THƯỢNG TƯỚNG NGUYỄN CHƠN: CON CHIM ƯNG TRÊN SÓNG DUYÊN HẢI MIỀN TRUNG
rong lịch sử đấu tranh hào hùng của dân tộc ta, nhiều vị tướng đã đi vào huyền thoại bởi tài thao lược, bản lĩnh kiên cường và tấm lòng tận trung với Đảng, tận hiếu với dân. Một trong những con người như thế chính là Thượng tướng Nguyễn Chơn - Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng. Cuộc đời và sự nghiệp của ông gắn bó mật thiết với Trung đoàn 1 và Sư đoàn 2, nơi ghi dấu những chiến công vang dội, làm nên uy danh “Con chim ưng trên sóng duyên hải miền Trung”.
Bước chân đầu tiên đến Trung đoàn 1
Sinh năm 1927, tuổi mười chín ông đã tham gia cách mạng. Chỉ ba năm sau, chàng trai Quảng Nam được đứng trong hàng ngũ của Đảng. Bàn chân ông sớm in dấu trên những nẻo đường kháng chiến, từ Tiểu đoàn 19, Tiểu đoàn 14 cho đến ngày tập kết ra Bắc rồi lại trở về miền Trung tiếp tục chiến đấu. Đặc biệt, từ năm 1965, Nguyễn Chơn gắn bó trực tiếp với Trung đoàn 1 (Sư đoàn 2), đơn vị cơ động vào Quảng Ngãi để chặn đứng chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của Mỹ.
Với khí thế tiến công mạnh mẽ, từ ngày 29 đến 31/5/1965, Trung đoàn 1 đã tiêu diệt 4 tiểu đoàn ngụy, giải phóng vùng rộng lớn miền tây Sơn Tịnh. Trong trận đánh ấy, Nguyễn Chơn đã chỉ huy quả cảm, cùng đồng đội làm nên chiến thắng Ba Gia lừng lẫy, trở thành một trong những mốc son chói lọi của phong trào kháng chiến Khu 5, khẳng định khả năng tổ chức, bản lĩnh chỉ huy của ông từ rất sớm. Trận Ba Gia không chỉ tiêu diệt lực lượng tinh nhuệ của địch mà còn củng cố niềm tin cho quân và dân ta, mở ra thời kỳ chủ động tấn công trên chiến trường miền Trung.
Sư đoàn trưởng Sư đoàn 2 - bản lĩnh và sáng tạo
Từ cuối năm 1970, Nguyễn Chơn được giao trọng trách Sư đoàn trưởng Sư đoàn 2. Đây là giai đoạn thử thách khốc liệt khi quân Mỹ và đồng minh triển khai nhiều cuộc hành quân quy mô lớn. Trong một trận then chốt, ông đã áp dụng chiến thuật “nghi binh nhử địch, phục kích chân vạc”, buộc Sư đoàn bộ binh 23 của Mỹ phải trả giá đắt với thương vong nặng nề. Trận đánh này không chỉ khẳng định tài thao lược mà còn đưa tên tuổi Nguyễn Chơn lên hàng những vị chỉ huy xuất sắc của Quân khu 5.
Với hàng loạt chiến công lẫy lừng, năm 1970, Nguyễn Chơn được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Nhưng ông không dừng lại ở vinh quang ấy, mà tiếp tục dẫn dắt Sư đoàn 2 vượt qua nhiều thử thách.
Chiến dịch Bắc Tây Nguyên - quyết đoán và thần tốc
Năm 1972, dưới sự chỉ huy của Nguyễn Chơn, Sư đoàn 2 phối hợp với Bộ Tư lệnh Tây Nguyên mở Chiến dịch Bắc Tây Nguyên. Ban đầu, kế hoạch dự kiến 7 ngày để tiêu diệt cụm địch Đắc Tô - Tân Cảnh, song với tư duy sáng tạo và quyết đoán, Nguyễn Chơn đã rút gọn xuống chỉ còn 24 giờ. Cuộc tiến công thần tốc đã khiến quân địch hoàn toàn bất ngờ, tạo bước ngoặt quan trọng, góp phần làm thay đổi cục diện chiến trường.
Ở Nguyễn Chơn, người ta luôn thấy sự nhạy bén nắm bắt thời cơ, sự mưu trí sáng tạo và một tinh thần thép của người chỉ huy trận mạc. Ông không chỉ là một nhà quân sự dày dạn mà còn là tấm gương bản lĩnh, gan dạ, dám chịu trách nhiệm trước quyết định của mình.
Mùa Xuân 1975 - thần tốc giải phóng Đà Nẵng
Trong Chiến dịch Mùa Xuân 1975, Nguyễn Chơn tiếp tục để lại dấu ấn sâu đậm. Ông đã chỉ huy Sư đoàn 2 tiến công Tam Kỳ, rồi thần tốc đánh chiếm Chu Lai, giải phóng Quảng Ngãi. Khi tình hình địch rối loạn, ông quyết đoán cho Sư đoàn 2 đánh thẳng theo trục đường 1 tiến ra Đà Nẵng. Trước sức tiến công vũ bão ấy, quân ngụy nhanh chóng tan rã, Tư lệnh Vùng 1 chiến thuật địch phải tháo chạy.
Chính sự quyết đoán và khả năng nhìn xa trông rộng của Nguyễn Chơn đã góp phần quan trọng trong thắng lợi to lớn giải phóng Đà Nẵng - mắt xích then chốt để mở toang cánh cửa tiến vào Sài Gòn, kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
Tấm gương sáng cho hôm nay
Những năm tháng gắn bó cùng Trung đoàn 1 và Sư đoàn 2 đã hun đúc nên bản lĩnh, trí tuệ và uy tín của một vị tướng trận mạc. Nguyễn Chơn không chỉ nổi bật bởi tài chỉ huy quân sự mà còn bởi tấm lòng nhân hậu, luôn quan tâm đến đồng chí, đồng đội. Ông thẳng thắn nhưng bao dung, nghiêm khắc mà giàu tình cảm, được đồng đội kính trọng, cấp dưới yêu mến.
Bản lĩnh, tài năng và đức độ của Thượng tướng Nguyễn Chơn đã trở thành di sản quý báu để lại cho Quân đội và Nhân dân. Những chiến công của ông cùng Trung đoàn 1, Sư đoàn 2 không chỉ là niềm tự hào của cán bộ, chiến sĩ hôm nay, mà còn là bài học lớn về nghệ thuật quân sự, về ý chí chiến đấu ngoan cường.
Sáu thập kỷ đã trôi qua, nhưng những chiến công của Thượng tướng, Anh hùng LLVTND Nguyễn Chơn, người 2 lần được giữ trọng trách là Sư đoàn trưởng Sư đoàn 2 (1970 - 1972, 1974 - 1976) cùng cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 1 và Sư đoàn 2 vẫn là niềm tự hào, là ngọn lửa tiếp thêm sức mạnh cho thế hệ hôm nay. Trên bước đường xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu”, mỗi cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 2 càng thấy rõ trách nhiệm tiếp nối truyền thống, giữ vững phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, xứng đáng với danh hiệu cao quý mà các thế hệ cha anh đã dày công vun đắp.
Đó cũng là lời nhắc nhở thiêng liêng để thế hệ trẻ Sư đoàn hôm nay ra sức rèn luyện, huấn luyện giỏi, sẵn sàng chiến đấu cao, góp phần bảo vệ vững chắc Tổ quốc, để tên tuổi của Sư đoàn 2 - đơn vị hai lần Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, mãi mãi sáng ngời trong trang sử vàng của Quân khu 5 và Quân đội nhân dân Việt Nam.
