Thượng tướng Thái sư Trần Quang Khải – Hào khí Đông A rực sáng bến Chương Dương
Câu chuyện về vị kiệt tướng kiêm thi sĩ Trần Quang Khải, người đóng vai trò nòng cốt trong các cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông và tác giả bài thơ "Tụng giá hoàn kinh sư" bất hủ.
Chiêu Minh Đại vương Trần Quang Khải (1241 – 1294) là con trai thứ ba của Vua Trần Thái Tông. Trong lịch sử vương triều Trần và dân tộc Việt Nam, ông không chỉ là một nhà chính trị lỗi lạc, một Thượng tướng Thái sư tài ba mà còn là một thi sĩ mang đậm cốt cách hào hùng của "Hào khí Đông A".
Tên tuổi của Trần Quang Khải gắn liền với hai cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên Mông lần thứ hai (1285) và lần thứ ba (1288). Giữa lúc vận mệnh đất nước ngàn cân treo sợi tóc, sự đoàn kết vĩ đại giữa ông và Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn đã trở thành biểu tượng thiêng liêng của tinh thần hòa hợp dân tộc. Bỏ qua những hiềm khích dòng tộc, hai vị cột trụ của triều đình đã kề vai sát cánh, đồng tâm hiệp lực vì non sông. Giai thoại Trần Quốc Tuấn tự tay dội nước tắm cho Trần Quang Khải trên thuyền đã trở thành minh chứng tuyệt đẹp cho tinh thần "huynh đệ đồng tâm", tạo nên sức mạnh vô địch đập tan quân thù.
Trong cuộc kháng chiến lần thứ hai, Thượng tướng Thái sư Trần Quang Khải được giao trọng trách chặn giặc ở mặt trận phía Nam. Với tài thao lược xuất chúng, ông đã chỉ huy quân đội nhà Trần phản công quyết liệt, lập nên chiến công vang dội tại bến Chương Dương, đánh tan hạm đội của Toa Đô, dọn đường cho đại quân tiến vào giải phóng kinh thành Thăng Long.
Khi đất nước ca khúc khải hoàn, tháp tùng xa giá Vua Trần trở lại kinh đô, cảm xúc trào dâng trước non sông toàn thắng, Trần Quang Khải đã viết nên bài thơ "Tụng giá hoàn kinh sư" (Phò giá về kinh) bất hủ:
"Đoạt giáo Chương Dương độ, Cầm hồ Hàm Tử quan. Thái bình tu trí lực, Vạn cổ thử giang san."
(Chương Dương cướp giáo giặc / Hàm Tử bắt quân thù / Thái bình nên gắng sức / Non nước ấy ngàn thu).
Bốn câu thơ ngắn gọn nhưng âm vang như tiếng chiêng đồng, vừa đúc kết niềm tự hào chiến thắng, vừa là lời nhắc nhở sâu sắc cho muôn đời sau về ý thức gìn giữ thái bình và xây dựng đất nước. Cuộc đời và sự nghiệp của Thượng tướng Thái sư Trần Quang Khải mãi mãi là một viên ngọc sáng trong kho tàng lịch sử Việt Nam, là tấm gương sáng ngời về tài năng, đức độ và lòng yêu nước thương dân.
