THƯỢNG TƯỚNG PHÙNG THẾ TÀI – NGƯỜI CẬN VỆ ĐẦU TIÊN CỦA BÁC HỒ VÀ VỊ TƯỚNG TÀI BA CỦA QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM

Ông sinh ngày 1/5/1920 tại xã Văn Hoàng, huyện Phú Xuyên, tỉnh Hà Đông (nay thuộc huyện Phú Xuyên, Hà Nội). Tên khai sinh của ông là Phùng Văn Tài. Gia đình nghèo khó khiến ông phải sang tỉnh Vân Nam, Trung Quốc kiếm sống từ khi mới 13 tuổi. Chính quãng thời gian bôn ba nơi đất khách đã giúp ông sớm tiếp xúc với phong trào cách mạng và gặp gỡ nhiều nhà hoạt động yêu nước Việt Nam.

Năm 1940, ông được giới thiệu tham gia tổ chức cách mạng và có cơ duyên đặc biệt gặp lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc tại Côn Minh. Nhờ sức khỏe tốt, võ nghệ thành thạo, tính cách gan dạ và tuyệt đối trung thành, ông được giao nhiệm vụ bảo vệ Nguyễn Ái Quốc trong những ngày hoạt động bí mật tại Trung Quốc.

Đầu năm 1941, ông là một trong những người tháp tùng Nguyễn Ái Quốc vượt biên giới trở về Tổ quốc qua cột mốc 108 thuộc huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng. Từ đây, ông trở thành người cận vệ thân cận của Bác Hồ trong những năm tháng hoạt động tại căn cứ Pác Bó. Những kỷ niệm về quãng thời gian cùng Bác vượt qua thiếu thốn, hiểm nguy nơi núi rừng biên giới đã theo ông suốt cuộc đời.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Phùng Thế Tài được giao nhiều nhiệm vụ quân sự quan trọng. Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, ông trưởng thành nhanh chóng qua thực tiễn chiến đấu và chỉ huy. Một trong những chiến công nổi bật là trận tập kích sân bay Bạch Mai cuối năm 1950 khi ông giữ cương vị Chỉ huy trưởng Mặt trận Hà Nội. Trận đánh đã phá hủy nhiều máy bay quân sự và lượng lớn nhiên liệu của đối phương, gây tiếng vang lớn trên chiến trường.

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954, ông tiếp tục đảm nhiệm nhiều cương vị chỉ huy trong quân đội. Với tầm nhìn chiến lược và năng lực tổ chức xuất sắc, ông được Đảng và Nhà nước giao nhiệm vụ xây dựng lực lượng phòng không bảo vệ miền Bắc.

Năm 1963, khi Quân chủng Phòng không và Không quân được hợp nhất, Phùng Thế Tài được bổ nhiệm làm Tư lệnh đầu tiên của Quân chủng Phòng không - Không quân. Trên cương vị này, ông đã góp phần đào tạo đội ngũ cán bộ, xây dựng hệ thống phòng không nhiều tầng, chuẩn bị lực lượng sẵn sàng đối đầu với không quân hiện đại của Mỹ.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, tên tuổi Phùng Thế Tài gắn liền với những chiến thắng trên bầu trời miền Bắc. Ông là một trong những nhà chỉ huy quân sự có công lớn trong việc xây dựng thế trận phòng không nhân dân, kết hợp hiệu quả giữa tên lửa, pháo cao xạ, không quân tiêm kích và mạng lưới quan sát toàn dân.

Đặc biệt, trong Chiến dịch Phòng không tháng 12 năm 1972, thường được gọi là Chiến thắng Điện Biên Phủ trên không, ông giữ cương vị Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam. Tại Sở chỉ huy tối cao, ông trực tiếp theo dõi diễn biến chiến trường, chỉ đạo các đơn vị phòng không đánh trả cuộc tập kích chiến lược bằng máy bay B-52 của Mỹ vào Hà Nội, Hải Phòng và nhiều địa phương miền Bắc.

Chiến thắng vang dội của quân và dân Việt Nam trong 12 ngày đêm cuối tháng 12 năm 1972 đã buộc Mỹ phải chấm dứt chiến dịch ném bom chiến lược, tạo điều kiện để tiến tới việc ký kết Hiệp định Paris, mở ra bước ngoặt quan trọng cho cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Sau ngày đất nước thống nhất, Thượng tướng Phùng Thế Tài tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách trong quân đội và Nhà nước. Dù ở bất kỳ cương vị nào, ông luôn được đồng đội và nhân dân đánh giá là người lãnh đạo quyết đoán, gần gũi, giản dị và hết lòng vì nhiệm vụ.

Năm 1986, ông được phong quân hàm Thượng tướng. Trong suốt quá trình công tác, ông được trao tặng nhiều phần thưởng cao quý của Đảng và Nhà nước. Không chỉ là một vị tướng tài năng, ông còn là nhân chứng lịch sử đặc biệt của nhiều sự kiện trọng đại, từ những ngày đầu Bác Hồ trở về nước cho đến những chiến thắng quyết định của dân tộc trong thế kỷ XX.

Thượng tướng Phùng Thế Tài từ trần ngày 26/2/2014 tại Thành phố Hồ Chí Minh, hưởng thọ 94 tuổi. Sự ra đi của ông để lại niềm tiếc thương sâu sắc đối với nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ và nhân dân cả nước.

Hơn bảy thập kỷ hoạt động cách mạng, từ người thanh niên nghèo nơi vùng quê Hà Đông trở thành người cận vệ đầu tiên của Bác Hồ, rồi một vị tướng tài ba của Quân đội nhân dân Việt Nam, Thượng tướng Phùng Thế Tài đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử dân tộc. Cuộc đời ông là biểu tượng của lòng trung thành tuyệt đối với Đảng, với Tổ quốc và là tấm gương sáng về ý chí phấn đấu, tinh thần cống hiến trọn đời cho sự nghiệp cách mạng Việt Nam.

Tuấn Kiệt (tổng hợp)