THƯỢNG TƯỚNG HOÀNG MINH THẢO – “ĐÒN ĐIỂM HUYỆT” Ở BUÔN MA THUỘT

rong lịch sử quân sự Việt Nam, có những chiến thắng được quyết định không chỉ bởi sức mạnh, mà còn bởi khả năng nhìn ra nơi đối phương yếu nhất và biến nó thành điểm đột phá.

Thượng tướng, Giáo sư Hoàng Minh Thảo là một trong những vị tướng như thế.

Đỉnh cao trong cuộc đời cầm quân của ông là Chiến dịch Tây Nguyên tháng 3/1975, đặc biệt là trận đánh Buôn Ma Thuột - trận then chốt mở đầu cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975. Khi ấy, ông giữ cương vị Tư lệnh Chiến dịch Tây Nguyên.

Nhưng điều làm nên câu chuyện về Hoàng Minh Thảo không chỉ là việc ông chỉ huy một trận đánh lớn.

Đó là câu chuyện về một cuộc đấu trí.

“NẾU ĐÁNH TÂY NGUYÊN THÌ ĐÁNH Ở ĐÂU TRƯỚC?”

Năm 1973, khi bàn về phương hướng chiến lược cho chiến trường Tây Nguyên, Hoàng Minh Thảo được triệu tập ra Hà Nội để tham gia ý kiến.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp đặt một câu hỏi:

“Nếu đánh Tây Nguyên thì đánh ở đâu trước?”

Hoàng Minh Thảo trả lời rằng nên đánh Buôn Ma Thuột trước.

Lý do rất rõ: Buôn Ma Thuột là một thị xã lớn, có vị trí chiến lược quan trọng, nhưng hệ thống phòng thủ của đối phương tại đây có những điểm sơ hở. Nếu chiếm được Buôn Ma Thuột, thế trận trên toàn Tây Nguyên có thể thay đổi.

Câu trả lời ấy thể hiện một tư duy rất đặc biệt:

Không tìm nơi mạnh nhất để đối đầu, mà tìm đúng nơi có thể tạo ra sự thay đổi lớn nhất.

Buôn Ma Thuột chính là nơi ấy.

MỘT TRẬN ĐÁNH BẮT ĐẦU TỪ… MỘT CÁI BẪY

Đầu năm 1975, Hoàng Minh Thảo được giao làm Tư lệnh Chiến dịch Tây Nguyên.

Nhưng trước khi đánh Buôn Ma Thuột, cần phải giải một bài toán khó:

Làm thế nào để đối phương không biết hướng tiến công chính?

Nếu đối phương nhận ra Buôn Ma Thuột là mục tiêu chủ yếu, họ sẽ tăng cường lực lượng về đây.

Khi đó, lợi thế bất ngờ sẽ mất.

Vì vậy, Bộ Tư lệnh chiến dịch tổ chức một hệ thống nghi binh rất công phu.

Ở phía Bắc Tây Nguyên, các hoạt động quân sự được đẩy mạnh, tạo cảm giác rằng hướng tiến công chủ yếu sẽ là Pleiku - Kon Tum.

Đối phương bị thu hút về phía Bắc.

Trong khi đó, lực lượng chủ yếu của ta âm thầm chuẩn bị cho hướng Buôn Ma Thuột.

Hoàng Minh Thảo sau này gọi đó là một thành công của “nghệ thuật dùng mưu”.

Một bên nhìn thấy những gì người ta muốn mình nhìn thấy.

Còn hướng tiến công thực sự lại được giữ kín.

ĐÊM TRƯỚC GIỜ G

Đầu tháng 3/1975.

Tây Nguyên bước vào những ngày đặc biệt.

Trong các sở chỉ huy, những tấm bản đồ được trải rộng.

Các hướng tiến công đã được xác định.

Những đơn vị chủ lực đã cơ động đến vị trí tập kết.

Nhưng bên ngoài, mọi thứ vẫn phải diễn ra như thể mục tiêu chính nằm ở nơi khác.

Đó là những ngày mà người chỉ huy phải giữ được sự bình tĩnh đến mức tuyệt đối.

Bởi chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể làm lộ kế hoạch.

Hoàng Minh Thảo cùng Bộ Tư lệnh chiến dịch liên tục theo dõi tình hình.

Những mệnh lệnh được truyền đi.

Những báo cáo được tổng hợp.

Và tất cả chờ đợi một thời điểm:

Buôn Ma Thuột.

RẠNG SÁNG 10/3/1975

Rạng sáng 10/3/1975, cuộc tiến công vào Buôn Ma Thuột bắt đầu.

Đây là trận then chốt của Chiến dịch Tây Nguyên.

Các lực lượng của ta tiến công vào nhiều mục tiêu quan trọng trong thị xã, kết hợp các lực lượng bộ binh, pháo binh, xe tăng - thiết giáp và đặc công.

Từ sở chỉ huy, Hoàng Minh Thảo và các thành viên Bộ Tư lệnh liên tục theo dõi diễn biến.

Trên bản đồ là những ký hiệu.

Nhưng ngoài chiến trường, mỗi ký hiệu là một đơn vị, một người lính, một nhiệm vụ.

Người Tư lệnh phải nhìn thấy cả hai.

Bản đồ để tính toán.

