Tiến công giải phóng đảo Cù Lao Thu trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975
Tiến công giải phóng đảo Cù Lao Thu trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975
Trận tiến công giải phóng đảo Cù Lao Thu do lực lượng Hải quân phối hợp với đại đội bộ binh thuộc Trung đoàn 95, Sư đoàn 3, Quân khu 5 thực hiện trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975. Với thời gian gấp rút, địa bàn tác chiến xa bờ, nhưng nhờ chuẩn bị chu đáo về kế hoạch, có quyết tâm chiến đấu cao, vận dụng cách đánh sáng tạo, kết hợp tiến công quân sự với nổi dậy của quần chúng và binh địch vận, ta đã hoàn thành nhiệm vụ giải phóng đảo, góp phần vào thắng lợi trọn vẹn, vĩ đại của dân tộc.Đảo Cù Lao Thu (hiện nay là đảo Phú Quý) là một đảo lớn thuộc tỉnh Bình Thuận, cách phía Đông Nam thành phố Phan Thiết khoảng 60 hải lý, cách Cam Ranh (Khánh Hòa) khoảng 82 hải lý. Đảo có diện tích khoảng 21 km2 với gần 12.000 ngư dân sinh sống. Trên đảo, địch có một liên đội “nghĩa quân”, một trung đội cảnh sát ngụy, gần 4.000 dân vệ và có khoảng 800 lính ngụy chạy trốn ra đảo sau khi thị trấn Hàm Tân bị thất thủ. Từ ngày 22 tháng 4 năm 1975, Hải quân ngụy thường xuyên đưa hai tàu chiến HQ11 và WPB hoạt động bảo vệ khu vực đảo. Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, cùng với nhiệm vụ tổ chức lực lượng giải phóng quần đảo Trường Sa, ngày 23/4, đồng chí Nguyễn Bá Phát, Tư lệnh Hải quân được giao nhiệm vụ tổ chức chỉ huy lực lượng giải phóng đảo Cù Lao Thu. 
Sơ đồ diễn biến trận giải phóng đảo Cù Lao Thu, năm 1975. Ảnh BTHQ. Chấp hành chỉ thị của trên, tổ công tác Hải quân trực tiếp soạn thảo kế hoạch và tổ chức thực hiện. Hải quân tiền phương quyết định sử dụng Tàu 643 của Đoàn 125 do đồng chí Thượng úy Võ Hán làm Thuyền trưởng và một số thuyền đánh cá của nhân dân Nha Trang chở lực lượng chiến đấu gồm: một bộ phận lực lượng của Hải quân, một phân đội Đặc công nước của Tiểu đoàn 407 (Quân khu 5), Đại đội 3, Tiểu đoàn Bộ binh 9 thuộc Trung đoàn 95, Sư đoàn 3, Quân khu 5 dưới sự chỉ huy của Trung Tá Nguyễn Thế Trinh, Trưởng phòng Khoa học Quân sự Hải quân và sự chỉ huy chung của đồng chí Tâm, Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy Phan Rang, tiến công giải phóng đảo Cù Lao Thu. Sáng ngày 26/4, lực lượng chiến đấu rời Quân cảng Cam Ranh, đêm tới vị trí tập kết. 1h00’ ngày 27/4, các tàu đánh cá T2, T3 chở lực lượng đến vị trí tập kết an toàn. Đến 1h50’, các lực lượng bí mật tiến vào áp sát đảo. Quá trình đổ bộ, tình hình trên đảo vẫn yên tĩnh, nhưng ta phát hiện một Tàu WPB của địch neo gần bờ. Khi cánh 1 đổ quân xong, cánh 2 bắt đầu đổ quân thì Tàu 643 và thuyền gỗ đã đến vị trí phía Đông đảo cách bờ khoảng 2-3 hải lý, phát hiện Tàu HQ11 của địch phía ngoài khoảng 5 hải lý, Tàu 643 thả trôi, tiếp tục quan sát HQ11. 4h30’ phút Tàu 643 và thuyền gỗ nhích dần vào bãi đổ bộ của cánh 1 để đón Tàu T2 đưa cán bộ địa phương vào. Khi T2 thấy Tàu 643, đồng thời lúc đó Tàu WPB của ngụy cũng nhổ neo chạy ra ngoài. Khi tàu địch cách khoảng 300m, tàu ta sử dụng hỏa lực bắn vào tàu địch, quân địch bắn trả bằng súng cối. Thấy 2 bên bắn nhau, Tàu HQ11 của địch ở phía ngoài đã bắn chặn để tàu WPB chạy thẳng ra hướng Đông. Tàu HQ11 tiếp tục bắn vào đội hình của ta, Tàu 643 lượn vòng tránh đạn và đi về phía Bắc đảo. Còn thuyền gỗ và tàu đánh cá của ta đã nhanh chóng rút vào bờ an toàn. 2h45’, cánh 1 triển khai thành 2 mũi như kế hoạch đã định: mũi 1 tiến thẳng vào Khu nhà Hành chính và Khu Trung tâm truyền tin, mũi 2 theo bờ Bắc đảo tiến vào Hải Long Đông, rồi phát triển xuống các mục tiêu phía Tây đảo.
