TIẾNG CHIÊNG TRÀ BỒNG

Ngày 28/8/1959, núi rừng Trà Bồng thức dậy bởi những âm thanh khác thường. Không phải tiếng gọi lên nương. Không phải tiếng chiêng trong một lễ hội. Đó là tiếng chiêng, tiếng trống, tiếng mõ báo hiệu một cuộc nổi dậy. Từ những làng, nóc của đồng bào các dân tộc, nhân dân cùng lực lượng thanh niên vũ trang đồng loạt hành động. Các đồn địch bị bao vây. Những nơi đóng quân của chính quyền địch bị tấn công hoặc buộc phải rút lui. Cuộc khởi nghĩa diễn ra trong bối cảnh chính quyền Mỹ - Diệm tăng cường chính sách “tố cộng, diệt cộng”, đàn áp những người từng tham gia kháng chiến. Đỉnh điểm xảy ra vào cuối tháng 8/1959. Theo tư liệu của chính quyền địa phương, chỉ trong bốn ngày, lực lượng cách mạng đã làm chủ nhiều địa bàn ở Trà Bồng; sau đó phong trào lan sang các huyện miền Tây như Sơn Hà, Sơn Tây, Minh Long và Ba Tơ. Đặc biệt, thắng lợi không chỉ là kết quả của lực lượng vũ trang. Đó là cuộc nổi dậy có sự tham gia rộng rãi của quần chúng. Người già, thanh niên, phụ nữ, đồng bào các dân tộc cùng góp sức. Có người tham gia trực tiếp, có người vận chuyển lương thực, có người dẫn đường, có người che giấu cán bộ. Chính vì vậy, khi nói về Trà Bồng năm 1959, không thể chỉ nói về những người cầm súng. Phải nói về cả một cộng đồng đã cùng đứng lên. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cũng ghi nhận đây là cuộc nổi dậy có sự tham gia của các dân tộc Kinh, Cor, Ca Dong và Hrê. Ngày nay, tiếng chiêng ấy đã trở thành âm vang của ký ức. Nó nhắc rằng lịch sử không chỉ nằm trong những cuốn sách. Lịch sử còn nằm trong lời kể của những người đã sống qua nó.