Tiếng Còi Trên Đỉnh Đèo Mẹ

Vào những năm 1960, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn khốc liệt nhất, đường Trường Sơn trở thành mục tiêu đánh phá điên cuồng của máy bay địch. Trên tuyến đường chiến lược ấy, đèo Mụ Dạ (được các chiến sĩ gọi vui là đèo Mẹ) thuộc tỉnh Quảng Bình là một "tọa độ chết". Đất đá nơi đây bị cày xới đến mức không một ngọn cỏ nào mọc nổi, khói bom chưa kịp tan thì đợt bom khác đã dội xuống.

Giữa túi bom ấy, có một cô gái nhỏ nhắn nhưng sở hữu giọng nói vô cùng dõng dạc — Nguyễn Thị Kim Huế, Tiểu đội trưởng Tiểu đội 6, Đại đội 759 Thanh niên xung phong Quảng Bình.

Năm ấy Kim Huế vừa mười tám, đôi mươi. Nhiệm vụ của tiểu đội cô là "bám đường", rà phá bom nổ chậm và san lấp hố bom ngay sau khi máy bay địch vừa rút đi để thông đường cho những đoàn xe ra tiền tuyến. Công việc đòi hỏi họ phải đánh cược mạng sống từng giây từng phút.

Mỗi lần bom nổ, đất đá lấp kín mặt đường, Kim Huế lại là người đầu tiên lao ra. Cô có một chiếc còi đồng nhỏ luôn ngậm ở môi. Tiếng còi của Huế là mệnh lệnh, là hoa tiêu. Khi tiếng còi vang lên dồn dập, đồng đội biết bom đã nổ chậm, phải né ngay. Khi tiếng còi ngân dài, đó là tín hiệu đường đã thông, xe có thể vượt đèo.

Có những đêm mưa rừng tầm tã, kính xe vận tải bị vỡ, đèn pha không thể bật vì sợ máy bay địch phát hiện. Giữa bóng tối dày đặc và trơn trượt của đèo dốc, Kim Huế cùng các cô gái trong tiểu đội đã mặc những chiếc áo trắng, hoặc dùng những tấm cọc tiêu quét vôi trắng, đứng bám vào vách đá làm "cọc tiêu sống". Họ đứng nghiêm giữa làn mưa đạn, dùng chính thân mình để làm mốc định vị, hướng dẫn cho từng chiếc xe chở hàng tiến vào miền Nam an toàn.

Trong một trận oanh tạc dữ dội năm 1966, một quả bom nổ gần đã vùi lấp Kim Huế dưới đống đất đá cửa hầm. Khi đồng đội bới được cô lên, Huế đã ngất lịm, máu thấm đỏ một bên vai áo. Nhưng vừa tỉnh lại, nghe tiếng máy bay rầm rập trên đầu và biết con đường phía trước đang bị nghẽn, cô gạt tay y tá, gượng đứng dậy, vớ lấy chiếc còi quen thuộc rồi lại lao ra trận địa. Cô bảo:

"Xe chưa qua, máu có thể đổ, nhưng đường không thể tắc!"

Chiến tranh qua đi, người con gái anh hùng ấy đã may mắn sống sót và được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân khi tuổi đời còn rất trẻ. Tiếng còi trên đỉnh đèo Mụ Dạ năm ấy đã đi vào huyền thoại, như một chứng nhân cho một thế hệ thanh niên Việt Nam: kiên cường, bất khuất, dùng thanh xuân của mình để dệt nên khúc tráng ca thời hoa lửa.