Thuyền trưởng Lê Văn Một lại là hiện thân của tri thức hàng hải điêu luyện cùng lý tưởng dấn thân cao đẹp của một trí thức Tây học đi theo cách mạng

Thuyền trưởng Lê Văn Một lại là hiện thân của tri thức hàng hải điêu luyện cùng lý tưởng dấn thân cao đẹp của một trí thức Tây học đi theo cách mạng.

Sự kết hợp giữa hai con người ấy trên chuyến tàu gỗ Phương Đông 1 lịch sử đã tạc nên một huyền thoại bất tử của Đường Hồ Chí Minh trên biển.

Xuất thân đặc biệt và bước ngoặt dấn thân theo kháng chiến

Lê Văn Một sinh năm 1921 tại vùng đất Bến Tre giàu truyền thống yêu nước. Khác với phần lớn cán bộ kháng chiến thuở bấy giờ, ông xuất thân từ một gia đình có điều kiện, được thụ hưởng nền giáo dục Tây học bài bản và đỗ đạt tú tài Pháp.

Với niềm đam mê biển cả và trí tuệ mẫn tiệp, ông tốt nghiệp trường hàng hải và trở thành một trong những người Việt hiếm hoi thời bấy giờ nắm giữ vị trí thuyền trưởng lái tàu viễn dương cho các hãng buôn hàng hải lớn của Pháp. Trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông đã có cuộc sống sung túc, danh giá và từng ngược xuôi trên nhiều tuyến hải trình quốc tế.

Thế nhưng, khi tiếng súng Kháng chiến Nam Bộ bùng nổ vào mùa thu năm 1945, tiếng gọi của non sông đã thức tỉnh người thuyền trưởng trẻ. Từ bỏ địa vị sang giàu và cuộc sống êm ấm nơi đô hội, Lê Văn Một quyết định rời bỏ tàu buôn,đưa cả phương tiện và mang toàn bộ kinh nghiệm đi biển của mình tham gia đoàn quân Việt Minh. Suốt chín năm kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 – 1954), ông gắn bó với sông nước miền Tây Nam Bộ, trực tiếp tổ chức và chỉ huy các đội vận tải thủy vận chuyển khí tài, lương thực chi viện cho các chiến khu.

Người cầm lái con tàu Phương Đông 1 mở đường chiến lược

Sau Hiệp định Genève năm 1954, Lê Văn Một tập kết ra Bắc. Khi Đoàn 759 (tiền thân của Lữ đoàn 125 Hải quân anh hùng) được thành lập vào cuối năm 1961 để thực hiện nhiệm vụ chi viện vũ khí bí mật cho chiến trường miền Nam,Trung ương và Bộ Tổng Tư lệnh đã lựa chọn Lê Văn Một trao trọng trách thuyền trưởng con tàu mở đường đầu tiên.

Đêm 11 tháng 10 năm 1962, từ bến K15 Đồ Sơn (Hải Phòng), con tàu gỗ Phương Đông 1 mộc mạc, không số, chở theo hơn 30 tấn vũ khí lặng lẽ rẽ sóng ra khơi. Trên đài chỉ huy, Thuyền trưởng Lê Văn Một kề vai sát cánh cùng Bí thư Chi bộ kiêm Chính trị viên Bông Văn Dĩa.

Trong hải trình sinh tử ấy, tài năng của Thuyền trưởng Lê Văn Một đã phát huy đến mức xuất sắc nhất:

• Hải trình mưu trí: Ông vận dụng triệt để kiến thức thiên văn, luồng lạch quốc tế để định vị hải trình, chủ động đưa tàu đi xa bờ ra vùng biển quốc tế nhằm đánh lạc hướng mạng lưới tuần thám radar của hạm đội Mỹ - ngụy.

Sau những ngày đêm căng thẳng tột cùng giữa sóng gió và hiểm nguy, con tàu gỗ đã cập bến Vàm Lũng (Cà Mau) an toàn tuyệt đối. Chuyến đi tiên phong thắng lợi trọn vẹn, khai sinh tuyến chi viện chiến lược trên biển Đông và mở đường cho hàng trăm chuyến tàu không số tiếp nối sau này.

Khúc tráng ca của người thuyền trưởng thép

Sau kỳ tích Phương Đông 1, Thuyền trưởng Lê Văn Một tiếp tục chỉ huy nhiều chuyến tàu không số khác vượt bão táp,tiếp tế hàng ngàn tấn vũ khí cho các bến bãi miền Trung và miền Nam. Bản lĩnh trầm tĩnh, kỷ luật sắt cùng tấm lòng yêu thương đồng đội của ông luôn là điểm tựa tinh thần lớn lao cho toàn thể thủy thủ đoàn trên những con tàu cảm tử sẵn sàng điểm hỏa bộc phá tự hủy để giữ bí mật tuyến đường.

Kháng chiến kết thúc, non sông thu về một mối, người thuyền trưởng dạn dày sương gió lui về sống cuộc đời giản dị,thanh bạch tại Thành phố Hồ Chí Minh. Do di chứng bệnh tật và những năm tháng gian lao nơi đầu sóng ngọn gió, ông qua đời vào năm 1982.

Ghi nhận công lao đặc biệt xuất sắc đối với sự nghiệp giải phóng dân tộc, Thuyền trưởng Lê Văn Một đã được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Hình ảnh người trí thức yêu nước đứng vững vàng bên bánh lái con tàu Phương Đông 1 mãi mãi là một dấu son rực rỡ trong trang sử vàng của Hải quân nhân dân Việt Nam.