Thượng tướng Song Hào – Từ hoạt động bí mật, tù đày đến người chính ủy và Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị
Từ một thanh niên tham gia phong trào cách mạng, Song Hào trải qua những năm tháng hoạt động bí mật, bị thực dân Pháp bắt và giam cầm. Sau khi vượt ngục, ông tiếp tục trưởng thành qua nhiều cương vị chính trị, quân sự và trở thành một trong những cán bộ tiêu biểu của công tác chính trị trong Quân đội nhân dân Việt Nam
Thượng tướng Song Hào, tên khai sinh là Nguyễn Văn Khương, sinh năm 1917 tại huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định. Năm 1936, khi mới 19 tuổi, ông tham gia phong trào Mặt trận Bình dân ở quê nhà. Tháng 4-1939, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam. Đầu năm 1940, do hoạt động cách mạng, ông bị thực dân Pháp bắt và kết án tù. Ông lần lượt bị giam tại nhiều nhà tù như Nam Định, Hà Nội, Sơn La, Hòa Bình và Chợ Chu. Năm 1944, ông vượt ngục thành công và tiếp tục hoạt động cách mạng.
Từ tháng 7-1947, Song Hào được Trung ương Đảng điều vào quân đội. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, ông lần lượt đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng, trong đó có Chính trị ủy viên Khu 10, Chính ủy Mặt trận Tây Bắc, Chính ủy Chiến dịch Lê Hồng Phong I. Trong Chiến dịch Việt Bắc Thu - Đông 1947, ông cùng Bộ Chỉ huy Khu 10 lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng lực lượng và động viên quân dân chiến đấu, góp phần làm thất bại cuộc tiến công của quân Pháp vào căn cứ địa Việt Bắc.
Từ năm 1951 đến 1954, ông giữ cương vị Chính ủy, Bí thư Đảng ủy Đại đoàn 308. Đây là đại đoàn chủ lực đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Ông đặc biệt chú trọng công tác tư tưởng, chăm lo đời sống và động viên cán bộ, chiến sĩ. Dưới sự lãnh đạo của Đảng ủy, Bộ chỉ huy và sự phối hợp của các lực lượng, Đại đoàn 308 tham gia nhiều chiến dịch lớn như Hòa Bình, Tây Bắc, Thượng Lào và Điện Biên Phủ, góp phần vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Pháp.
Sau năm 1954, Song Hào tiếp tục giữ nhiều trọng trách trong quân đội. Tháng 5-1955, ông được bổ nhiệm làm Phó chủ nhiệm Tổng cục Chính trị. Đến tháng 3-1961, ông được bổ nhiệm làm Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, đồng thời là Thứ trưởng Bộ Quốc phòng và Phó bí thư Quân ủy Trung ương. Trên cương vị này, ông tập trung xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị, nâng cao bản lĩnh và ý chí chiến đấu của cán bộ, chiến sĩ. Ông giữ chức Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị đến năm 1977, để lại dấu ấn sâu đậm trong công tác Đảng, công tác chính trị và quá trình xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam.
