông được phong Thượng sĩ – Tổ trưởng tổ dân vận đặc trách vùng tạm chiếm thuộc Liên khu 3.

Trong những năm địch thực hiện “dồn dân, lập tề”, nhiều làng bị kìm kẹp bởi bọn lý trưởng tay sai. Ông Khải thường giả dạng người buôn thóc hoặc người đi tìm thân nhân để lẻn vào làng, liên hệ với những gia đình có tinh thần kháng chiến. Thông qua mỗi gia đình như vậy, ông âm thầm xây dựng các tổ tin báo và đường dây tiếp tế lương thực cho du kích.

Một trong những chiến công lớn nhất của ông là vận động thành công cả làng X…, nơi bị địch đàn áp nặng, đứng lên phá tề. Chỉ trong hai tuần, ông đã liên hệ 17 gia đình cốt cán, tổ chức họp bí mật, thống nhất kế hoạch đánh đuổi bọn tay sai. Khi bộ đội địa phương tiến về, dân làng đã tự phá đồn tề và treo cờ đỏ sao vàng trước lễ hội đầu xuân.

Năm 1952, ông được giao phụ trách cụm dân vận vùng Duy Tiên – Lý Nhân, nơi địch liên tục càn quét. Có lần trong trận càn “Bão táp”, ông bị địch bao vây giữa đồng. Thay vì bỏ chạy, ông nấp trong bụi lúa, chờ địch lùng qua rồi vòng ngược về làng, giúp sơ tán toàn bộ tài liệu mật. Đồng đội gọi ông là “bóng tre làng” vì ông xuất hiện đúng nơi cần nhất và biến mất ngay khi nguy hiểm.

Khải góp phần củng cố vùng tự do liền kề với Liên khu 3, bảo đảm hậu phương vững chắc cho chiến dịch Hòa Bình và Tây Bắc.