Thượng tướng Đàm Quang Trung: Người chiến sĩ kiên trung và vị tướng của những cuộc duyệt binh lịch sử
Lê Văn Quản
THƯỢNG TƯỚNG ĐÀM QUANG TRUNG – VỊ TƯỚNG TÀI BA CỦA CÁCH MẠNG VIỆT NAM
1. Thân thế và Những năm tháng đầu tham gia cách mạng
Thượng tướng Đàm Quang Trung tên thật là Đàm Ngọc Lưu (bí danh Quang Trung), sinh ngày 12 tháng 9 năm 1921 tại bản Nà Nghiềng, xã Sóc Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng. Ông là người dân tộc Tày, sinh trưởng trong một gia đình có truyền thống cách mạng vẻ vang với nhiều anh chị em đều tham gia hoạt động cứu nước.
Cuộc đời binh nghiệp của ông bắt đầu từ rất sớm khi ông tham gia hoạt động cách mạng từ năm 14 tuổi (1937):
Tháng 02/1939: Chính thức gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương.
Năm 1940: Bị thực dân Pháp bắt giam và quản thúc, nhưng sau đó được tổ chức giải thoát và cử sang Trung Quốc hoạt động.
Trực tiếp thụ giáo Bác Hồ
Tại Trung Quốc, ông vinh dự được gặp Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và được Người trực tiếp chỉ định đi học tại Trường Quân sự Hoàng Phố cùng các đồng chí như Hoàng Văn Thái, Vũ Lập, Nam Long. Chính Bác Hồ là người đã đặt cho ông bí danh Đàm Quang Trung và căn dặn ông phải học tập sử dụng thành thạo mọi loại vũ khí để chuẩn bị cho cuộc chiến đấu sau này.
2. Hoạt động trong Cách mạng tháng Tám năm 1945
Sau khi tốt nghiệp về nước năm 1944, Đàm Quang Trung tham gia xây dựng cơ sở cách mạng và huấn luyện du kích tại vùng biên giới Cao Bằng:
Ngày 22/12/1944: Ông là một trong 34 chiến sĩ đầu tiên của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân khi đội được thành lập. Ông đã trực tiếp tham gia chỉ huy trong trận đánh đồn Đồng Mu (tháng 02/1945), nơi người đồng đội và cũng là người đồng hương của ông – liệt sĩ Xuân Trường (Hoàng Văn Nhủng) – đã anh dũng hy sinh.
Tháng 07/1945: Dấu ấn đặc biệt trong cuộc đời ông là việc được Trung ương Đảng và Bác Hồ giao trọng trách làm Đại đội trưởng Đại đội hỗn hợp Việt - Mỹ (còn gọi là Đội Con Nai). Đơn vị này bao gồm các chiến sĩ Việt Minh phối hợp cùng các cố vấn OSS của Hoa Kỳ để huấn luyện quân sự và chuẩn bị đánh Nhật.
Tổng khởi nghĩa tháng Tám: Ông chỉ huy Giải phóng quân tiến công và giành chính quyền tại thị xã Thái Nguyên vào ngày 20 tháng 8 năm 1945.
Ngày 02/09/1945: Sau khi nước nhà độc lập, Đàm Quang Trung vinh dự là người chỉ huy cuộc duyệt binh lịch sử tại Quảng trường Ba Đình trong ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập.
3. Sự nghiệp binh nghiệp và đóng góp cho đất nước
Trong suốt hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ cùng thời kỳ hòa bình, ông đã đảm nhiệm nhiều chức vụ chỉ huy quan trọng:
Kháng chiến chống Pháp:
Khu trưởng Đặc khu Hà Nội, chỉ huy trung đoàn non trẻ trụ vững giữa lòng Thủ đô mùa đông năm 1946.
Đại đoàn trưởng Đại đoàn 31 (Liên khu 5).
Chỉ huy trưởng Mặt trận Quảng Nam - Đà Nẵng.
Đại đoàn phó Đại đoàn 312.
Kháng chiến chống Mỹ:
Tư lệnh Quân khu Việt Bắc (1961 – 1966).
Tư lệnh Bộ Tư lệnh tiền phương tại Mặt trận B5 (1966 – 1967).
Tư lệnh kiêm Chính ủy Quân khu 4 (1973 – 1975).
Thời bình:
Tư lệnh kiêm Chính ủy đầu tiên của Quân khu 1 sau khi quân khu được thành lập lại.
Tiến trình thụ phong quân hàm: Thiếu tướng (1974), Trung tướng (1980) và Thượng tướng (1984).
Công tác Đảng và Nhà nước: Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước kiêm Chủ tịch Hội đồng Dân tộc (1987 – 1992), Bí thư Trung ương Đảng khóa VI và Đại biểu Quốc hội nhiều khóa.
Ông mất ngày 03 tháng 3 năm 1995 tại Hà Nội, hưởng thọ 74 tuổi.
4. Các phần thưởng cao quý
Huân chương Hồ Chí Minh
02 Huân chương Quân công hạng Nhất, 01 Huân chương Quân công hạng Nhì
Huân chương Chiến thắng hạng Nhất và nhiều huân, huy chương cao quý khác
"Hợp tác Việt - Mỹ trong Cách mạng tháng Tám năm 1945" — Tài liệu lưu trữ lịch sử.
"NGƯỜI LIỆT SĨ ĐẦU TIÊN CỦA QUÂN ĐỘI TA" & "Người ba lần chỉ huy duyệt binh lịch sử" — Tư liệu Lịch sử Quân sự Việt Nam.
"Đàm Quang Trung" — Wikipedia tiếng Việt & Trang chủ Anh Hùng Quân Đội Nhân Dân Việt Nam.
"Tư lệnh đầu tiên - Đồng chí Đàm Quang Trung" — Cổng thông tin điện tử Bộ Quốc phòng & Tư liệu các Quân khu QĐNDVN.
"Thượng Tướng Đàm Quang Trung – Tư lệnh Trị Thiên 1974" — Tư liệu truyền hình lịch sử.
"Đàm Quang Trung" — Chuyên mục Sự kiện Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN).
