THƯỢNG TƯỚNG SONG HÀO – NGƯỜI GIỮ LỬA TRONG NHỮNG NĂM THÁNG CHIẾN TRANH

Trong lịch sử kháng chiến chống thực dân Pháp, có những người được nhớ đến bởi những quyết định trên bản đồ tác chiến. Nhưng cũng có những người được nhớ đến bởi khả năng giữ vững niềm tin của người lính giữa những ngày tháng gian khổ nhất.

Song Hào là một người như thế.

Tên khai sinh của ông là Nguyễn Văn Khương, quê Nam Định. Ông trưởng thành từ phong trào cách mạng, từng hoạt động trong những năm trước Cách mạng Tháng Tám và sau đó đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng trong quân đội.

Nhưng nếu phải chọn một chương tiêu biểu nhất trong cuộc đời binh nghiệp của ông, đó có lẽ là những năm ông làm Chính ủy Đại đoàn 308 - Quân Tiên phong, đặc biệt là Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954.

MỘT NGƯỜI CHÍNH ỦY ĐỨNG GIỮA NHỮNG NGƯỜI LÍNH

Đầu những năm 1950, Đại đoàn 308 là đại đoàn chủ lực đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Song Hào giữ cương vị Chính ủy, Bí thư Đảng ủy Đại đoàn.

Công việc của ông không đơn giản là truyền đạt mệnh lệnh.

Một người chính ủy phải đi vào đời sống của bộ đội: hiểu tâm tư chiến sĩ, củng cố đoàn kết, giữ vững kỷ luật và quan trọng nhất là xây dựng ý chí quyết chiến, quyết thắng.

Trong gần bốn năm gắn bó với Đại đoàn 308, Song Hào cùng đơn vị tham gia nhiều chiến dịch lớn như Hòa Bình, Tây Bắc, Thượng Lào và cuối cùng là Điện Biên Phủ. Những năm tháng ấy giúp Đại đoàn 308 từng bước trưởng thành thành một lực lượng chủ lực tinh nhuệ.

Nhưng Điện Biên Phủ sẽ là thử thách lớn nhất.

ĐIỆN BIÊN PHỦ - NƠI Ý CHÍ ĐƯỢC THỬ LỬA

Cuối năm 1953, quân Pháp xây dựng Điện Biên Phủ thành một tập đoàn cứ điểm lớn ở Tây Bắc.

Đầu năm 1954, các đơn vị quân đội ta hành quân về Điện Biên.

Trong đội hình ấy có Đại đoàn 308.

Con đường vào chiến trường dài và gian khổ.

Có những người lính đã trải qua hàng trăm cây số hành quân.

Có những chiến sĩ lần đầu bước vào một chiến dịch quy mô lớn như vậy.

Phía trước họ là một tập đoàn cứ điểm được đối phương xây dựng kiên cố.

Phía sau họ là núi rừng Tây Bắc và hậu phương đang dồn sức cho tiền tuyến.

Trong hoàn cảnh ấy, người Chính ủy phải làm một việc rất quan trọng:

giữ cho lòng người không dao động.

Song Hào thường xuyên xuống các đơn vị, nắm tình hình, gặp gỡ cán bộ, chiến sĩ.

Ông hiểu rằng một mệnh lệnh có thể được truyền đi trong vài phút.

Nhưng để một người lính sẵn sàng vượt qua sợ hãi, mệt mỏi và gian khổ, cần có niềm tin.

17 GIỜ 5 PHÚT NGÀY 13 THÁNG 3

Chiều 13/3/1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ chính thức bắt đầu.

Đại đoàn 308 được giao nhiệm vụ tiến công ở hướng quan trọng.

Tiếng pháo mở màn vang lên giữa thung lũng.

Một chiến dịch lịch sử bắt đầu.

Nhưng đằng sau những giờ phút hào hùng ấy là một thực tế rất khắc nghiệt.

Các đơn vị phải chiến đấu trong điều kiện thiếu thốn.

Đường vận chuyển khó khăn.

Địa hình phức tạp.

Trận đánh kéo dài khiến sức khỏe và tinh thần của bộ đội bị thử thách từng ngày.

Với Song Hào, đây là lúc vai trò của công tác chính trị được thể hiện rõ nhất.

Không phải bằng những lời nói hoa mỹ.

Mà bằng việc cùng bộ đội đối diện với khó khăn.

KHI MỆNH LỆNH TRỞ THÀNH NIỀM TIN

Trong chiến tranh, có những thời điểm người lính mệt đến mức không còn muốn bước tiếp.

Có những trận đánh kéo dài hơn dự kiến.

Có những đồng đội không trở về.

Có những đơn vị phải chịu tổn thất nặng nề.

Những lúc ấy, người chính ủy phải xuất hiện ở nơi bộ đội cần mình nhất.

