THƯỢNG TƯỚNG NGUYỄN CHÍ VỊNH: TẦM NHÌN ĐỐI NGOẠI VÀ BẢN LĨNH TÌNH BÁO QUỐC PHÒNG
Đặng Mai Phương
Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh sinh ngày 15 tháng 5 năm 1957 tại Hà Nội, quê gốc ở xã Quảng Thọ, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế. Là con trai út của cố Đại tướng Nguyễn Chí Thanh, ông mồ côi cha từ khi mới 10 tuổi. Sự ra đi của người cha huyền thoại cùng môi trường rèn luyện khắt khe của Quân đội Nhân dân Việt Nam đã sớm nhào nặn nên một người chiến sĩ dạn dĩ, giàu trí tuệ và có tư duy chiến lược kiệt xuất.
Sau khi tốt nghiệp Trường Sĩ quan Thông tin và Đại học Kỹ thuật Quân sự, ông bước vào con đường hoạt động trong ngành Tình báo Quốc phòng. Trải qua hơn hai thập kỷ thầm lặng công tác, lăn lộn từ các địa bàn gian khổ đến những nhiệm vụ đối ngoại tinh vi, ông dần khẳng định bản lĩnh chỉ huy vượt trội. Năm 2002, ông được bổ nhiệm giữ chức Tổng cục trưởng Tổng cục Tình báo Quốc phòng (Tổng cục II) khi mới 45 tuổi, mang hàm Thiếu tướng.
Dưới sự chỉ đạo của ông, ngành Tình báo Quốc phòng Việt Nam đã có bước phát triển mạnh mẽ về tư duy chiến lược, cung cấp nhiều thông tin tham mưu chính xác, kịp thời cho Đảng và Nhà nước trong việc hoạch định chính sách đối nội, đối ngoại và bảo vệ an ninh quốc gia từ sớm, từ xa.
Năm 2009, Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh nhận nhiệm vụ Thứ trưởng Bộ Quốc phòng. Ở cương vị mới phụ trách đối ngoại quốc phòng, ông đã trở thành "kiến trúc sư" cho nhiều chiến lược ngoại giao quốc phòng đỉnh cao của Việt Nam thời kỳ hội nhập:
Tư duy bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa: Ông kiên định nguyên tắc "thêm bạn bớt thù", lấy hợp tác để giữ vững hòa bình nhưng tuyệt đối không đánh đổi độc lập, chủ quyền. Ông là người trực tiếp đàm phán, triển khai chính sách quốc phòng "4 không" của Việt Nam một cách linh hoạt, thuyết phục các cường quốc lớn tôn trọng thể chế và lợi ích chiến lược của Việt Nam.
Dấu ấn Giữ hòa bình Liên Hợp Quốc (GGHB): Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh chính là người chỉ đạo sát sao việc xây dựng Đề án và thúc đẩy lực lượng Quân đội Nhân dân Việt Nam tham gia hoạt động GGHB Liên Hợp Quốc từ năm 2014. Việc gửi các bệnh viện dã chiến, đội công binh sang Nam Sudan hay Cộng hòa Trung Phi đã đưa hình ảnh người lính "Bộ đội Cụ Hồ" thân thiện, chuyên nghiệp ra thế giới, nâng cao vị thế đất nước trên trường quốc tế.
Xử lý hậu quả chiến tranh: Ông đóng vai trò cầu nối quan trọng trong việc thúc đẩy chính phủ Mỹ hợp tác mạnh mẽ với Việt Nam trong các dự án tẩy độc dioxin tại sân bay Đà Nẵng, sân bay Biên Hòa, cũng như rà phá bom mìn và tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.
Khi nghỉ hưu, ông dành những năm tháng cuối đời để viết sách, đúc kết bài học về người cha quá cố qua cuốn sách "Cánh đồng Sen" và người thầy tình báo vĩ đại – Thiếu tướng Đặng Trần Đức (Ba Quốc) qua cuốn "Người Thầy". Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh qua đời ngày 14 tháng 9 năm 2023 tại Hà Nội sau một thời gian lâm bệnh nặng, để lại tấm gương sáng về một nhà ngoại giao quốc phòng xuất sắc, sắc sảo và hết lòng vì dân, vì nước.
