THƯỢNG TƯỚNG ĐINH ĐỨC THIỆN – NGƯỜI “ANH CẢ” CỦA NGÀNH VẬN TẢI QUÂN SỰ
Trong lịch sử cách mạng Việt Nam và Quân đội nhân dân Việt Nam, Thượng tướng Đinh Đức Thiện là một cán bộ lãnh đạo có dấu ấn đặc biệt trong công tác hậu cần, kỹ thuật và vận tải quân sự. Ông không trực tiếp nổi tiếng bởi những trận đánh trên chiến trường, nhưng những con đường, tuyến vận tải, hệ thống hậu cần và kỹ thuật mà ông góp phần xây dựng đã trở thành một phần quan trọng làm nên sức mạnh của quân đội trong các cuộc kháng chiến.
Ông được ví như “người anh cả” của ngành vận tải quân sự, đồng thời là một trong những người có công lớn trong việc xây dựng tuyến vận tải chiến lược Trường Sơn – đường Hồ Chí Minh, tuyến đường huyết mạch đưa sức người, sức của từ hậu phương miền Bắc vào chiến trường miền Nam.
Thượng tướng Đinh Đức Thiện tên thật là Phan Đình Dinh, sinh năm 1913 tại xã Nam Vân, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định.
Ông sinh trưởng trong một gia đình nhà nho nghèo nhưng có truyền thống yêu nước. Từ khi còn trẻ, chứng kiến cảnh đất nước bị thực dân thống trị và nhân dân phải sống trong cảnh áp bức, ông sớm có ý thức tìm con đường đấu tranh giải phóng dân tộc.
Năm 1930, khi phong trào cách mạng đang phát triển mạnh mẽ, Phan Đình Dinh bắt đầu tham gia hoạt động cách mạng.
Trong những năm hoạt động bí mật, ông từng hai lần bị thực dân Pháp bắt giam tại Nam Định và Hà Nội. Dù bị tù đày và quản thúc, ông vẫn tìm cách liên lạc với tổ chức, tiếp tục gây dựng phong trào cách mạng ở địa phương.
Những năm tháng hoạt động bí mật, tù đày đã tôi luyện ở ông bản lĩnh kiên cường, tinh thần trách nhiệm và khả năng tổ chức – những phẩm chất quan trọng theo ông suốt cuộc đời cách mạng.
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Đinh Đức Thiện được giao nhiều nhiệm vụ quan trọng trong công tác tổ chức và xây dựng chính quyền cách mạng.
Ông từng đảm nhiệm các cương vị như Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Yên, Bí thư kiêm Chủ tịch tỉnh Bắc Giang.
Khi Quân đội nhân dân Việt Nam bước vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, yêu cầu bảo đảm vận chuyển người và vật chất cho chiến trường ngày càng trở nên cấp thiết. Đinh Đức Thiện được điều động sang công tác quân đội và từng bước gắn bó sâu sắc với ngành vận tải quân sự.
Năm 1949, ông trở thành Cục trưởng đầu tiên của Cục Vận tải Quân đội, đặt nền móng cho việc xây dựng ngành vận tải quân sự chính quy trong quân đội.
Đây là một bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời ông. Từ đây, tên tuổi Đinh Đức Thiện gắn liền với công tác hậu cần, vận tải và kỹ thuật quân sự.
Trong kháng chiến chống Pháp, việc vận chuyển vũ khí, lương thực, thuốc men và bộ đội ra chiến trường là một nhiệm vụ đặc biệt khó khăn.
Đường sá thiếu thốn, phương tiện cơ giới hạn chế, địa hình hiểm trở và sự đánh phá của địch khiến công tác vận tải luôn đứng trước những thử thách lớn.
Đinh Đức Thiện chủ trương phải mạnh dạn đưa cơ giới vào vận tải, từng bước thay đổi phương thức vận chuyển thủ công lạc hậu.
Chính tư duy này giúp ông được nhiều thế hệ cán bộ vận tải quân sự đánh giá cao. Ông không chỉ giải quyết những công việc trước mắt mà còn nhìn xa hơn, hướng tới xây dựng một hệ thống vận tải có khả năng đáp ứng chiến tranh quy mô lớn.
Bởi những đóng góp ấy, ông được ví là “người anh cả” của ngành vận tải quân sự và là “người thầy” của công tác vận tải trong chiến tranh.
Một trong những dấu ấn lớn nhất trong sự nghiệp của Đinh Đức Thiện là công lao đối với tuyến vận tải chiến lược Trường Sơn – đường Hồ Chí Minh.
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, nhiệm vụ đưa bộ đội, vũ khí, lương thực và các phương tiện kỹ thuật từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam có ý nghĩa chiến lược.
Trên cương vị Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần, Đinh Đức Thiện là một trong những lãnh đạo chủ chốt trực tiếp chỉ đạo xây dựng, phát triển hệ thống vận tải trên tuyến Trường Sơn.
Điểm nổi bật ở ông là phong cách không chỉ ngồi ở cơ quan nghe báo cáo mà trực tiếp xuống cơ sở, trực tiếp đến chiến trường để nắm tình hình.
