THUYỀN TRƯỞNG CON TÀU KHÔNG SỐ ĐẦU TIÊN VÀ KHÚC TRÁNG CA MỞ ĐƯỜNG HỒ CHÍ MINH TRÊN BIỂN
Trong trang sử vàng của Quân đội nhân dân Việt Nam, Đường Hồ Chí Minh trên biển là một kỳ tích huyền thoại của lòng quả cảm, đức hy sinh và nghệ thuật quân sự độc đáo. Giữa muôn trùng bão tố của đại dương và sự bao vây, săn lùng ráo riết bằng mạng lưới tàu chiến, máy bay tối tân của Mỹ – ngụy, những “con tàu không số” đã âm thầm chở hàng ngàn tấn vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam. Liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lê Văn Một (1921 – 1982) – Thuyền trưởng con tàu không số đầu tiên mang mật danh Tàu 41 (thuộc Đoàn 759, tiền thân của Lữ đoàn 125 Hải quân) – là người mở lối tiên phong cho con đường huyền thoại ấy. Chuyến hải trình sinh tử đưa 30 tấn vũ khí cập bến Vàm Lũng (Cà Mau) an toàn vào tháng 10 năm 1962 dưới sự chỉ huy mưu trí của ông đã trở thành mốc son chói lọi, biến ý chí chi viện chiến lược bằng đường biển thành hiện thực sống động.
Đầu thập niên 1960, sau phong trào Đồng khởi lịch sử, cách mạng miền Nam chuyển mình sang giai đoạn đấu tranh vũ trang kết hợp đấu tranh chính trị:
Nhu cầu về súng đạn, khí tài hạng nặng cho các lực lượng chủ lực và du kích miền Nam trở nên vô cùng cấp bách. Tuyến vận tải bộ trên dãy Trường Sơn khi ấy mới hình thành, chủ yếu gùi thồ thô sơ, chưa thể đáp ứng kịp thời lượng vũ khí lớn cho các chiến trường xa xôi ở Nam Bộ và Nam Trung Bộ.
Vùng biển miền Nam bị đối phương phong tỏa gắt gao bằng các hạm đội hải quân thiện chiến, radar giám sát hiện đại và các trạm tuần tiễu dày đặc dọc bờ biển.
Trước tình hình đó, Trung ương Đảng và Quân ủy Trung ương quyết định mở tuyến vận tải chiến lược trên Biển Đông bí mật chở vũ khí vào chi viện trực tiếp cho đồng bằng sông Cửu Long.
Chuyến đi mở đường đầu tiên mang tính chất thử nghiệm sinh tử: Nếu thành công, một con đường chiến lược mới sẽ được khai thông; nếu thất bại, kế hoạch có thể bị đình trệ và bí mật quân sự bị lộ. Nhiệm vụ thuyền trưởng đòi hỏi người chỉ huy phải có tay lái viễn dương dày dạn, thông thuộc luồng lạch sông biển phương Nam, có bản lĩnh thép và sự mưu lược đối phó với hiểm nguy rình rập từng hải lý.
Đồng chí Lê Văn Một đã vinh dự và kiên cường nhận lãnh sứ mệnh lịch sử ấy.
Người thuyền trưởng yêu nước dày dạn sông nước Tiền Giang
Lê Văn Một sinh năm 1921 trong một gia đình nghèo tại cù lao cù lao Thới Tam, quận Châu Thành, tỉnh Mỹ Tho (nay thuộc xã Thới Sơn, thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang) – vùng đất sông nước Cửu Long giàu truyền thống đấu tranh kiên cường:
Lớn lên bên dòng sông Tiền cuộn sóng, từ thuở thiếu thời, ông đã gắn bó với sông nước và theo học nghề hàng hải.
Trưởng thành, ông làm việc trên các tàu buôn viễn dương, tích lũy kiến thức phong phú về luồng lạch, quy luật thủy triều, thiên văn và kỹ thuật điều khiển tàu biển trong mọi điều kiện thời tiết bão gió.
Sống dưới ách thống trị của thực dân Pháp, chứng kiến cảnh lầm than của đồng bào, người thuyền trưởng trẻ tuổi đã sớm giác ngộ tư tưởng cách mạng.
Trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và suốt 9 năm kháng chiến chống Pháp (1945 – 1954), ông tích cực tham gia các hoạt động vận tải vũ khí, vận chuyển lương thực phục vụ các chiến dịch của quân và dân miền Tây Nam Bộ, nhiều lần mưu trí vượt qua sự phong tỏa của tàu chiến Pháp.
Kỳ tích mở đường của Tàu gỗ không số số hiệu 41 (1962)
Sau Hiệp định Genève năm 1954, đồng chí Lê Văn Một tập kết ra Bắc và tiếp tục công tác trong ngành vận tải thủy, sau đó được điều động sang Quân chủng Hải quân:
Ngày 23 tháng 10 năm 1961, Bộ Quốc phòng thành lập Đoàn 759 (mật danh của Đoàn vận tải quân sự đường biển, tiền thân của Đoàn 125 Hải quân). Đồng chí Lê Văn Một được tin tưởng giao nhiệm vụ làm Thuyền trưởng Tàu gỗ mang số hiệu 41, cùng Chính trị viên Bông Văn Dĩa và 11 thủy thủ kiên trung chuẩn bị chuyến đi lịch sử.
