Thượng thư Thân Nhân Trung và tư tưởng "Hiền tài là nguyên khí của quốc gia" (1484)

Dưới triều đại hoàng kim của vua Lê Thánh Tông, nền giáo dục khoa cử phát triển đến đỉnh cao. Để tôn vinh những người đỗ đạt và răn đe kẻ sĩ về trách nhiệm với đất nước, vua sai Đông các Đại học sĩ Thân Nhân Trung soạn bài văn bia cho tấm bia tiến sĩ đầu tiên tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám vào năm 1484.

Thân Nhân Trung đã viết nên những dòng chữ bất hủ, lưu danh muôn đời: "Hiền tài là nguyên khí của quốc gia, nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh, rồi thịnh lên; nguyên khí suy thì thế nước yếu, rồi thấp xuống". Ông luận giải rằng nhà vua không tiếc tiền bạc, công sức ban yến tiệc, vinh quy bái tổ cho tiến sĩ là để nuôi dưỡng cái gốc của nước. Tư tưởng của ông đã biến Văn Miếu thành biểu tượng của sự tôn vinh tri thức, giáo dục nhân cách phụng sự tổ quốc của trí thức Việt Nam suốt nhiều thế kỷ.