Thượng tường Đàm Quang Trung – "Hùm xám" khu 5

Sinh ngày 12/9/1921 tại bản Nà Nghiềng, xã Sóc Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng, trong một gia đình dân tộc Tày, cậu bé Đàm Ngọc Lưu sớm thấm nỗi nhọc nhằn của dân bản vùng biên. Tháng 3/1941, được tổ chức giải thoát khỏi sự quản thúc của địch, ông sang Tĩnh Tây (Trung Quốc) làm công tác phục vụ cho cơ quan lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương ở hải ngoại. Tại đây, bước ngoặt lớn đến khi lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc cử ông đi học ở Trường quân sự Hoàng Phố – “lò luyện” nhiều vị tướng lừng danh sau này như Hoàng Văn Thái, Hoàng Minh Thảo, Nam Long… Tháng 7/1944, với tên mới Đàm Quang Trung, ông trở về nước huấn luyện du kích vùng biên giới, rồi gia nhập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân. Không lâu sau, ông được giao trọng trách chỉ huy Đội vệ binh bảo vệ Trung ương Đảng và Bác Hồ ở Tân Trào, một nhiệm vụ đòi hỏi tuyệt đối trung thành, tinh nhuệ và mưu trí. Sau Cách mạng Tháng Tám 1945, khi lửa chiến tranh bùng nổ ở Nam Bộ, ông chỉ huy Chi đội 4 Nam tiến, hay còn gọi là Chi đội Đàm Quang Trung, lập nhiều chiến công ở chiến trường miền Nam. Đầu năm 1946, trở lại Hà Nội trong cương vị Khu trưởng Đặc khu Hà Nội, ông chỉ huy cuộc diễu binh lịch sử giữa Vệ quốc đoàn và quân Pháp tại Vườn hoa Canh Nông – một thông điệp hòa bình, nhưng cũng là lời cảnh báo sức mạnh sẵn sàng chiến đấu của quân dân ta. Trong chiến dịch Bắc Tây Nguyên, ồng chí Đàm Quang Trung đã chỉ huy Mặt trận Quảng Nam - Đà Nẵng vào giai đoạn 1945-1954, một phần của chiến dịch Bắc Tây Nguyên trong kháng chiến chống Pháp. Ông đã giữ vai trò quan trọng là Chỉ huy trưởng mặt trận này, cùng với việc giữ các chức vụ như Trung đoàn trưởng, Đại đoàn phó, Phó Tư lệnh Liên khu 5