Đầu năm 1965, ông dành nhiều tháng xuống cơ sở và có hơn ba tháng trực tiếp “nằm vùng” tại Trường Sơn để chỉ đạo công tác vận tải, hậu cần. Gần như mùa khô nào ông cũng có mặt trên tuyến đường Trường Sơn; mùa mưa, ông lại đến thăm bộ đội, kiểm tra, rút kinh nghiệm để chuẩn bị cho mùa khô tiếp theo.
Khi được giao trọng trách Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần, trước khối lượng công việc rất lớn, ông căn dặn cán bộ:
“Phải biết chọn việc mà làm, đừng tham đĩa bỏ mâm. Cũng phải có gan bỏ bàn giấy, xa gia đình, xa Hà Nội, đến tận cơ sở mà quan sát, nghiên cứu để giải quyết cho trúng.”
Câu nói này được Báo Quân đội nhân dân dẫn lại trong các hồi ức về ông.
Đây không chỉ là lời căn dặn đối với cán bộ hậu cần mà còn phản ánh rất rõ phong cách lãnh đạo của Đinh Đức Thiện: phải biết lựa chọn việc quan trọng, phải sâu sát thực tế, phải trực tiếp nhìn thấy vấn đề và chịu trách nhiệm giải quyết vấn đề.
Ông không chấp nhận cách làm việc chỉ dựa vào báo cáo trên giấy. Với ông, muốn giải quyết đúng thì phải đi đến nơi, nhìn tận mắt, nghe tận tai và hiểu thực tế.
Một trong những quyết định táo bạo nhất của Đinh Đức Thiện là thúc đẩy việc xây dựng đường ống xăng dầu xuyên Trường Sơn.
Trong chiến tranh, việc vận chuyển xăng dầu bằng xe cơ giới trên những tuyến đường thường xuyên bị máy bay địch đánh phá gây nhiều khó khăn và tổn thất.
Đinh Đức Thiện trăn trở tìm phương án vừa vận chuyển được khối lượng xăng dầu lớn, vừa giảm nguy hiểm cho bộ đội.
Ông cùng cán bộ ngành xăng dầu khảo sát và nghiên cứu phương án đưa đường ống xăng dầu vào chiến trường.
Đây là một quyết định có tầm nhìn chiến lược. Sau nhiều năm xây dựng trong điều kiện vô cùng gian khổ, bộ đội xăng dầu đã hình thành được hệ thống đường ống chiến lược dài hàng nghìn ki-lô-mét, nối hậu phương miền Bắc với các chiến trường phía Nam.
Hệ thống này góp phần quan trọng bảo đảm nhiên liệu cho xe cơ giới, xe tăng, pháo binh và các lực lượng chiến đấu, tạo điều kiện để quân đội ta ngày càng nâng cao khả năng cơ động và tác chiến.
Năm 1974, Đinh Đức Thiện được giao giữ nhiều trọng trách quan trọng trong lĩnh vực hậu cần và kỹ thuật, trong đó có Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kế hoạch Nhà nước, Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần và kiêm Chủ nhiệm Tổng cục Kỹ thuật.
Khi cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975 bước vào giai đoạn quyết định, ông được giao làm Phó tư lệnh Chiến dịch Hồ Chí Minh, phụ trách lĩnh vực hậu cần – kỹ thuật.
Dưới sự chỉ đạo của ông, Tổng cục Hậu cần và Tổng cục Kỹ thuật tập trung cao độ phương tiện, vũ khí, trang bị, nhiên liệu và vật chất bảo đảm cho các lực lượng tham gia chiến dịch.
Từ đầu tháng 1 đến cuối tháng 4/1975, Tổng cục Kỹ thuật đã huy động hàng nghìn lượt cán bộ, nhân viên kỹ thuật và hàng nghìn lượt xe quân sự, vận chuyển một khối lượng rất lớn vũ khí, trang bị kỹ thuật phục vụ cuộc Tổng tiến công.
Công tác hậu cần – kỹ thuật được chuẩn bị với quy mô lớn, đáp ứng yêu cầu của một chiến dịch có lực lượng tham gia rất đông và tốc độ tiến công thần tốc.
Ngày 30 tháng 4 năm 1975, Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng, miền Nam được giải phóng, đất nước thống nhất.
Ngày 10 tháng 9 năm 1974, Tổng cục Kỹ thuật được thành lập. Đinh Đức Thiện, khi đó đang là Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần, được giao kiêm nhiệm Chủ nhiệm Tổng cục Kỹ thuật đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Đây là sự ghi nhận đối với năng lực tổ chức và tư duy kỹ thuật của ông.
Ông quan niệm rằng trong chiến tranh hiện đại, ngoài con người và tinh thần chiến đấu, quân đội cần có một hệ thống kỹ thuật đủ mạnh để bảo đảm vũ khí, phương tiện luôn sẵn sàng phục vụ chiến đấu.
