Thượng tướng Đào Đình Luyện - Chuẩn bị cho trận đầu trên bầu trời miền Bắc

Khi Trung đoàn 921 trở về Nội Bài, cuộc đối đầu trên không chưa diễn ra ngay lập tức. Đơn vị cần có thời gian để tổ chức lực lượng, tiếp tục huấn luyện và xây dựng phương án tác chiến phù hợp với điều kiện thực tế.

Đối phương có ưu thế lớn về số lượng máy bay, trình độ kỹ thuật và kinh nghiệm tác chiến. Trong khi đó, Không quân nhân dân Việt Nam mới hình thành lực lượng tiêm kích đầu tiên. Vì vậy, vấn đề quan trọng đối với Trung đoàn 921 không đơn thuần là có máy bay và phi công, mà là phải tìm được phương thức sử dụng lực lượng phù hợp.

Đào Đình Luyện trên cương vị Trung đoàn trưởng cùng tập thể chỉ huy tập trung vào công tác huấn luyện và chuẩn bị chiến đấu. Theo hồi ức được Báo Quân đội nhân dân đăng tải, đến tháng 3-1965, Trung đoàn trưởng Đào Đình Luyện báo cáo công tác chuẩn bị đã hoàn thành, các biên đội MiG-17 đã sẵn sàng nhận lệnh.

Đây là một dấu mốc quan trọng. Sau nhiều năm đào tạo và xây dựng, lực lượng tiêm kích Việt Nam đã bước đến trạng thái sẵn sàng trực tiếp tham gia chiến đấu.

Nhưng để một trận không chiến thành công, chỉ phi công giỏi là chưa đủ. Hệ thống chỉ huy mặt đất, thông tin, radar, dẫn đường và các bộ phận bảo đảm kỹ thuật phải phối hợp chính xác.

Trong các trận đánh sau này, sở chỉ huy Trung đoàn 921 trở thành nơi tiếp nhận thông tin, phân tích tình hình và điều hành hoạt động của các biên đội. Đào Đình Luyện giữ vai trò chỉ huy trực tiếp tại sở chỉ huy trung đoàn.

Ngày 3-4-1965, thời cơ xuất hiện. Không quân Mỹ tiến hành hoạt động đánh phá khu vực miền Bắc. Bộ Tư lệnh Không quân quyết định cho lực lượng tiêm kích xuất kích.

Theo tư liệu của Quân chủng Phòng không-Không quân, tại Sở chỉ huy Trung đoàn 921, Trung đoàn trưởng Đào Đình Luyện chủ trì kíp trực trong trận đánh đầu tiên. Kế hoạch tác chiến sử dụng một tốp MiG-17 làm nhiệm vụ nghi binh, trong khi biên đội chính tiến công máy bay đối phương.

Đây là cách tổ chức chiến đấu thể hiện sự phối hợp giữa lực lượng trên không và sở chỉ huy dưới mặt đất. Máy bay không hoạt động riêng lẻ mà được điều hành trong một phương án thống nhất.

Trận đánh diễn ra trên vùng trời Hàm Rồng và khu vực Bỉm Sơn, Thanh Hóa. Bốn phi công Phạm Ngọc Lan, Phan Văn Túc, Hồ Văn Quỳ và Trần Minh Phương thuộc biên đội đánh chính đã tham gia chiến đấu; hai phi công Trần Hanh và Phạm Giấy làm nhiệm vụ nghi binh.

Kết quả, biên đội MiG-17 của ta bắn rơi hai máy bay F-8U của Mỹ. Đây là trận thắng đầu tiên của Không quân nhân dân Việt Nam trong cuộc đối đầu với không quân Mỹ.

Với Đào Đình Luyện, trận đánh là kết quả của cả một quá trình xây dựng lực lượng. Từ những ngày đầu học lái máy bay ở Trung Quốc đến việc tổ chức Trung đoàn 921 tại Mông Tự, đưa đơn vị về Nội Bài và chuẩn bị chiến đấu, tất cả đều hướng tới thời điểm này.

Trận đầu thắng lợi mở ra một chương mới trong lịch sử Không quân nhân dân Việt Nam. Nhưng thắng lợi đầu tiên cũng đồng nghĩa với việc lực lượng non trẻ phải đối mặt với một cuộc chiến lâu dài và ngày càng ác liệt.