THƯỢNG TƯỚNG CHU VĂN TẤN: "NGƯỜI ANH CẢ" CỦA LỰC LƯỢNG DU KÍCH QUÂN VIỆT NAM

I. THÂN THẾ VÀ TUỔI TRẺ

Thượng tướng Chu Văn Tấn (bí danh Tân Hồng) sinh năm 1909 hoặc 1910 tại xã Phú Thượng, huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên. Ông là người dân tộc Nùng, xuất thân trong một gia đình thổ hào địa phương có học vấn, có uy tín và tầm ảnh hưởng lớn tại vùng núi rừng Thái Nguyên.

Thời trẻ, nhờ được học hành chu đáo, ông từng làm thầy giáo tiểu học tại Bắc Hà. Sau đó, ông làm cai quản lính dõng (châu đoàn) cho chính quyền thực dân Pháp tại địa phương. Ở vị trí này, với tinh thần tự trị mạnh mẽ và tấm lòng thương dân, ông thường xuyên đấu tranh với những quan chức thực dân Pháp để đòi giảm sưu thuế và chống áp bức cho nhân dân. Nhờ những hoạt động đấu tranh chính trực này, ông đã gây dựng được uy tín sâu rộng trong đồng bào các dân tộc thiểu số và sớm lọt vào tầm chú ý của những người chiến sĩ Cộng sản đang tìm cách xây dựng cơ sở cách mạng vùng biên giới.

II. QUÁ TRÌNH HOẠT ĐỘNG CÁCH MẠNG (1934 – 1945)

1. Giác ngộ cách mạng và Khởi nghĩa Bắc Sơn

• Năm 1934: Chu Văn Tấn chính thức gia nhập hàng ngũ những người cộng sản. Dưới sự hướng dẫn của tổ chức Đảng, ông bí mật xây dựng các đội tự vệ bán vũ trang đầu tiên tại vùng Tràng Xá, Võ Nhai.

Tên tuổi của ông gắn liền với phong trào khởi nghĩa Bắc Sơn oai hùng:

• Sự kiện đèo Tam Canh (22/09/1940): Khi quân phát xít Nhật bất ngờ tấn công Lạng Sơn, quân Pháp đồn trú tại đây hoảng loạn tháo chạy qua châu Bắc Sơn. Nhận thấy thời cơ cách mạng đã chín muồi, Chu Văn Tấn đã mưu trí chỉ huy các đội tự vệ địa phương tổ chức đón lõng, tấn công và tước vũ khí của tàn quân Pháp tại đèo Tam Canh để tự vũ trang cho lực lượng của mình.

2. Danh xưng "Hùm xám Bắc Sơn" và Cứu quốc quân Trong những năm tiếp sau đó, Chu Văn Tấn chỉ huy lực lượng Cứu quốc quân đánh du kích rộng khắp tại vùng Tràng Xá, phát triển lực lượng về hướng Đại Từ. Đội quân du kích dưới sự lãnh đạo của ông đã cướp được nhiều vũ khí của thực dân Pháp và liên tục làm cho các đơn vị quân đội Pháp khiếp sợ khi nghe danh. Binh lính Pháp thời bấy giờ đã đặt cho ông biệt danh đầy kính sợ là "Hùm xám Bắc Sơn".

Trong giai đoạn bị thực dân Pháp khủng bố khốc liệt tại căn cứ Bắc Sơn - Võ Nhai, Chu Văn Tấn cùng ban lãnh đạo đã thực hiện chiến thuật cổ "hóa chỉnh vi linh" (lúc tập trung, lúc phân tán lực lượng linh hoạt) để bảo toàn lực lượng. Ông dẫn một số chiến sĩ Cứu quốc quân rút sang vùng Hạ Đống, Long Châu (Trung Quốc). Tại đây, dựa vào các cơ sở quần chúng tin cậy do đồng chí Hoàng Văn Thụ gây dựng, đội du kích đã cùng ăn, cùng ở, cùng lao động với đồng bào địa phương. Chu Văn Tấn đã móc nối, nhận được sự giúp đỡ của các nhà cách mạng Việt Nam hoạt động lâu năm tại Trung Quốc như Bùi Ngọc Thành, Hồ Đức Thành, Hà Khai Lạc cũng như những người dân Trung Quốc có cảm tình với cách mạng Việt Nam. Tại Lũng Ỷ (Xuân Sơn, Hạ Đống), ông tích cực tổ chức huấn luyện chính trị và quân sự, củng cố kỷ luật thép và nâng cao sức chiến đấu cho Cứu quốc quân.

III. BỘ TRƯỞNG QUỐC PHÒNG ĐẦU TIÊN VÀ KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP (1945 – 1954)

• Tháng 08/1945: Đại hội Quốc dân Tân Trào đã bầu ra Ủy ban Giải phóng dân tộc Việt Nam (tức Chính phủ lâm thời) do lãnh tụ Hồ Chí Minh đứng đầu, trong đó Chu Văn Tấn vinh dự là một trong 15 thành viên Ủy ban.

