Tiếng cồng chiên trên đỉnh Cà Đam

Chiều tháng Tám, thung lũng Trà Phong chìm trong một màu xanh dịu của núi rừng. Từ đỉnh Kà Đam, những cơn gió len qua rừng quế, mang theo hương thơm nồng nàn, ngái ngọt rồi tràn xuống những mái nhà sàn bên triền núi. Tôi là Nam, một sinh viên năm hai vừa trở về quê trong kỳ nghỉ hè. Sau những ngày học tập nơi phố thị, được ngồi dưới mái hiên nhà sàn, nghe tiếng gió rì rào giữa rừng quế, với tôi đã là một niềm bình yên khó tả. Chiều hôm ấy, ông nội tôi mà bà con trong làng vẫn kính trọng gọi là Già Nố đang ngồi bên hiên nhà. Ông cẩn thận lau một chiếc cồng chiêng bằng đồng đã cũ. Thời gian khiến mặt đồng xỉn màu, nhưng dường như không thể làm mất đi vẻ trang nghiêm vốn có của nó. Tôi nhìn thật lâu rồi bất chợt nhận ra trên vành chiêng có một vết sẹo sâu, méo mó như dấu tích của một nhát chém. Tôi liền quay sang hỏi: “Ông ơi, chiếc chiêng này có từ bao giờ vậy? Sao nó lại có vết móp sâu thế này?”. Ông tôi không trả lời ngay. Bàn tay nhăn nheo của ông dừng lại trên mặt chiêng. Những ngón tay chậm rãi lần theo vết lõm đã nằm đó hơn nửa thế kỷ. Ông nhìn về phía đỉnh Kà Đam đang chìm dần trong sương chiều rồi khẽ nói: “Vết này không phải do thời gian đâu cháu. Nó là dấu của một viên đạn. Tôi ngạc nhiên: “Một viên đạn?”. Ông  khẽ gật đầu: “Đúng rồi là một viên đạn từ ngày 28 tháng 8 năm 1959.” Câu nói ấy khiến tôi lặng người. Tôi từng học về cuộc khởi nghĩa Trà Bồng trong sách lịch sử, nhưng những con chữ trên trang sách vẫn luôn là điều gì đó xa xôi. Còn lúc này, lịch sử đang nằm ngay trước mắt tôi, trong đôi bàn tay của ông và trên chiếc cồng chiêng có vết sẹo chiến tranh.