Song Hào chú trọng xây dựng tinh thần đoàn kết, dân chủ trong đơn vị; thường xuyên động viên, biểu dương những cán bộ, chiến sĩ hoàn thành nhiệm vụ, đồng thời chấn chỉnh những biểu hiện lệch lạc, góp phần giữ vững ý chí chiến đấu của Đại đoàn 308.

Ông hiểu một điều:

Một đơn vị mạnh không chỉ vì có vũ khí và chiến thuật tốt.

Nó mạnh khi những người lính tin vào nhau.

Tin vào người chỉ huy.

Và tin rằng sự hy sinh của mình có ý nghĩa.

NHỮNG NGÀY CUỐI CÙNG Ở ĐIỆN BIÊN PHỦ

Chiến dịch kéo dài 56 ngày đêm.

Từ những trận đánh đầu tiên ở Him Lam, Độc Lập, Bản Kéo, đến những cuộc tiến công quyết liệt vào hệ thống cứ điểm phía Đông, vòng vây ngày càng siết chặt.

Đại đoàn 308 cùng các đơn vị bạn liên tục chiến đấu, từng bước làm thay đổi cục diện chiến trường.

Đến những ngày đầu tháng 5, trận quyết chiến đã đi tới hồi kết.

Trong sở chỉ huy, những người cán bộ vẫn theo dõi từng diễn biến.

Ngoài trận địa, những người lính tiếp tục tiến về phía trước.

Và rồi:

17 giờ 30 phút ngày 7/5/1954.

Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ hoàn toàn thất thủ.

Chiến dịch kết thúc.

Một trang sử lớn của dân tộc được viết nên.

Đại đoàn 308 - nơi Song Hào từng nhiều năm xây dựng, rèn luyện và lãnh đạo về chính trị - đã góp phần quan trọng vào chiến thắng ấy.

SAU CHIẾN THẮNG - MỘT KHOẢNH KHẮC ĐẶC BIỆT

Sau Điện Biên Phủ, Đại đoàn 308 không trở về hậu phương nghỉ ngơi.

Một nhiệm vụ mới đang chờ họ:

tiếp quản Thủ đô Hà Nội.

Ngày 10/10/1954, những người lính Đại đoàn 308 tiến vào Hà Nội trong niềm vui của nhân dân sau chín năm kháng chiến.

Song Hào, người Chính ủy đã cùng Đại đoàn đi qua những chiến dịch khốc liệt, lại đứng trước một khung cảnh hoàn toàn khác.

Không còn tiếng pháo.

Không còn những đêm hành quân trong rừng.

Trước mắt ông là những con phố Hà Nội và những người dân đón bộ đội trở về.

Có lẽ chính khoảnh khắc ấy khiến người ta hiểu sâu hơn về giá trị của chiến thắng.

Người lính chiến đấu không phải để chiến tranh kéo dài.

Họ chiến đấu để một ngày đất nước được sống trong hòa bình.

TỪ ĐIỆN BIÊN PHỦ NHÌN LẠI MỘT ĐỜI NGƯỜI

Sau năm 1954, Song Hào tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách trong quân đội, trong đó có nhiều năm giữ cương vị Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam và Phó Bí thư Quân ủy Trung ương.

Trong kháng chiến chống Mỹ, ông tiếp tục tham gia công tác chỉ đạo chiến trường; năm 1972 được giao làm Chính ủy, Bí thư Đảng ủy Chiến dịch Trị - Thiên.

Nhưng Điện Biên Phủ vẫn là một dấu mốc đặc biệt.

Bởi ở đó, người ta nhìn thấy rõ nhất phẩm chất của Song Hào:

một nhà chính trị nhưng am hiểu quân sự; một người chỉ huy nhưng luôn gần gũi với chiến sĩ; một vị tướng biết rằng sức mạnh của quân đội trước hết bắt nguồn từ con người.

ĐIỀU CÒN LẠI SAU 56 NGÀY ĐÊM

Ngày nay, khi nhắc đến Điện Biên Phủ, người ta thường nhớ đến những trận đánh dữ dội, những ngọn đồi lịch sử và khoảnh khắc chiến thắng ngày 7/5/1954.

Nhưng phía sau chiến thắng ấy còn có một câu chuyện ít được kể bằng những tiếng súng:

câu chuyện về những người giữ lửa tinh thần cho người lính.

Song Hào là một trong những người như thế.

Ông không chỉ cùng Đại đoàn 308 đi qua một chiến dịch.

Ông cùng họ đi qua những thử thách về ý chí, niềm tin và sức chịu đựng của con người.

Và chính vì thế, khi nhìn lại cuộc đời ông, có thể hiểu vì sao đồng đội đánh giá ông là một nhà chính trị, quân sự xuất sắc của Quân đội nhân dân Việt Nam.