THƯỢNG TƯỚNG NGUYỄN CHÍ VỊNH

THƯỢNG TƯỚNG

NGUYỄN CHÍ VỊNH

NHÀ TÌNH BÁO - NHÀ NGOẠI GIAO QUỐC PHÒNG

Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh (15/51957–14/9/2023) làmột trong những nhà tình báo chiến lược và nhà ngoại giao quốcphòng xuất sắc nhất của Việt Nam thời bình. Suốt sự nghiệp binhnghiệp, ông từng đảm nhiệm các chức vụ cốt cán như Tổng cụctrưởng Tổng cục Tình báo Quốc phòng (Tổng cục 2) và Thứtrưởng Bộ Quốc phòng. Trước khi đạt tới hàm Thượng tướng, giai đoạn ông mang quân hàm Thượng tá (những năm cuối thậpniên 1990) chính là thời kỳ ông thể hiện tư duy tình báo sắc bén, trực tiếp chỉ đạo nhiều chuyên án lớn và được quy hoạch trởthành người đứng đầu ngành tình báo quân đội

Trong dư luận, và giới quan sát quân sự, Thượng tướngNguyễn Chí Vịnh thường được gọi bằng biệt danh “Thái tử Đảngđời thứ nhất”. Là con trai của một vị Đại tướng, Thượng tướngNguyễn Chí Vịnh không chỉ thừa hưởng tên tuổi mà còn sẵn cótrong huyết quản một bổn phận sâu sắc đối với Tổ Quốc. Trong cuộc đời hơn 40 năm binh nghiệp của Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh, ông để lại nhiều di sản quan trọng trong lĩnh vực tình báoquốc phòng, đối ngoại quốc phòng và xây dựng. Quân đội Nhândân Việt Nam chính quy, hiện đại.

Hình ảnh Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh (thời thơ ấu) cùng người cha của mình là Đại tướng Nguyễn Chí Thanh.và Chủ tịch Hồ Chí Minh, Ảnh: Tư liệu PGS.TS Bùi Chí Trung cung cấp.

Ngày còn bé, Đại tướng Nguyễn Chí Thanh từng gọiThượng tướng Nguyễn Chí Vịnh là "binh bét" và luôn bảo rằngkhi lớn lên con đường của cậu con trai út là đi bộ đội. Đây cũnglà điều thôi thúc ông kế túc sự nghiệp của cha mình, trở thànhmột người lính phục vụ Tổ quốc, phụng sự Nhân dân như cha. Đểđủ tuổi được nhập ngũ khi xin đi bộ đội, Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh đã khai nhiều lên 2 tuổi. Chính vì thế, dù ông sinh ngày15 tháng 5 năm 1959 tại Hà Nội nhưng trong giấy tờ lý lịch chínhthức lại ghi Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh sinh năm 1957.

Về chuyện khai gian tuổi để đi lính, Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh nhớ lại hồi ấy: "Khi tôi xin đi bộ đội thì mới có 17 tuổi, nếu khai tuổi thật người ta không cho nhập ngũ, nên phải khaithêm 2 tuổi". Sau này, khi Đảng và Nhà nước có cho điều chỉnhtuổi, Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh cũng không điều chỉnh lại. Ông có nói: "Tôi để vậy không điều chỉnh, kẻo người ta lại nghĩmình chạy tuổi thì buồn lắm".

I. ĂN TÌNH BÁO, NGỦ TÌNH BÁO, SỐNG TÌNH BÁO MỚI GIỎI ĐƯỢC

“Nền độc lập tự do của chúng ta đã được đổi bằng nhiềumáu xương. Trong đó thì có công sức đóng góp của ngànhtình báo - một ngành mà như Chủ tịch Hồ Chí Minh gọi đó làtai, là mắt. Tai và mắt có tỏ thì trí óc mới thông thái để có thểlập ra những kế hoạch xuất sắc”- Cố Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh

Sau khi ông Vịnh từ chối đi học Liên Xô để xin ra chiếntrường, năm 1983, Tư lệnh quân tình nguyện Việt Nam tạiCampuchia khi ấy là cố Chủ tịch nước Lê Đức Anh gửi gắm ôngđến công tác tại đơn vị đặc biệt của Thiếu tướng Anh hùng lựclượng vũ trang Đặng Trần Đức. Đó là khi cuộc đời của chàng sĩquan trẻ Nguyễn Chí Vịnh bước sang trang mới.

