Tiếng chày trong sương sớm
Có những người không có tên trong sách sử, chỉ có tiếng chày giã gạo mỗi sáng và đôi chân thuộc từng lối mòn của bản. Đây là câu chuyện về chị Mai.
Sáng 17/2, Mai đang giã gạo cho cả bản thì nghe tiếng pháo dội từ phía Sóc Giang. Chày rơi khỏi tay chị. Mười phút sau, trưởng bản gõ kẻng, và đàn ông trong bản đã lên đường theo bộ đội địa phương từ đêm.
Mai là tổ trưởng dân quân nữ, tám người, súng trường cũ và vài quả lựu đạn. Chị chia việc: hai người dẫn các cụ già và trẻ nhỏ vào hang đá, hai người tải gạo, bốn người theo chị ra chốt đường mòn sau bản.
Ngày thứ ba, một toán bộ đội bị thương lạc vào bản. Mai cho dỡ cửa nhà làm cáng, đun nước lá rừng rửa vết thương. Người lính trẻ quê Thái Bình sốt mê man, cứ gọi “mẹ ơi”. Mai ngồi bên, lấy khăn chàm lau trán cho cậu, thì thầm: “Mẹ đây, mẹ đây.”
Đêm, chị dẫn cả toán theo lối mòn mà chỉ người bản mới biết, đưa họ về phía quân y. Đi qua con suối, Mai bảo: “Bước theo vết chân tôi, đá chỗ này không trượt.” Người lính trẻ tỉnh dần, hỏi: “Chị tên gì?” Chị cười: “Cứ gọi là chị Mai của bản.”
Hơn một tháng sau, bản được yên. Chiếc chày vẫn nằm đó, vẫn sương sớm. Mai nhặt lên và giã tiếp. Tiếng chày hôm ấy chậm hơn, nặng hơn, như đang đếm những người không về.
