Thượng tướng Nguyễn Khắc Nghiên – Người lính đi qua một thời hoa lửa trên chiến trường Quảng Trị

Có những người lính trưởng thành từ những chiến hào ác liệt, đi qua chiến tranh bằng tuổi trẻ, lòng dũng cảm và ý chí kiên cường, rồi tiếp tục dành cả cuộc đời để xây dựng quân đội trong hòa bình. Thượng tướng Nguyễn Khắc Nghiên là một người như thế.

Sinh ngày 23 tháng 1 năm 1951 tại xã Chương Xá, huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ, Nguyễn Khắc Nghiên lớn lên trong những năm đất nước còn chìm trong chiến tranh. Tháng 7 năm 1969, khi vừa bước vào tuổi mười tám, ông nhập ngũ vào Tiểu đoàn 4, Sư đoàn 305 Đặc công. Từ một người lính trẻ, ông bắt đầu hành trình hơn bốn mươi năm gắn bó với màu áo quân nhân.

Những năm đầu trong quân ngũ cũng là những năm tháng cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn quyết liệt. Từ năm 1971, ông được điều về Trung đoàn 48, Sư đoàn 320, lần lượt đảm nhiệm các cương vị Trung đội trưởng, Đại đội phó, Đại đội trưởng rồi Trợ lý tác huấn. Chiến trường Quảng Trị trở thành nơi người sĩ quan trẻ được tôi luyện trong thực tiễn chiến đấu.

Quảng Trị năm 1972 là một trong những chiến trường khốc liệt nhất của cuộc kháng chiến. Trong những trận chiến kéo dài, người lính không chỉ cần lòng dũng cảm mà còn phải có khả năng phán đoán, tổ chức và chỉ huy giữa những tình huống vô cùng khó khăn.

Nguyễn Khắc Nghiên đã trưởng thành từ chính những thử thách ấy.

Tháng 4 năm 1972, giữa những ngày chiến đấu ác liệt ở mặt trận Quảng Trị, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam. Đó là một dấu mốc quan trọng trong cuộc đời người sĩ quan trẻ, đồng thời cũng là sự ghi nhận đối với quá trình rèn luyện và chiến đấu của ông.

Chiến tranh tiếp tục cuốn ông đi qua những chặng đường mới. Năm 1975, trên cương vị Trợ lý tác chiến Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B, ông tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh, chiến dịch lịch sử kết thúc cuộc kháng chiến chống Mỹ, mở ra một thời kỳ mới của đất nước.

Ngày đất nước thống nhất cũng là lúc những người lính như Nguyễn Khắc Nghiên bước vào một nhiệm vụ khác: xây dựng quân đội và bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện mới.

Sau năm 1975, ông tiếp tục học tập, rèn luyện và đảm nhiệm nhiều cương vị chỉ huy. Từ Tiểu đoàn trưởng, ông trở thành Tham mưu phó, Trung đoàn phó kiêm Tham mưu trưởng Trung đoàn 48; năm 1982 giữ chức Trung đoàn trưởng Trung đoàn 48, Sư đoàn 390, Quân đoàn 1. Sau đó, ông tiếp tục được đào tạo tại Học viện Quân sự cấp cao.

Con đường binh nghiệp của Nguyễn Khắc Nghiên cứ thế nối dài qua từng cấp chỉ huy. Ông lần lượt giữ các cương vị Phó Sư đoàn trưởng, Phó Sư đoàn trưởng kiêm Tham mưu trưởng, Sư đoàn trưởng Sư đoàn 390 và Sư đoàn 312; rồi Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Quân đoàn 1 và Tư lệnh Quân đoàn 1.

Mỗi cương vị mới là một thử thách mới.

Nếu những năm tháng chiến tranh rèn luyện bản lĩnh chiến đấu, thì những năm tháng sau chiến tranh rèn luyện khả năng tổ chức, xây dựng lực lượng và tư duy chỉ huy ở cấp độ ngày càng cao.

Từ Quân đoàn 1, ông lần lượt đảm nhiệm cương vị Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Quân khu 2, Tư lệnh Quân khu 1 rồi Tư lệnh Quân khu 5. Đến tháng 12 năm 2004, ông được bổ nhiệm làm Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam.

Và rồi, tháng 8 năm 2006, người lính từng nhập ngũ khi mới mười tám tuổi năm nào được giao trọng trách Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng.