Đô đốc Giáp Văn Cương, Tư lệnh Quân chủng Hải quân kiểm tra công tác sẵn sàng chiến đấu trên đảo Cù Lao Thu và chụp ảnh lưu niệm với bộ đội. Ảnh tư liệu. 3h30’, cánh 2 đổ quân lên đảo nhỏ an toàn và đã nhanh chóng hình thành một mũi tiến công vào Tam Thanh – khẩu cối bố trí ở cao điểm phía Đông Nam đảo cảnh giới tàu địch. Các mũi triển khai vào các vị trí vẫn giữ được bí mật, an toàn; đến 5h, các mũi tiếp cận sát các mục tiêu. Mũi 2 tiến vào Long Hải, địch không có phản ứng gì, ta được nhân dân giúp đỡ dẫn đường vào Ngũ Phụng, đánh vào trụ sở hành chính địch.
Sơ đồ diễn biến trận giải phóng đảo Cù Lao Thu, năm 1975. Ảnh BTHQ. Chấp hành chỉ thị của trên, tổ công tác Hải quân trực tiếp soạn thảo kế hoạch và tổ chức thực hiện. Hải quân tiền phương quyết định sử dụng Tàu 643 của Đoàn 125 do đồng chí Thượng úy Võ Hán làm Thuyền trưởng và một số thuyền đánh cá của nhân dân Nha Trang chở lực lượng chiến đấu gồm: một bộ phận lực lượng của Hải quân, một phân đội Đặc công nước của Tiểu đoàn 407 (Quân khu 5), Đại đội 3, Tiểu đoàn Bộ binh 9 thuộc Trung đoàn 95, Sư đoàn 3, Quân khu 5 dưới sự chỉ huy của Trung Tá Nguyễn Thế Trinh, Trưởng phòng Khoa học Quân sự Hải quân và sự chỉ huy chung của đồng chí Tâm, Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy Phan Rang, tiến công giải phóng đảo Cù Lao Thu. Sáng ngày 26/4, lực lượng chiến đấu rời Quân cảng Cam Ranh, đêm tới vị trí tập kết. 1h00’ ngày 27/4, các tàu đánh cá T2, T3 chở lực lượng đến vị trí tập kết an toàn. Đến 1h50’, các lực lượng bí mật tiến vào áp sát đảo. Quá trình đổ bộ, tình hình trên đảo vẫn yên tĩnh, nhưng ta phát hiện một Tàu WPB của địch neo gần bờ. Khi cánh 1 đổ quân xong, cánh 2 bắt đầu đổ quân thì Tàu 643 và thuyền gỗ đã đến vị trí phía Đông đảo cách bờ khoảng 2-3 hải lý, phát hiện Tàu HQ11 của địch phía ngoài khoảng 5 hải lý, Tàu 643 thả trôi, tiếp tục quan sát HQ11. 4h30’ phút Tàu 643 và thuyền gỗ nhích dần vào bãi đổ bộ của cánh 1 để đón Tàu T2 đưa cán bộ địa phương vào. Khi T2 thấy Tàu 643, đồng thời lúc đó Tàu WPB của ngụy cũng nhổ neo chạy ra ngoài. Khi tàu địch cách khoảng 300m, tàu ta sử dụng hỏa lực bắn vào tàu địch, quân địch bắn trả bằng súng cối. Thấy 2 bên bắn nhau, Tàu HQ11 của địch ở phía ngoài đã bắn chặn để tàu WPB chạy thẳng ra hướng Đông. Tàu HQ11 tiếp tục bắn vào đội hình của ta, Tàu 643 lượn vòng tránh đạn và đi về phía Bắc đảo. Còn thuyền gỗ và tàu đánh cá của ta đã nhanh chóng rút vào bờ an toàn. 2h45’, cánh 1 triển khai thành 2 mũi như kế hoạch đã định: mũi 1 tiến thẳng vào Khu nhà Hành chính và Khu Trung tâm truyền tin, mũi 2 theo bờ Bắc đảo tiến vào Hải Long Đông, rồi phát triển xuống các mục tiêu phía Tây đảo.
Đô đốc Giáp Văn Cương, Tư lệnh Quân chủng Hải quân kiểm tra công tác sẵn sàng chiến đấu trên đảo Cù Lao Thu và chụp ảnh lưu niệm với bộ đội. Ảnh tư liệu. 3h30’, cánh 2 đổ quân lên đảo nhỏ an toàn và đã nhanh chóng hình thành một mũi tiến công vào Tam Thanh – khẩu cối bố trí ở cao điểm phía Đông Nam đảo cảnh giới tàu địch. Các mũi triển khai vào các vị trí vẫn giữ được bí mật, an toàn; đến 5h, các mũi tiếp cận sát các mục tiêu. Mũi 2 tiến vào Long Hải, địch không có phản ứng gì, ta được nhân dân giúp đỡ dẫn đường vào Ngũ Phụng, đánh vào trụ sở hành chính địch.
