THƯỢNG TƯỚNG NGUYỄN CHƠN – “HỔ TƯỚNG” TRÊN CHIẾN TRƯỜNG KHU 5

Chiến trường Khu 5 trong những năm chiến tranh là một vùng đất đặc biệt.

Phía tây là núi rừng Trường Sơn.

Phía đông là đồng bằng và biển.

Giữa hai vùng địa hình ấy là những làng quê, những căn cứ cách mạng và những tuyến đường chiến lược.

Đây cũng là nơi diễn ra những cuộc chiến đấu vô cùng ác liệt.

Trong môi trường ấy, một người chỉ huy muốn tồn tại phải biết thích nghi.

Không thể lúc nào cũng đánh theo một cách.

Không thể chỉ dựa vào sức mạnh hỏa lực.

Và càng không thể coi thường địa hình.

Nguyễn Chơn trưởng thành chính trong môi trường như vậy.

Ông bước vào con đường quân ngũ từ những năm đầu của cuộc kháng chiến.

Từ một người lính, ông trải qua nhiều vị trí chiến đấu và chỉ huy.

Mỗi trận đánh lại đem đến một bài học mới.

Có trận phải đánh nhanh.

Có trận phải kiên trì bao vây.

Có trận phải luồn sâu.

Có trận phải tổ chức phục kích.

Có trận phải phòng ngự trong điều kiện lực lượng ít hơn đối phương.

Điều quan trọng là người chỉ huy phải biết lựa chọn cách đánh phù hợp.

Đó dần trở thành một đặc điểm trong phong cách quân sự của Nguyễn Chơn.

Ông thường chú trọng việc nắm địch, nắm địa hình và nắm khả năng của đơn vị mình.

Trước một trận đánh, người chỉ huy không thể chỉ nhìn bản đồ.

Phải biết con đường nào có thể đi.

Dòng suối nào có thể vượt.

Khu vực nào đối phương có thể bố trí lực lượng.

Đâu là vị trí có thể tạo bất ngờ.

Và nếu tình hình thay đổi thì phương án nào có thể thay thế.

Những kinh nghiệm ấy được Nguyễn Chơn tích lũy qua nhiều năm chiến đấu.

Trong kháng chiến chống Pháp, ông chiến đấu ở chiến trường miền Trung.

Sau Hiệp định Genève năm 1954, đất nước tạm thời chia cắt.

Chiến trường miền Nam bước vào một giai đoạn mới.

Khu 5 tiếp tục trở thành địa bàn chiến lược.

Nguyễn Chơn tiếp tục gắn bó với chiến trường này.

Cuộc chiến ngày càng phát triển.

Đối phương có ưu thế lớn về phương tiện cơ giới, không quân và hỏa lực.

Quân giải phóng phải tìm cách hạn chế ưu thế ấy.

Một trong những cách quan trọng là chọn địa hình và thời cơ thích hợp.

Đánh vào nơi đối phương ít phòng bị.

Tập trung lực lượng vào điểm yếu.

Đánh xong nhanh chóng rút khỏi khu vực có nguy cơ bị hỏa lực mạnh phản kích.

Những phương thức ấy đòi hỏi người chỉ huy phải rất linh hoạt.

Nguyễn Chơn được đồng đội đánh giá cao ở khả năng chỉ huy thực tế.

Ông không thích cách đánh máy móc.

Mỗi chiến trường có đặc điểm riêng.

Mỗi đơn vị có khả năng riêng.

Mỗi trận đánh phải có cách tổ chức riêng.

Đó cũng là lý do ông được xem là một trong những cán bộ chỉ huy có kinh nghiệm thực tiễn phong phú của chiến trường Khu 5.

Biệt danh “Hổ tướng” thường được dùng để nói về phong cách quyết đoán, mạnh mẽ và khả năng chỉ huy chiến đấu của ông.

Nhưng đằng sau hình ảnh ấy là một người chỉ huy rất chú trọng đến bộ đội.

Một trận đánh thành công không chỉ là chiếm được mục tiêu.

Phải bảo đảm lực lượng có thể tiếp tục chiến đấu.

Phải tính đến thương vong.

Phải chuẩn bị đường rút.

Phải có lực lượng dự bị.

Và phải có phương án khi tình hình thay đổi.

Đó là những điều mà người chỉ huy chiến trường phải suy nghĩ trước khi tiếng súng bắt đầu.

Nguyễn Chơn thường được nhắc đến với tác phong sâu sát thực tế.

Ông muốn trực tiếp nắm tình hình ở đơn vị.