Chiến trường để quyết định.

BUÔN MA THUỘT - ĐÒN ĐÁNH LÀM RUNG CHUYỂN TÂY NGUYÊN

Sau những trận chiến quyết liệt, quân ta từng bước làm chủ các mục tiêu quan trọng.

Đến ngày 11/3/1975, Buôn Ma Thuột cơ bản được giải phóng.

Nhưng điều đáng nói nhất lại xảy ra sau khi Buôn Ma Thuột thất thủ.

Đối phương cố gắng tổ chức lực lượng phản kích và tìm cách lấy lại địa bàn.

Nếu lúc ấy ta chỉ dừng lại ở việc chiếm được Buôn Ma Thuột, chiến thắng có thể chưa đủ sức làm thay đổi toàn bộ cục diện.

Vì thế, chiến dịch phải được phát triển nhanh chóng.

Các hướng khác tiếp tục được mở rộng.

Những tuyến đường quan trọng bị chia cắt.

Lực lượng đối phương ở Bắc Tây Nguyên ngày càng bị cô lập.

Và rồi một điều lớn hơn xảy ra:

thế phòng thủ của đối phương trên toàn Tây Nguyên bắt đầu tan rã.

TỪ MỘT THỊ XÃ ĐẾN SỰ SỤP ĐỔ CỦA CẢ MỘT THẾ TRẬN

Đây chính là điều làm nên chiều sâu của Chiến dịch Tây Nguyên.

Buôn Ma Thuột không đơn thuần là một mục tiêu quân sự.

Nó là “đòn điểm huyệt”.

Khi điểm quan trọng bị đánh trúng, toàn bộ thế trận phía sau bắt đầu rung chuyển.

Đối phương phải đối mặt với một tình thế ngày càng khó khăn.

Không chỉ mất một địa bàn.

Họ mất khả năng duy trì thế phòng thủ liên hoàn trên Tây Nguyên.

Sau thất bại tại Buôn Ma Thuột, các lực lượng của đối phương lần lượt rút khỏi Kon Tum và Pleiku, khiến thế phòng thủ ở Tây Nguyên nhanh chóng tan rã.

Chiến thắng ấy mở ra một bước ngoặt chiến lược.

ĐIỀU ĐÁNG NHỚ NHẤT KHÔNG PHẢI LÀ TIẾNG SÚNG

Có một câu chuyện nhỏ được Báo Quân đội nhân dân ghi lại từ hồi ức của Hoàng Minh Thảo về những giờ phút trước trận đánh.

Đêm chờ giờ nổ súng, ông bắt gặp một chiến sĩ cần vụ đang lúi húi trong phòng làm việc.

Hỏi ra mới biết người chiến sĩ này được cử đi tìm vài mẩu thuốc còn sót lại để đưa cho cấp trên, bởi nhiều người đã thức trắng nhiều đêm chuẩn bị chiến dịch.

Hoàng Minh Thảo đã đưa cho anh nửa bao thuốc còn lại để chuyển cho người chỉ huy.

Chi tiết ấy rất nhỏ.

Nhưng giữa một chiến dịch lịch sử, nó khiến hình ảnh vị Tư lệnh trở nên gần gũi.

Bởi chiến tranh không chỉ có những tấm bản đồ, những mệnh lệnh và những trận đánh.

Chiến tranh còn có những con người thức trắng nhiều đêm, mệt mỏi nhưng vẫn chờ đợi giờ xuất kích.

TỪ TÂY NGUYÊN ĐẾN MÙA XUÂN TOÀN THẮNG

Sau thắng lợi ở Tây Nguyên, cục diện chiến trường miền Nam thay đổi với tốc độ rất nhanh.

Chiến thắng Buôn Ma Thuột tạo ra một thời cơ chiến lược lớn.

Từ Tây Nguyên, quân ta tiếp tục phát triển thế tiến công.

Huế - Đà Nẵng lần lượt được giải phóng.

Và chỉ hơn một tháng sau trận Buôn Ma Thuột, Chiến dịch Hồ Chí Minh mở màn.

Ngày 30/4/1975, chiến tranh kết thúc, miền Nam được giải phóng.

Nhìn lại toàn bộ mùa Xuân năm ấy, trận Buôn Ma Thuột chính là một trong những mắt xích mở đầu quyết định, biến kế hoạch chiến lược thành hiện thực trên chiến trường.

MỘT VỊ TƯỚNG VÀ BÀI HỌC VỀ “MƯU”

Sau chiến tranh, Hoàng Minh Thảo tiếp tục công tác trong quân đội, giữ nhiều trọng trách và trở thành Giám đốc Học viện Quốc phòng, đồng thời được biết đến là một nhà nghiên cứu khoa học quân sự.

Nhưng khi nhắc đến ông, người ta vẫn thường nhớ đến Tây Nguyên năm 1975.

Bởi ở đó thể hiện rất rõ một phẩm chất của người chỉ huy:

biết nhìn ra điều mà đối phương không nhìn thấy.

Không chọn nơi đối phương đang mạnh nhất.

Không đánh theo cách mà đối phương chờ đợi.

Mà tạo ra một thế trận khiến đối phương phải phản ứng theo ý đồ của mình.

Đó là nghệ thuật của mưu và thế.