Việc xây dựng ngành kỹ thuật quân đội trong thời kỳ này có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình hiện đại hóa và nâng cao sức mạnh chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Sau năm 1975, Đinh Đức Thiện tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách trong công cuộc xây dựng đất nước.
Năm 1976, ông được giao phụ trách lĩnh vực dầu khí. Ông có đóng góp quan trọng trong việc xây dựng những nền móng ban đầu cho ngành dầu khí Việt Nam, trong đó có chủ trương hợp tác với nước ngoài và xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ ngành công nghiệp dầu khí.
Ông cũng từng giữ các chức vụ như Bộ trưởng Bộ Cơ khí luyện kim, Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải và Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kế hoạch Nhà nước.
Như vậy, phạm vi cống hiến của Đinh Đức Thiện không chỉ nằm trong quân đội mà còn mở rộng sang công nghiệp, giao thông, dầu khí và công cuộc xây dựng đất nước sau chiến tranh.
Điểm nổi bật nhất ở Đinh Đức Thiện là tư duy thực tế, quyết đoán và dám chịu trách nhiệm.
Ông không ngại những cách làm mới nếu cách làm đó đáp ứng được yêu cầu thực tế. Khi thấy phương thức cũ không còn phù hợp, ông sẵn sàng tìm kiếm phương án mới.
Ông cũng là người đặc biệt coi trọng việc đi cơ sở.
Nhiều cán bộ, chiến sĩ nhớ về ông với hình ảnh một vị tướng có vóc dáng cao lớn, mái tóc bạc, thường mặc bộ quần áo giản dị, có khi giống một người nông dân hơn là một vị tướng cấp cao.
Sự giản dị ấy đi cùng với một phong cách làm việc mạnh mẽ: đã quyết thì làm, đã làm thì chịu trách nhiệm và phải theo đến cùng.
Chính những phẩm chất đó giúp ông đưa ra nhiều quyết định có tính đột phá trong vận tải, hậu cần và kỹ thuật quân sự.
Thượng tướng Đinh Đức Thiện qua đời năm 1987, hưởng thọ 74 tuổi.
Hơn nửa thế kỷ hoạt động cách mạng, ông đã kinh qua nhiều lĩnh vực và nhiều cương vị khác nhau. Từ một cán bộ cách mạng hoạt động bí mật, ông trở thành nhà lãnh đạo quân sự, người đặt nền móng cho ngành vận tải quân sự, người góp phần xây dựng tuyến Trường Sơn – đường Hồ Chí Minh, Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần, Chủ nhiệm Tổng cục Kỹ thuật đầu tiên và Phó tư lệnh Chiến dịch Hồ Chí Minh.
Trong lễ tưởng niệm 10 năm ngày mất của ông, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đánh giá Đinh Đức Thiện có công lớn trong xây dựng tuyến đường Trường Sơn và hệ thống giao thông vận tải, trong đó có tuyến đường ống xăng dầu, tạo cơ sở cho cơ động lực lượng và vận chuyển lớn, phục vụ đắc lực cho thời cơ chiến lược năm 1975.
Cuộc đời Thượng tướng Đinh Đức Thiện là một câu chuyện đặc biệt về một người cán bộ cách mạng luôn tìm cách giải quyết những vấn đề khó khăn bằng trí tuệ, thực tiễn và tinh thần dám nghĩ, dám làm.
Nếu những người lính ngoài mặt trận trực tiếp cầm súng chiến đấu thì Đinh Đức Thiện là một trong những người góp phần tạo nên con đường, phương tiện và điều kiện vật chất để người lính có thể chiến đấu và chiến thắng.
Từ những con đường vận tải trong kháng chiến chống Pháp đến tuyến Trường Sơn – đường Hồ Chí Minh, từ đường ống xăng dầu đến công tác hậu cần – kỹ thuật phục vụ Chiến dịch Hồ Chí Minh, dấu ấn của ông luôn gắn với những nhiệm vụ khó khăn và những quyết định mang tính đột phá.
Đặc biệt, lời căn dặn:
“Phải biết chọn việc mà làm... đến tận cơ sở mà quan sát, nghiên cứu để giải quyết cho trúng.”
vẫn mang giá trị đối với cán bộ, đoàn viên, thanh niên hôm nay.
Trong công việc, không chỉ cần nhiệt huyết mà còn cần biết chọn đúng việc, đi sát thực tế, dám chịu trách nhiệm và kiên trì tìm ra giải pháp.
Đó cũng chính là bài học lớn nhất mà Thượng tướng Đinh Đức Thiện để lại cho các thế hệ sau: muốn hoàn thành nhiệm vụ lớn phải bắt đầu từ việc hiểu đúng thực tế, dám đổi mới và quyết tâm biến ý tưởng thành hành động.
Tên tuổi Đinh Đức Thiện mãi gắn với những tuyến đường, những đoàn xe và những công trình hậu cần – kỹ thuật đã góp phần làm nên thắng lợi của cách mạng Việt Nam; xứng đáng với danh hiệu mà các thế hệ cán bộ, chiến sĩ dành tặng ông – “người anh cả của ngành vận tải quân sự”.