Đặng Trần Đức, hay còn gọi là Ba Quốc được tôn vinh làmột chiến sĩ tình báo huyền thoại với nhiều hi sinh thầm lặng đểđóng góp vào chiến thắng 30/4/1975 thống nhất đất nước của dântộc. Với cái tên Nguyễn Văn Tá, ông ẩn mình dưới danh nghĩa sĩquan tình báo của địch, có khi là làm việc cho Cơ quan mật vụPhủ Tổng thống giữa trung tâm Sài Gòn sôi động với hàng tácuộc chính biến suốt 20 năm.

Dù là con em cán bộ, nhưng chàng sĩ quan trẻ Nguyễn Chí Vịnh cũng không hề nhận được sự ưu ái từ nhà tình báo lỗi lạcĐặng Trần Đức, thậm chí ông còn bị "dội gáo nước lạnh" ngaylần đầu gặp mặt."Câu đầu tiên ông nói với tôi là ‘cậu sung sướngtừ bé còn đây là chuyện sống chết, cậu xem làm được thì làmkhông thì về" – ông Đức nói.

Ấy thế mà cậu trung úy khi đó lại gắn bó với ông Ba Quốc suốt 20 năm tiếp theo. Giải thích cho sự gắn bó ấy, Thượng tướngNguyễn Chí Vịnh đúc kết lý do đó là sự tin tưởng: "May rằng tôigặp một người thầy nghiêm khắc. Ông nghiêm khắc vì sự khôngtin tưởng. Nhưng cái nghiêm ấy mà tôi vượt qua được thì ông lạirất tin tôi và tôi ở với ông được 20 năm".

Dưới sự dìu dắt của Anh hùng lực lượng vũ trangĐặng Trần Đức, ông Vịnhcùng các chiến sĩ tình báokhác đã lập nhiều chiến côngquan trọng nhưng thầm lặngtrong những giai đoạn khókhăn của đất nước, đặc biệtlà cuộc chiến chống diệtchủng Pol Pot và những năm Liên Xô sụp đổ.

Cuốn sách "Người Thầy" của tác giả

Nguyễn Chí Vịnh viết về Thiếu tướng Đặng Trần Đức

II. KHÁT VỌNG HÒA BÌNH VÀ SỨ MỆNH NGƯỜI LÍNH NGÀY NAY

Khi đã trở thành lãnh đạo của Tổng cục Tình báo.Năm2009,ông được bổ nhiệm giữ chức vụ Thứ trưởng Bộ Quốc phòngvà phụ trách mảng đối ngoại quốc phòng. Trong cương vị mộtnhà ngoại giao, Tướng Vịnh đã đóng góp quan trọng trong việcxây dựng đối ngoại quốc phòng trở thành một mũi chủ công trongthế trận bảo vệ Tổ quốc.

Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh đã đề xuất với Quân ủyTrung ương, Bộ Quốc phòng và cấp có thẩm quyền làm sao đểxây dựng trong cộng đồng ASEAN có sự hợp tác thống nhất giữacác lực lượng quốc phòng. Chính vì thế, Việt Nam đã có sángkiến về thiết lập Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN (ADMM) và Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng(ADMM+).

Với các nước láng giềng có chung đường biên giới với Việt Nam như Trung Quốc, Lào, Campuchia, Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh đã có những sáng kiến, đề xuất để làm sao sự phối hợp, hiểu biết lẫn nhau, dẫn tới xây dựng mối quan hệ với các

nướctrên cơ sở quan hệ hợp tác quốc phòng.

Một vai trò không thể không kể đến làviệc ông đã góp phần trong việc đưa cácchiến sĩ Mũ nồi xanh Việt Nam tham giaHoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc. Kết quả đạt được của lực lượng gìn giữ hòabình Liên Hiệp Quốc của Việt Nam được đánh giá rất cao.

Ghi nhận công lao đóng góp của Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh, Đảng và Nhà nước đã trao tặng cho đồng chí những phầnthưởng cao quý: Huân chương Quân công hạng Nhất, Nhì, Ba; Huân chương Chiến công hạng Nhất, Nhì, Ba; Huân chương Độclập hạng nhất; Huy hiệu 40 năm tuổi Đảng.

Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh cũng được trao tặng: Huân chương Bảo vệ Tổ quốc Hạng Nhất của Campuchia; Huân chương Hoàng gia Sahametrei cấp Mohaséreivath (Đại thập tự) của Campuchia; Huân chương Hữu nghị của Liên bang Nga; Huân chương Antonio Maceo của Nhà nước Cộng hòa Cuba; Huân chương Mặt trời mọc của Nhật Bản.

Tháng 12/2021, Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh nghỉ hưu, hoàn thành nhiệm vụ của một người quân nhân đã cống hiến hếtmình cho quân đội, cho đất nước.