Tiếng cối giã gạo lúc nửa đêm ở Xuân Tự

Trong những năm tháng ác liệt của thập niên 1960, làng Xuân Tự (Vạn Hưng) nằm trong vùng
kiểm soát gắt gao của địch. Chúng lập đồn bốt, ban lệnh giới nghiêm nhằm triệt hạ đường tiếp
tế lương thực cho quân giải phóng trên núi Ổ Gà và Hòn Hèo.
Thế nhưng, cứ sau 12 giờ đêm, khi ánh đèn lính tuần tra vừa đi qua, những gian bếp của các
má, các chị ở Xuân Tự lại đỏ lửa âm thầm.
● Âm thanh ngụy trang: Để tiếng chày giã gạo không đánh động giặc, người dân dùng vải
rách bọc chặt đầu chày, lót thêm lá chuối quanh lòng cối đá. Tiếng "thình thịch" đanh tai
biến thành những tiếng "khục khục" trầm đục, hòa vào tiếng sóng biển và tiếng gió rít của
vùng duyên hải.
● Tinh thần thép: Gom góp từng lon gạo, hạt bắp, người dân Vạn Hưng nhịn ăn, nhịn mặc
để đóng hũ gạo nuôi quân. Đến tờ mờ sáng, những gùi lương thực đã được các giao liên
mưu trí ngụy trang dưới lớp cá biển, củi khô để vượt qua các trạm kiểm soát, đưa thẳng
lên chiến khu.
Lời của một nhân chứng: "Gạo của dân Vạn Hưng lúc bấy giờ không chỉ là lương thực, đó là
máu và nước mắt. Một hạt gạo lọt lưới đồn bốt giặc là thêm một niềm hy vọng cho ngày giải
phóng."