Từ năm 1949 đến năm 1954, trong giai đoạn ác liệt của cuộc kháng chiến chống Pháp, ông đảm nhận nhiều trọng trách quân sự và hành chính tối cao tại chiến khu Việt Bắc:

• Khu trưởng kiêm Bí thư Khu ủy Liên khu Việt Bắc.

IV. KIẾN THIẾT VIỆT BẮC VÀ CÁC CHỨC VỤ CAO CẤP THỜI BÌNH (1954 – 1981)

Sau khi hòa bình lập lại năm 1954, Chu Văn Tấn tiếp tục là thủ lĩnh quân sự và hành chính tối cao tại vùng đất chiến khu cách mạng lịch sử này:

• 1954 – 1956: Tư lệnh kiêm Chính ủy, Bí thư Quân khu ủy Liên khu Việt Bắc.

Với tầm nhìn sâu rộng và sự thấu hiểu sâu sắc đồng bào các dân tộc thiểu số tại Việt Bắc, ông đã để lại những dấu ấn kiến thiết vĩ đại mang tính biểu tượng:

• Phát triển giao thông: Ông trực tiếp phát động phong trào thanh niên tình nguyện của 6 tỉnh Việt Bắc tham gia lao động, mở ra con đường huyết mạch vùng cực Bắc: Hà Giang – Đồng Văn – Mèo Vạc (Con đường Hạnh Phúc).

Bên cạnh vai trò thủ lĩnh Việt Bắc, ông còn nắm giữ những cương vị lãnh đạo cao cấp của Đảng và Nhà nước:

• Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam các khóa I (từ 08/1945), II và III (giai đoạn 1945 – 1976).

V. MỐI QUAN HỆ VỚI CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH VÀ ĐẠI TƯỚNG VÕ NGUYÊN GIÁP

Chu Văn Tấn có khoảng 30 năm gắn bó mật thiết và đầy tin tưởng với Chủ tịch Hồ Chí Minh.

"Người anh cả của lực lượng du kích quân Việt Nam"

Đây là danh hiệu cao quý và vô cùng thân thương mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trực tiếp tôn vinh ông trong Đại hội Anh hùng Chiến sĩ thi đua ngày 01/01/1967 tại Phủ Chủ tịch.

Năm 1967, khi đạo diễn điện ảnh người Pháp Gerald Guillaume thực hiện bộ phim tài liệu về Chủ tịch Hồ Chí Minh và ngỏ ý muốn làm thêm một bộ phim về một nhà lãnh đạo khác "rất Việt Nam", chính Bác Hồ đã giới thiệu:

"Vậy thì ông nên làm về chân dung con 'Hùm xám Bắc Sơn' đi!... Đó là người gây dựng nên Lực lượng vũ trang Việt Nam."

Đạo diễn Gerald Guillaume sau khi làm phim tại Việt Bắc đã phải thốt lên kinh ngạc: "Ông Chu Văn Tấn là một con người vĩ đại theo đúng nghĩa của từ này!"

Đối với Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Chu Văn Tấn là người đồng chí sát cánh từ những ngày đầu gian khổ. Nhận xét về ông, Đại tướng Võ Nguyên Giáp khẳng định:

"Đồng chí tuyệt đối trung thành với Bác Hồ, Đảng Cộng sản Đông Dương trước kia và Đảng Lao động Việt Nam sau này."

Khi được Thượng tướng Đàm Quang Trung hỏi về Chu Văn Tấn, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã trả lời chân tình:

"Tôi với anh Chu Văn Tấn đã biết nhau từ lâu. Đồng chí Chu Văn Tấn có công lớn với cách mạng Việt Nam, không có tội gì. Nếu có tội thì là tội tuyệt đối trung thành với Đảng Cộng sản Đông Dương trước kia và Đảng Lao động Việt Nam, với Bác Hồ và tội hay nói thẳng."

VI. CUỐI ĐỜI VÀ SỰ TÔN VINH

• Ngày 22/05/1984: Thượng tướng Chu Văn Tấn qua đời tại Hà Nội sau một đời cống hiến trọn vẹn cho Tổ quốc. Thi hài của ông cùng phu nhân được đưa về an táng song song tại sườn đồi quê nhà Phú Thượng, huyện Võ Nhai.

Các danh hiệu & Huân chương cao quý:

• Huân chương Độc lập hạng Nhất

VII. CÁC NGUỒN TÀI LIỆU TRUY XẤT

1. Chu Văn Tấn | Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương: Khóa I (từ 8/1945), II, III — Cổng thông tin điện tử Đại hội Đảng - Thông tấn xã Việt Nam.