Thuyền trưởng Nguyễn Hữu Phước và trận quyết tử của Tàu 69 ở Vàm Lũng

guyễn Hữu Phước, thường được đồng đội gọi là Năm Phước, sinh năm 1932 tại xã Long Thạnh, huyện Vĩnh Lợi, tỉnh Bạc Liêu. Năm 1948, khi mới 16 tuổi, ông xung phong vào một đơn vị bộ đội thuộc Quân khu 9 và trực tiếp chiến đấu. Hơn một năm sau, ông được kết nạp vào Đảng. Năm 1954, ông tập kết ra Bắc, rồi được tuyển chọn, đào tạo để đảm nhiệm những chuyến vận tải đặc biệt trên biển.

Tháng 7-1963, Nguyễn Hữu Phước được giao làm Thuyền trưởng Tàu 69 thuộc Đoàn Vận tải biển 759, đơn vị sau này đổi thành Đoàn 125 Hải quân. Nhiệm vụ của ông và đồng đội là bí mật đưa vũ khí, hàng hóa và cán bộ từ miền Bắc vào chi viện chiến trường miền Nam theo tuyến Đường Hồ Chí Minh trên biển. Đây là công việc vô cùng nguy hiểm: tàu phải cải trang như tàu đánh cá, hoạt động độc lập giữa biển rộng, luôn đối mặt với máy bay và tàu tuần tiễu của đối phương.

Ngày 15-4-1966, Tàu 69 rời bến K15 ở Đồ Sơn, Hải Phòng. Trên tàu có 16 cán bộ, chiến sĩ, do Thuyền trưởng Nguyễn Hữu Phước và Chính trị viên Tăng Văn Huyến chỉ huy, mang theo 61,093 tấn vũ khí để chi viện chiến trường miền Nam. Khi đi qua vùng biển Quảng Trị, tàu bị máy bay và tàu tuần dương của đối phương theo dõi. Nguyễn Hữu Phước bình tĩnh chỉ huy anh em ngụy trang, nghi binh và thay đổi cách hành trình, nhờ đó thoát khỏi sự bám đuổi.

Gần sáng 29-4-1966, Tàu 69 vào được một lạch trong rừng đước Cà Mau và hoàn thành việc chuyển hàng. Tuy nhiên, chân vịt của tàu bị hỏng nên con tàu không thể lập tức trở ra miền Bắc. Lực lượng tại bến đã tận dụng quy luật thủy triều, đưa tàu vào rạch và dùng cây đước làm giá đỡ dưới bụng tàu. Khi nước rút, chân vịt lộ ra để sửa chữa. Sáng kiến giản dị ấy giúp giữ lại con tàu trong điều kiện chiến trường thiếu thốn phương tiện kỹ thuật.

Sau khi một tàu bạn bị lộ, vùng biển Cà Mau bị phong tỏa gắt gao. Tàu 69 phải ém trong rừng đước suốt tám tháng để chờ thời cơ. Ngày 30-12-1966, đơn vị nhận lệnh chuẩn bị trở ra Bắc. Đêm 31-12-1966, khi tàu vừa ra khỏi cửa Vàm Lũng, lực lượng đối phương phát hiện và tổ chức bao vây. Pháo sáng treo trên không, tàu chiến liên tục áp sát và bắn dữ dội.

Trong tình thế bị bao vây bởi lực lượng đông hơn, Thuyền trưởng Nguyễn Hữu Phước vẫn giữ vững chỉ huy. Tàu 69 vừa cơ động, vừa đánh trả bằng súng 12,7mm, B40 và ĐKZ. Các chiến sĩ chiến đấu ở cự ly gần, quyết không để tàu cùng những bí mật của tuyến vận tải rơi vào tay đối phương. Tàu bị trúng rất nhiều đạn; một tư liệu ghi nhận trên thân tàu có 121 vết đạn sau trận đánh.

Giữa trận chiến, báo vụ Phan Hải Hồ bị đạn bắn gãy gần lìa bàn chân phải. Anh tự cắt phần da thịt còn dính để tiếp tục cơ động và chiến đấu. Hành động kiên cường ấy được đồng đội gọi là tấm gương “La Văn Cầu trên biển”. Trước sự chiến đấu quyết liệt của Tàu 69 và lực lượng từ bờ yểm trợ, các tàu đối phương phải giãn đội hình. Nguyễn Hữu Phước đưa con tàu bị thương quay trở lại bến. Do hư hỏng quá nặng, Tàu 69 không thể tiếp tục hành trình ra Bắc, nhưng toàn bộ thủy thủ đoàn đã bảo vệ được người và bí mật của tuyến đường.

Trong giai đoạn 1963-1966, dưới sự chỉ huy của Nguyễn Hữu Phước, Tàu 69 thực hiện thành công 8 chuyến vận chuyển, đưa hơn 500 tấn vũ khí và hàng hóa vào các bến Trà Vinh, Cà Mau. Có chuyến tàu còn đưa cán bộ vào tăng cường cho miền Nam. Thành tích ấy là kết quả của lòng dũng cảm, năng lực hàng hải, sự bình tĩnh của người thuyền trưởng và tinh thần đoàn kết của cả tập thể.

Năm 2011, tập thể Tàu 69 được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ngày 10-8-2018, Nguyễn Hữu Phước được trao tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vì những thành tích đặc biệt xuất sắc trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Câu chuyện của Thuyền trưởng Nguyễn Hữu Phước không chỉ nằm ở những con số về chuyến đi hay khối lượng vũ khí đã vận chuyển. Giá trị lớn nhất là bản lĩnh của một người chỉ huy biết giữ bình tĩnh trong hoàn cảnh hiểm nghèo, biết dựa vào tập thể và luôn đặt nhiệm vụ, đồng đội cùng bí mật của tuyến đường lên trên sự an nguy của bản thân. Trận Vàm Lũng vì thế trở thành một dấu son của Đoàn tàu Không số và của Đường Hồ Chí Minh trên biển.