Thượng tướng, Viện sĩ, Anh hùng LLVTND Nguyễn Huy Hiệu – Người lính đi qua “mùa hè đỏ lửa” Quảng Trị

Có những người bước vào chiến tranh khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng những năm tháng nơi chiến trường đã làm nên một bản lĩnh lớn. Có những người sau khi đất nước hòa bình vẫn mang theo ký ức về đồng đội, về những trận chiến năm xưa và dành phần đời còn lại để cống hiến cho Tổ quốc. Thượng tướng, Viện sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Huy Hiệu là một người như thế.

Năm 1965, khi vừa 18 tuổi, chàng trai Nguyễn Huy Hiệu quê Hải Hậu, Nam Định viết đơn tình nguyện nhập ngũ. Từ một người lính binh nhì, ông bắt đầu hành trình quân ngũ kéo dài qua những năm tháng khốc liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Những ngày đầu ấy, có lẽ không ai có thể hình dung người thanh niên vừa rời quê hương sẽ trở thành một vị tướng cấp cao của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trước mắt ông khi đó chỉ là nhiệm vụ của một người lính: học tập, rèn luyện, hành quân và chiến đấu.

Nhưng chiến trường là trường học khắc nghiệt nhất.

Từ năm 1968, Nguyễn Huy Hiệu được điều về chiến trường Quảng Trị. Trong khoảng thời gian từ năm 1968 đến 1973, ông lần lượt trưởng thành từ cấp tiểu đội trưởng lên đến Trung đoàn phó, trải qua những trận đánh đặc biệt ác liệt trên mảnh đất được mệnh danh là “đất lửa”.

Quảng Trị những năm ấy là nơi bom đạn và sự khốc liệt của chiến tranh dường như hiện diện từng ngày. Với người lính trẻ Nguyễn Huy Hiệu, đó không chỉ là một chiến trường, mà còn là nơi ông chứng kiến sự hy sinh của biết bao đồng đội và học được những bài học không thể tìm thấy trong sách vở.

Năm 1970, khi quân đội Mỹ sử dụng lực lượng cơ giới mạnh để thực hiện chiến thuật mà đối phương gọi là “Trâu rừng”, bộ đội ta phải đối mặt với những đội hình cơ giới có sức mạnh lớn. Nguyễn Huy Hiệu khi ấy là cán bộ chỉ huy ở Mặt trận B5. Những kinh nghiệm về cách đánh bộ binh cơ giới mà ông được các cán bộ cấp trên truyền đạt đã trở thành hành trang quan trọng trên chiến trường.

Trong chiến tranh, người chỉ huy không chỉ cần lòng dũng cảm. Họ phải biết bình tĩnh trước tình huống khó khăn, biết dựa vào đồng đội, nắm chắc tình hình và tìm cách phát huy thế mạnh của đơn vị.

Chính trong những thử thách ấy, Nguyễn Huy Hiệu ngày càng trưởng thành.

Rồi mùa Xuân năm 1971, ông cùng đồng đội tham gia Chiến dịch Đường 9 - Nam Lào. Một năm sau, Quảng Trị lại bước vào một trong những thời khắc dữ dội nhất của cuộc chiến.

Ngày 30 tháng 3 năm 1972, cuộc tiến công chiến lược trên hướng Trị - Thiên mở màn. Khi ấy, Đại úy Nguyễn Huy Hiệu là Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 27, Mặt trận B5. Đơn vị của ông được giao nhiệm vụ quan trọng trên hướng Bắc Quảng Trị.

Trong trận đánh mở màn, Tiểu đoàn 3 do ông chỉ huy đã tổ chức đánh vào đội hình đối phương tại khu vực được giao. Trận chiến diễn ra nhanh và quyết liệt, tạo điều kiện cho các đơn vị tiếp tục phát triển tiến công. Những chiến công ấy góp phần vào thắng lợi của chiến dịch giải phóng Quảng Trị năm 1972.

Nhưng phía sau những dòng lịch sử khô khan về chiến dịch là những con người bằng xương bằng thịt.

Là những người lính trẻ.

Là những người đồng đội cùng chia nhau từng phần lương thực, từng ngụm nước.

Là những người ra trận mà không biết mình có thể trở về hay không.

Và cũng là những người chỉ huy như Nguyễn Huy Hiệu, phải đứng trước những quyết định có ý nghĩa sống còn đối với đơn vị.

Quảng Trị trở thành một phần không thể tách rời trong cuộc đời ông. Nhiều năm sau, khi kể lại những ký ức ấy, ông vẫn nhắc đến đồng đội đã hy sinh với sự trân trọng sâu sắc. Cuốn sách Một thời Quảng Trị mà ông chấp bút cùng nhà văn Lê Hải Triều cũng là một cách để ông lưu giữ ký ức về những năm tháng ấy và nhắc thế hệ sau hiểu rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng sự hy sinh của biết bao người.

Ngày 20 tháng 12 năm 1973, khi mới 26 tuổi, Nguyễn Huy Hiệu được tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Đó là sự ghi nhận đối với những thành tích đặc biệt xuất sắc của người cán bộ trẻ trong những năm tháng chiến đấu.