Tiếng bom vang lên giữa đất khách quê người
Ngày 19/6/1924, Phạm Hồng Thái thực hiện cuộc mưu sát Toàn quyền Đông Dương Martial Merlin tại Sa Diện, Quảng Châu, Trung Quốc. Dù mục tiêu không đạt được, sự kiện đã gây tiếng vang lớn trong phong trào yêu nước Việt Nam.
Đầu thế kỷ XX, nhiều nhà yêu nước Việt Nam phải ra nước ngoài tìm đường hoạt động do phong trào đấu tranh trong nước liên tục bị thực dân Pháp đàn áp. Tại Trung Quốc, một số thanh niên yêu nước tập hợp trong các tổ chức cách mạng, tìm cách xây dựng lực lượng và thực hiện những hoạt động nhằm chống lại bộ máy cai trị thuộc địa.
Phạm Hồng Thái, tên thật là Phạm Thành Tích, quê ở Nghệ An, là một trong những thanh niên tham gia hoạt động cách mạng ở nước ngoài. Sau thời gian làm việc tại Nhà máy diêm Bến Thủy và tham gia phong trào công nhân, ông bị mất việc do hoạt động đấu tranh. Ông sau đó sang Trung Quốc, tham gia tổ chức Tâm Tâm xã và tiếp tục hoạt động chống thực dân Pháp.
Ngày 19/6/1924, khi Toàn quyền Đông Dương Martial Merlin có mặt tại khách sạn Victoria ở khu Sa Diện, Quảng Châu, Phạm Hồng Thái thực hiện kế hoạch mưu sát. Vụ nổ gây thương vong cho một số người trong đoàn tùy tùng, nhưng Merlin không bị tiêu diệt. Sau đó, Phạm Hồng Thái chạy trốn và hy sinh khi nhảy xuống sông Châu Giang.
Sự kiện được lịch sử ghi nhận với tên gọi “Tiếng bom Sa Diện”. Dù không đạt mục tiêu trực tiếp, hành động của Phạm Hồng Thái đã thu hút sự chú ý của dư luận và trở thành biểu tượng cho tinh thần đấu tranh của một bộ phận thanh niên Việt Nam đầu thế kỷ XX. Ngôi mộ của ông được an táng tại nghĩa trang Hoàng Hoa Cương ở Quảng Châu, nơi có nhiều liệt sĩ cách mạng Trung Quốc.
Câu chuyện về Phạm Hồng Thái phản ánh khát vọng giành độc lập của thế hệ thanh niên trong một giai đoạn lịch sử đầy biến động. Khi nhìn lại sự kiện này, cần đặt hành động của nhân vật trong bối cảnh lịch sử cụ thể, qua đó hiểu rõ hơn sự đa dạng về phương thức đấu tranh và những tìm tòi của phong trào yêu nước Việt Nam trước khi cách mạng đi đến thắng lợi năm 1945.
