TIẾNG CÒI TÀU VÀ NGƯỜI GÁC GIAN NAN: CHUYỆN VỀ LIỆT SĨ ĐOÀN VIÊN ĐẶNG VĂN NGỮ

Chàng trai Đất Cảng và ngã rẽ thanh xuân

Đặng Văn Ngữ sinh năm 1950 tại huyện An Dương, thành phố Hải Phòng. Vốn là một thanh niên thông minh, tháo vát và có sức khỏe dẻo dai, năm 1968, khi vừa tròn 18 tuổi, anh viết đơn tình nguyện gia nhập lực lượng Thanh niên xung phong cứu quốc, trực tiếp được điều động về Binh chủng Đường sắt – lực lượng gánh vác trọng trách giữ gìn mạch máu giao thông huyết mạch Bắc - Nam trong những năm tháng chiến tranh leo thang ác liệt nhất.

Nhiệm vụ của Đặng Văn Ngữ và tiểu đội công nhân đường sắt lúc bấy giờ là bảo vệ, sửa chữa và duy trì sự thông suốt của các tuyến đường ray qua khu vực trọng điểm phà Thiên Tôn và các ga xép thuộc địa bàn tỉnh Ninh Bình, Thanh Hóa. Đây là những "yết hầu" giao thông mà đế quốc Mỹ tập trung đánh phá ngày đêm nhằm cô lập chiến trường miền Bắc với tiền tuyến lớn miền Nam.

Đêm trắng giữ đường ray dưới mưa bom

Công việc của một chiến sĩ gác tuyến đường sắt thời chiến chưa bao giờ có một phút bình yên. Cứ mỗi lần còi báo động vang lên, khi người dân tìm về hầm trú ẩn thì đó cũng là lúc Ngữ cùng đồng đội phải lao ra mặt đường ray.

Nhiệm vụ của họ cực kỳ nguy hiểm: kiểm tra từng thanh tà-vẹt, dò tìm bom bi, bom nổ chậm chưa phát nổ nằm vùi dưới lớp đá dăm, đồng thời nhanh chóng san lấp những hố bom khổng lồ xuất hiện sau mỗi đợt oanh tạc của máy bay B.52 hay phản lực địch, đảm bảo các đoàn tàu chở đầy vũ khí, lương thực kịp thời vượt qua trước khi trời sáng

Đêm mùng 5 tháng 3 năm 1970, một tọa độ lửa trút xuống khu vực ga cầu Ghềnh và các vùng lân cận. Hàng trăm tấn bom đạn từ máy bay địch biến một dải tuyến đường sắt thành những hố sâu nham nhở, nhiều thanh ray bị sức ép của bom uốn cong thành hình chữ U, các dầm cầu bị lung lay dữ dội.

Ngay khi dứt tiếng đạn bom, bất chấp nguy cơ bom nổ chậm có thể phát nổ bất cứ lúc nào dưới cái lạnh cắt da cắt thịt của mùa đông miền Bắc, Đặng Văn Ngữ đã trực tiếp cùng tổ công tác xung phong ra hiện trường. Anh nhận nhiệm vụ dò tìm và tháo gỡ một quả bom ni-cốt nằm sát chân trụ cầu.

Dưới ánh pháo sáng lập lòe rọi từ trên cao, bằng sự khéo léo và lòng dũng cảm phi thường, Ngữ đã từng bước vô hiệu hóa thành công quả bom hiểm ác, mở đường cho anh em kỹ thuật lao vào hàn gắn lại những đoạn ray bị đứt gãy.

Khúc tráng ca vĩnh hằng bên nhịp cầu Tổ quốc

Công việc khẩn trương kéo dài suốt đêm. Khi những tia nắng đầu tiên của buổi bình minh bắt đầu ló dạng ở chân trời phía đông, đoạn đường ray cuối cùng đã được gia cố vững chắc, chuẩn bị đón chuyến tàu hỏa chở đoàn quân tiếp viện từ hậu phương lớn hướng về miền Nam ruột thịt.

 Đúng lúc đó, một tốp máy bay trinh sát trờ tới và phát hiện ánh đèn hiệu của anh em công nhân. Chúng bất ngờ quay đầu thả một loạt bom tọa độ xuống ngay vị trí cầu.

Trong khoảnh khắc sinh tử, nhận thấy đồng đội trẻ tuổi chưa kịp nhảy xuống hầm trú ẩn, Đặng Văn Ngữ không ngần ngại lao tới đẩy đồng đội ngã nhào xuống hào sâu, còn bản thân anh trực tiếp gánh chịu sức ép kinh hoàng từ loạt đợt bom nổ sát vách.

Đặng Văn Ngữ đã anh dũng hy sinh tại vị trí gác quen thuộc khi mới tròn 20 tuổi – độ tuổi rực rỡ nhất của đời người, khi ước mơ về một ngày mai hòa bình thống nhất đất nước còn dang dở.

Khi đồng đội thu dọn ba lô của anh để gửi về gia đình ở Hải Phòng, họ tìm thấy một bức thư anh viết dở cho người em gái nhỏ: "Mẹ và em cứ yên tâm, anh ở tiền tuyến lúc nào cũng vững vàng tinh thần. Đường sắt có thông thì tàu mới ra trận được, đất nước mới sớm ngày độc lập. Nếu anh không về, hãy thay anh chăm sóc mẹ và tiếp tục đi trên những chuyến tàu đưa đất nước đến bến bờ tự do..."

Sự hy sinh thầm lặng của Đặng Văn Ngữ cùng lớp lớp thanh niên ngành giao thông vận tải năm xưa đã hóa thân vào từng tấc đất, nhịp cầu của Tổ quốc. Cuộc đời anh khép lại ở tuổi đôi mươi, nhưng tiếng còi tàu vươn xa mỗi ngày vẫn như khúc ca khải hoàn tri ân những người con anh dũng đã ngã xuống vì nền độc lập, tự do của dân tộc.