Đó là một hành trình đặc biệt: từ người lính ở cấp cơ sở đến vị trí đứng đầu cơ quan tham mưu chiến lược của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Nhưng phía sau những quân hàm và chức vụ ấy vẫn là hình ảnh một người lính trưởng thành từ chiến trường.

Những người từng chiến đấu cùng ông tại Quảng Trị năm 1972 nhớ đến một người chỉ huy đã trực tiếp trải qua những ngày tháng gian khổ nhất. Ông cũng tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975 và hoàn thành nhiều nhiệm vụ quan trọng trong suốt quá trình công tác.

Có lẽ chính những trải nghiệm từ chiến trường đã giúp ông hiểu sâu sắc giá trị của sự chuẩn bị, kỷ luật và bản lĩnh của người chỉ huy.

Bởi một người từng đi qua chiến tranh hiểu rằng phía sau mỗi quyết định quân sự không chỉ là những con số trên bản đồ, mà là cuộc sống của những người lính đang thực hiện nhiệm vụ.

Sau khi đảm nhiệm cương vị Tổng Tham mưu trưởng, ông tiếp tục cùng tập thể lãnh đạo quân đội thực hiện nhiệm vụ xây dựng lực lượng, nâng cao khả năng sẵn sàng chiến đấu và bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong điều kiện đất nước hòa bình. Ông đồng thời là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng các khóa IX và X, đại biểu Quốc hội khóa XII. Năm 2007, ông được phong quân hàm Thượng tướng.

Hơn bốn mươi năm trong quân ngũ, Nguyễn Khắc Nghiên đã đi qua một chặng đường dài của lịch sử dân tộc.

Ông bước vào quân đội giữa chiến tranh.

Trưởng thành trên chiến trường Quảng Trị.

Cùng đồng đội tiến vào mùa Xuân năm 1975.

Sau đó tiếp tục xây dựng quân đội trong hòa bình.

Và cuối cùng đảm nhiệm trọng trách Tổng Tham mưu trưởng.

Đó không chỉ là sự thăng tiến về quân hàm hay chức vụ. Đó là hành trình trưởng thành của một người lính qua những thử thách của chiến tranh và thời bình.

Ngày 13 tháng 11 năm 2010, sau một thời gian lâm bệnh, Thượng tướng Nguyễn Khắc Nghiên từ trần tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, hưởng thọ 59 tuổi. Ông được tổ chức lễ tang theo nghi thức Lễ tang cấp Nhà nước và an táng tại Nghĩa trang Mai Dịch, Hà Nội.

Sự ra đi của ông khép lại cuộc đời của một người lính đã dành hơn bốn mươi năm cho Đảng, Nhà nước và Quân đội nhân dân Việt Nam. Những phần thưởng cao quý như Huân chương Chiến công hạng Nhất, Huân chương Chiến sĩ giải phóng và nhiều huân, huy chương khác là sự ghi nhận đối với những đóng góp của ông.

Nhưng có lẽ, điều đáng nhớ nhất về Thượng tướng Nguyễn Khắc Nghiên không nằm ở những tấm huân chương.

Đó là hình ảnh chàng trai quê Phú Thọ lên đường nhập ngũ năm mười tám tuổi.

Là người sĩ quan trẻ giữa chiến trường Quảng Trị năm 1972.

Là người lính cùng đồng đội đi qua mùa Xuân lịch sử năm 1975.

Và là vị tướng sau này đứng ở cương vị Tổng Tham mưu trưởng, tiếp tục mang kinh nghiệm của một đời binh nghiệp để phục vụ Tổ quốc.

Chiến tranh đã lùi xa. Những chiến hào năm nào giờ chỉ còn trong ký ức và những trang sử. Những người lính của một thời hoa lửa cũng dần trở thành những cái tên được thế hệ sau nhắc lại với lòng biết ơn.

Trong dòng chảy ấy, Thượng tướng Nguyễn Khắc Nghiên là hình ảnh của một thế hệ đã đi từ chiến tranh đến hòa bình, từ người lính đến người chỉ huy cao cấp, nhưng vẫn giữ trong mình dấu ấn của những năm tháng đầu đời quân ngũ.

Một đời binh nghiệp bắt đầu từ chiến trường, trưởng thành qua thử thách và kết thúc bằng sự cống hiến trọn vẹn cho Tổ quốc.

Đó chính là câu chuyện về Thượng tướng Nguyễn Khắc Nghiên – một người lính đã đi qua một thời hoa lửa và để lại dấu ấn của mình trong lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam.