THƯỢNG TƯỚNG LÊ NGỌC HIỀN (1928-2006)

Năm 1944, Lê Ngọc Hiền tham gia cách mạng; đến tháng 5/1945, ông nhập ngũ và vinh dự được đứng trong hàng ngũ Đảng Cộng sản Việt Nam. Trong suốt cuộc đời binh nghiệp, Thượng tướng Lê Ngọc Hiền có gần một nửa thời gian đảm nhiệm công tác tác chiến, vì vậy bạn bè, đồng đội trìu mến gọi ông là “ông Hiền tác chiến”. Sau khi Bộ Chính trị quyết định giải phóng miền Nam trong hai năm 1974–1976, Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam được giao nhiệm vụ xây dựng kế hoạch tác chiến chiến lược. Tháng 4/1974, ông được lệnh ra Bắc gấp. Vừa gặp Đại tướng Văn Tiến Dũng, khi đó là Tổng Tham mưu trưởng, ông được cho nghỉ phép một tuần sau bốn năm liên tục ở chiến trường. Tuy nhiên, mới nghỉ được năm ngày, ông lại được gọi lên nhận quyết định phong quân hàm Thiếu tướng, bổ nhiệm giữ chức Phó Tổng Tham mưu trưởng và giao nhiệm vụ đặc biệt: cùng Cục Tác chiến khẩn trương xây dựng kế hoạch tác chiến chiến lược trong hai năm nhằm giành thắng lợi quyết định, giải phóng miền Nam.

Kế hoạch tác chiến chiến lược được Thượng tướng Lê Ngọc Hiền cùng tập thể Cục Tác chiến chuẩn bị từ tháng 5 đến cuối tháng 10/1974, với nội dung rất chi tiết, phân tích toàn diện tương quan địch – ta, diễn biến trên các chiến trường sau Hiệp định Paris thông qua hệ thống bản đồ, biểu đồ, số liệu so sánh cụ thể. Sau khi hoàn thành, kế hoạch được trình Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương thảo luận. Điều khiến ông và đồng đội phấn khởi nhất là phương án cơ bản được thống nhất, chỉ yêu cầu bổ sung chi tiết hơn, đặc biệt đánh giá cao quyết định chọn Tây Nguyên làm chiến trường chủ yếu cho cuộc tiến công lớn và rộng khắp năm 1975. Từ tháng 10 đến tháng 12/1974, kế hoạch tiếp tục được hoàn thiện đến từng chiến dịch và được Hội nghị Bộ Chính trị mở rộng thông qua từ ngày 18/12/1974 đến 8/1/1975. Trên cơ sở đó, Bộ Chính trị xác định chủ trương giải phóng miền Nam trong hai năm 1975–1976, đồng thời nhấn mạnh nếu thời cơ chín muồi thì phải lập tức giải phóng miền Nam ngay trong năm 1975.

Thượng tướng Lê Ngọc Hiền từng chia sẻ rằng bản kế hoạch tác chiến chiến lược là kết tinh của sự nỗ lực căng thẳng, bền bỉ suốt nửa năm liền của tập thể cán bộ Cục Tác chiến. Trong quãng thời gian đó, họ hầu như chỉ nghỉ lúc ăn, ngày đêm theo dõi diễn biến các chiến trường, đọc và phân tích hàng trăm bức điện báo gửi về mỗi ngày, nhiều khi làm việc tới nửa đêm, thậm chí một, hai giờ sáng. Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, ông được giao trọng trách Tham mưu trưởng Chiến dịch, trực tiếp xây dựng kế hoạch tác chiến. Phương án do ông trình bày gồm hai bước: trước hết là tiến công chia cắt chiến lược, đánh vùng ven và các mục tiêu trọng yếu trong nội thành để tạo “rung động”, chuẩn bị cho tổng tiến công; sau đó là tổ chức đột kích Sài Gòn trên năm hướng với lực lượng lớn, kiên quyết đánh thẳng vào đầu não địch, nhanh chóng đè bẹp ý chí đề kháng, hoàn thành giải phóng miền Nam trong thời gian ngắn nhất.

Gắn bó trọn đời với công tác tham mưu, tác chiến, Thượng tướng Lê Ngọc Hiền đã trao tặng Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam nhiều hiện vật quý giá, trong đó có hai kỷ vật “bất ly thân” của ông trong Chiến dịch Hồ Chí Minh mùa Xuân 1975: chiếc đồng hồ và chiếc địa bàn. Khi trao tặng, ông nói giản dị nhưng sâu sắc: “Với cán bộ tác chiến, hai vật này là vật bất ly thân”. Đó không chỉ là kỷ vật cá nhân, mà còn là chứng tích sống động về một đời làm tham mưu, gắn liền với những quyết định mang tầm chiến lược của lịch sử dân tộc.