Trực tiếp xem địa hình.

Trực tiếp trao đổi với cán bộ chiến sĩ.

Bởi những điều nhìn thấy trên thực địa đôi khi khác rất nhiều so với báo cáo.

Có một con đường trên bản đồ tưởng như thuận lợi nhưng ngoài thực tế lại bị sình lầy.

Một khu vực tưởng như có thể phục kích nhưng đối phương lại có thể dùng hỏa lực khống chế.

Một vị trí tưởng như dễ tiếp cận lại có thể trở thành cái bẫy.

Người chỉ huy phải nhìn thấy những điều ấy trước khi trận đánh diễn ra.

Qua nhiều năm, Nguyễn Chơn ngày càng trưởng thành.

Từ cán bộ cơ sở, ông đảm nhiệm những cương vị chỉ huy cao hơn.

Nhưng dù ở vị trí nào, dấu ấn chiến trường vẫn rất rõ.

Đó là cách suy nghĩ dựa trên thực tế.

Đó là sự quyết đoán khi thời cơ xuất hiện.

Và đó là yêu cầu rất cao đối với cán bộ chỉ huy.

Những năm cuối cuộc kháng chiến chống Mỹ, chiến trường Khu 5 bước vào những trận đánh lớn.

Lực lượng hai bên ngày càng được tổ chức quy mô.

Những trận đánh không còn chỉ diễn ra ở một làng hay một ngọn đồi.

Các chiến dịch có thể diễn ra trên phạm vi rộng.

Trong bối cảnh ấy, khả năng tổ chức hiệp đồng giữa các đơn vị trở nên đặc biệt quan trọng.

Nguyễn Chơn tiếp tục đảm nhiệm các nhiệm vụ chỉ huy.

Kinh nghiệm chiến đấu nhiều năm giúp ông có khả năng nhìn trận đánh không chỉ ở một hướng mà trong tổng thể chiến trường.

Khi thời cơ chiến lược xuất hiện vào năm 1975, cuộc chiến bước vào giai đoạn quyết định.

Các chiến trường đồng loạt chuyển động.

Những lực lượng lớn bắt đầu cơ động.

Hệ thống phòng thủ của đối phương từng bước bị phá vỡ.

Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975 tiến tới thắng lợi.

Đối với những người lính đã trải qua hàng chục năm chiến tranh như Nguyễn Chơn, đó là kết quả của cả một chặng đường dài.

Từ những trận đánh nhỏ.

Từ những ngày thiếu thốn.

Từ những năm tháng bám trụ ở Khu 5.

Đến lúc chiến tranh kết thúc.

Nhưng cuộc đời quân ngũ của Nguyễn Chơn vẫn chưa dừng lại.

Sau năm 1975, ông tiếp tục đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng trong Quân đội nhân dân Việt Nam.

Ông từng là Tư lệnh Quân khu 5, Tư lệnh Binh chủng Tăng – Thiết giáp, Phó Tổng Tham mưu trưởng và Thứ trưởng Bộ Quốc phòng.

Từ một người lính chiến trường, ông trở thành một trong những cán bộ quân sự cấp cao.

Điều đáng chú ý là kinh nghiệm thực tiễn từ chiến trường vẫn được ông coi trọng.

Đối với người chỉ huy, lý luận quân sự cần gắn với thực tế.

Bản đồ cần gắn với địa hình.

Mệnh lệnh cần phù hợp với khả năng của người lính.

Và mọi quyết định đều phải tính đến sinh mạng của bộ đội.

Đó là những bài học mà chiến tranh đã để lại cho ông.

Nguyễn Chơn qua đời năm 2016.

Nhưng hình ảnh của ông vẫn được nhắc đến trong lịch sử quân đội như một vị tướng trưởng thành từ thực tiễn chiến đấu.

Danh xưng “Hổ tướng” phản ánh một phần phong cách ấy.

Còn chữ “bất bại” nên được hiểu theo nghĩa biểu tượng – nói về hình ảnh một người chỉ huy kiên cường, nhiều năm đứng vững qua những chiến trường khốc liệt – chứ không nên hiểu là một thống kê rằng ông chưa từng thất bại trong bất kỳ trận đánh nào.

Bởi chiến tranh không bao giờ đơn giản như những con số thắng – thua.

Điều làm nên một vị tướng là khả năng học hỏi từ từng trận đánh, giữ được bản lĩnh trước khó khăn và đưa đơn vị vượt qua những thời điểm nguy hiểm nhất.