THƯỢNG TƯỚNG HOÀNG CẦM – VỊ TƯ LỆNH CỦA NHỮNG CHẶNG ĐƯỜNG QUYẾT LIỆT

Trong lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam, có những con người đi qua gần như trọn vẹn các chặng đường kháng chiến gian khổ nhất của dân tộc, từ buổi đầu giành chính quyền cho đến khi đất nước thống nhất và bảo vệ biên giới. Trong số đó, Hoàng Cầm là một gương mặt tiêu biểu, gắn liền với những chiến dịch lớn mang tính bước ngoặt của lịch sử hiện đại Việt Nam.

Sinh ngày 30/4/1920 tại xã Sơn Công, huyện Ứng Hòa, tỉnh Hà Đông (nay thuộc Hà Nội), Hoàng Cầm sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo và sớm mồ côi cha mẹ từ nhỏ. Tuổi thơ lam lũ, thiếu thốn đã khiến ông phải bươn chải kiếm sống nơi phố thị Hà Nội, từng có thời gian làm lính khố xanh cho chính quyền thực dân Pháp trước khi bước ngoặt cuộc đời đưa ông đến với cách mạng.

Năm 1945, khi phong trào Việt Minh lan rộng, ông tham gia Đoàn Thanh niên Cứu quốc Hà Nội và chính thức bước vào con đường quân ngũ. Từ đây, cái tên Hoàng Cầm gắn liền với một cuộc đời binh nghiệp dài lâu, trải qua vô số trận mạc khốc liệt.

Trong kháng chiến chống Pháp, ông nhanh chóng trưởng thành qua nhiều cương vị chỉ huy từ tiểu đội, trung đội đến đại đội, rồi tiểu đoàn. Ông tham gia các đơn vị chủ lực, từng chiến đấu tại chiến trường biên giới Việt – Lào, góp phần xây dựng lực lượng vũ trang non trẻ của quân đội ta trong những năm đầu gian khó.

Đỉnh cao đầu tiên trong sự nghiệp quân sự của ông là Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954. Khi đó, với cương vị trung đoàn trưởng Trung đoàn 209 thuộc Đại đoàn 312, ông trực tiếp chỉ huy lực lượng tham gia đánh vào các vị trí then chốt của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, góp phần vào thắng lợi mang tính quyết định, kết thúc cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Sau Hiệp định Genève 1954, Hoàng Cầm tiếp tục phát triển sự nghiệp trong quân đội chính quy. Ông được giao nhiều trọng trách quan trọng trong Quân đội nhân dân Việt Nam, trong đó có vai trò chỉ huy Sư đoàn 312 – một trong những đơn vị chủ lực tinh nhuệ. Trong thời gian này, ông được đào tạo, bồi dưỡng tại nước ngoài và tiếp tục nâng cao trình độ quân sự.

Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt, ông được điều động vào chiến trường miền Nam, giữ nhiều chức vụ quan trọng trong Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam, trong đó có Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Bộ Chỉ huy Miền. Ông trực tiếp tham gia chỉ huy nhiều chiến dịch lớn tại Nam Bộ và Đông Nam Bộ, góp phần quan trọng vào việc xây dựng và phát triển lực lượng chủ lực ở chiến trường B2.

Năm 1974, ông trở thành Tư lệnh đầu tiên của Quân đoàn 4 (Binh đoàn Cửu Long). Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, Quân đoàn 4 dưới sự chỉ huy của ông đã tham gia đánh vào hướng Đông Sài Gòn, góp phần quan trọng trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, tiến tới giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

Sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng như Phó Chủ tịch Ủy ban Quân quản Sài Gòn – Gia Định, Tư lệnh Quân đoàn 4, Tư lệnh Quân khu 4 và sau đó là Tổng Thanh tra Quân đội. Trên mỗi cương vị, ông đều thể hiện phong cách chỉ huy quyết đoán, gắn liền với thực tiễn chiến đấu và xây dựng quân đội trong thời bình.

Trong những năm tháng cuối của sự nghiệp, ông tiếp tục đóng góp vào công tác xây dựng lực lượng vũ trang, giữ gìn kỷ luật, pháp chế quân đội và tham gia nhiều hoạt động chính trị quan trọng với tư cách Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Đại biểu Quốc hội.

Thượng tướng Hoàng Cầm qua đời năm 2013, để lại một di sản quân sự đồ sộ và một cuộc đời gắn trọn với những chiến dịch lớn của dân tộc.

Nhìn lại hành trình ấy, có thể thấy ông là hình ảnh tiêu biểu của một thế hệ tướng lĩnh trưởng thành từ khói lửa chiến tranh – những người đã đi qua ba cuộc chiến lớn, gắn bó với từng bước chuyển mình của đất nước. Cuộc đời ông là một bản anh hùng ca dài, nơi mỗi trận đánh, mỗi quyết định chỉ huy đều góp phần làm nên lịch sử của thời đại “hoa lửa” – thời đại của những con người không tiếc tuổi xuân vì độc lập, tự do của Tổ quốc.