Đêm 11 tháng 10 năm 1962, tại bến K15 (Đồ Sơn, Hải Phòng), con tàu gỗ gắn máy mang tên Tàu 41 ngụy trang dưới dạng tàu đánh cá của ngư dân miền Nam chở theo 30 tấn vũ khí, đạn dược bí mật nhổ neo hướng ra biển lớn.
Hải trình cân não giữa biển Đông: Suốt hành trình hàng ngàn hải lý, Thuyền trưởng Lê Văn Một đã chỉ huy con tàu đối đầu với những thử thách nghiệt ngã:
Tàu phải đi xa bờ, vòng qua vùng biển quốc tế để tránh các tuyến tuần tra của Hạm đội 7 Mỹ và hải quân Sài Gòn;
Đối mặt với sóng to, gió lớn của biển khơi và sự rình rập liên tục của máy bay thám thính địch;
Toàn tàu luôn chuẩn bị sẵn sàng phương án cảm tử: nếu bị địch phát hiện và bao vây, không thể thoát, các chiến sĩ sẽ kích nổ khối thuốc nổ hủy tàu để tiêu diệt quân địch và bảo vệ bí mật tuyệt đối của tuyến đường, kiên quyết không để vũ khí rơi vào tay giặc.
Cập bến thắng lợi: Bằng kinh nghiệm đi biển điêu luyện và khả năng định vị thiên văn chính xác, đêm 16 tháng 10 năm 1962, Thuyền trưởng Lê Văn Một đã khéo léo điều khiển Tàu 41 vượt qua bãi cạn, luồn lách qua các trạm gác ven biển, đưa con tàu chở 30 tấn vũ khí cập bến Vàm Lũng (xã Tân Ân, huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau) tuyệt đối an toàn.
Chuyến đi thắng lợi trọn vẹn của Tàu 41 đã chứng minh tính khả thi của tuyến vận tải đường biển chiến lược, mở toang cánh cửa chi viện bằng đường biển từ hậu phương lớn miền Bắc cho tiền tuyến lớn miền Nam. Từ thắng lợi này, Trung ương Đảng và Quân ủy Trung ương đã chỉ đạo phát triển Đoàn 759 thành Đoàn 125, đóng mới các đội tàu sắt lớn hơn, mở rộng các bến bãi tiếp nhận tại Bến Tre, Trà Vinh, Bà Rịa, Quảng Ngãi, Phú Yên...
Tiếp tục cống hiến trọn đời cho mạch máu biển đảo
Sau thành công của chuyến đi mở đường lịch sử:
Thuyền trưởng Lê Văn Một tiếp tục chỉ huy các chuyến tàu không số khác vận chuyển hàng trăm tấn vũ khí vào các chiến trường miền Nam, nhiều lần đối đầu sinh tử với tàu tuần tiễu và máy bay địch trên biển Đông.
Sau sự kiện tàu C143 tại Vũng Rô (đầu năm 1965), khi địch tăng cường phong tỏa dày đặc, ông cùng Bộ Tư lệnh Đoàn 125 nghiên cứu chuyển đổi phương thức vận chuyển: đi đường vòng qua vùng biển các nước Đông Nam Á, đổi biển số, thay đổi cờ hiệu và ngụy trang tinh vi hơn để đưa hàng vào bến an toàn.
Sau ngày đất nước hoàn toàn thống nhất năm 1975, ông chuyển sang công tác tại các cơ quan quản lý hàng hải dân sự của miền Nam, tiếp tục đem kinh nghiệm biển đảo cống hiến cho công cuộc kiến thiết, phục hồi kinh tế đất nước.
Do những năm tháng hoạt động gian khổ dầm mình nơi sóng gió đại dương và bệnh tật, đồng chí Lê Văn Một đã từ trần vào năm 1982 tại Thành phố Hồ Chí Minh, hưởng thọ 61 tuổi.
Mốc son phong tặng danh hiệu Anh hùng năm 2011
Chiến công của con tàu không số đầu tiên và dấu ấn người Thuyền trưởng mở đường Lê Văn Một là một thiên anh hùng ca bất tử của nghệ thuật quân sự và lòng quả cảm Việt Nam.
Ghi nhận những đóng góp đặc biệt xuất sắc và sự cống hiến trọn đời cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, năm 2011 (nhân dịp kỷ niệm 50 năm ngày mở Đường Hồ Chí Minh trên biển), đồng chí Lê Văn Một đã vinh dự được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý nhất: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Ông cũng được tặng thưởng nhiều phần thưởng cao quý:
Huân chương Quân công hạng Nhì;
Huân chương Chiến công hạng Nhất;
Huân chương Kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ hạng Nhất.
Để đời đời ghi nhớ công ơn người thuyền trưởng mở đường huyền thoại:
Tên tuổi của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lê Văn Một được khắc ghi trang trọng tại Khu di tích Bến K15 (Đồ Sơn, Hải Phòng) và Di tích Bến Vàm Lũng (Cà Mau).
Tên của ông được trân trọng đặt cho các tuyến đường lớn tại thành phố Mỹ Tho (tỉnh Tiền Giang) và nhiều địa phương ven biển trên cả nước.
Cuộc đời của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lê Văn Một là biểu tượng rực rỡ của ý chí gang thép, trí tuệ kiệt xuất và tinh thần quyết tử vì non sông. Từ bến sông Thới Sơn quê hương đến chuyến hải trình mở lối đại dương năm 1962, người thuyền trưởng Tàu 41 đã tạc nên một huyền thoại bất tử giữa biển trời Tổ quốc, ngời sáng trang sử vàng chói lọi của Hải quân nhân dân Việt Nam anh hùng.
