TIẾNG CỒNG GIỮA ĐẠI NGÀN

1. Tiếng cồng trong đêm

Đêm Tây Nguyên năm ấy lạnh hơn mọi năm.

Sương phủ xuống những mái nhà dài. Rừng già im lặng, chỉ thỉnh thoảng vang lên tiếng lá xào xạc trong gió.

Rồi từ phía đầu buôn, một tiếng cồng vang lên.

Boong…

Âm thanh trầm, sâu, lan qua những thân cây cổ thụ.

Một tiếng.

Rồi tiếng thứ hai.

Boong… boong…

Những người già trong buôn ngẩng đầu.

Trẻ nhỏ đang ngủ cũng giật mình thức giấc.

Không ai bảo ai, mọi người cùng bước ra khỏi nhà.

Tiếng cồng ấy không phải tiếng gọi lễ hội.

Đó là tiếng báo tin.

Một nhóm cán bộ và bộ đội đang trên đường qua khu vực rừng gần buôn.

Trong nhóm có một người lính trẻ tên Thành.

Thành quê ở miền Bắc.

Anh mới ngoài hai mươi tuổi, được điều vào chiến trường Tây Nguyên chưa lâu.

Những ngày đầu, anh chưa quen với rừng.

Chưa quen những con dốc dài.

Chưa quen những đêm ngủ giữa tiếng côn trùng và tiếng gió.

Nhưng điều khiến anh nhớ nhất là tiếng cồng.

Mỗi lần tiếng cồng vang lên, Thành lại cảm thấy giữa đại ngàn rộng lớn này có một điều gì đó rất gần gũi.

Đó là tiếng gọi của buôn làng.

Tiếng gọi của tình người.

2. Già làng A K’Rin

Người đầu tiên đón đoàn là già làng A K’Rin.

Già đã ngoài sáu mươi.

Mái tóc bạc, nước da sạm nắng, đôi mắt sáng và hiền.

Già nhìn những người lính rồi nói:

“Đường rừng ban đêm khó đi. Các con nghỉ lại đây.”

Một người trong đoàn đáp:

“Chúng tôi còn phải đi tiếp.”

Già lắc đầu.

“Rừng ban đêm không giống ban ngày.”

Thành nhìn quanh.

Những người dân trong buôn đã mang ra nước uống, củ sắn, ít cơm nóng.

Không có nhiều.

Nhưng ai cũng chia sẻ.

Thành nhận bát cơm từ một người phụ nữ lớn tuổi.

Anh nói:

“Chúng tôi làm phiền bà con quá.”

Người phụ nữ cười:

“Bộ đội đến buôn thì cũng như người nhà.”

Câu nói ấy khiến Thành nhớ mẹ.

Ở quê nhà, mẹ anh cũng thường nói:

“Đi đâu thì nhớ thương người với người.”

Thành cúi đầu.

Bát cơm trong tay bỗng trở nên ấm áp lạ thường.

3. Người con gái bên bếp lửa

Đêm ấy, Thành ngồi gần bếp lửa.

Một cô gái trong buôn đang nướng những củ sắn.

Cô tên H’Mây.

H’Mây ít nói.

Cô chỉ lặng lẽ chia sắn cho mọi người.

Thành hỏi:

“Cồng lúc nãy là tín hiệu gì vậy?”

H’Mây nhìn anh.

“Già làng gọi mọi người.”

“Chỉ một tiếng cồng mà ai cũng biết?”

“Tiếng cồng có tiếng của nó.”

Thành chưa hiểu.

H’Mây giải thích:

“Cồng vui khác cồng báo tin. Cồng gọi người khác lại khác. Người trong buôn nghe là biết.”

Thành cười:

“Hay thật.”

H’Mây nhìn anh:

“Các anh có tiếng gọi riêng không?”

Thành nghĩ một lúc.

“Có.”

“Là gì?”

“Là tiếng còi.”

H’Mây cười.

“Vậy thì tiếng cồng của chúng tôi giống tiếng còi của các anh.”

Thành gật đầu.

“Có lẽ vậy.”

Bếp lửa cháy đều.

Ngoài kia, đại ngàn vẫn chìm trong bóng tối.

Nhưng giữa đêm rừng, những con người xa lạ đã ngồi cạnh nhau như những người thân.

4. Con đường qua rừng

Sáng hôm sau, đoàn tiếp tục lên đường.

Già làng A K’Rin cử vài thanh niên trong buôn dẫn đường.

H’Mây cũng đi theo.

Thành ngạc nhiên:

“Cô cũng đi?”

H’Mây đáp:

“Tôi biết đường.”

“Đường này nguy hiểm.”

“Các anh cũng đi mà.”

Thành bật cười.

“Cô nói cũng đúng.”

Họ đi qua những cánh rừng rộng.

Có lúc phải vượt suối.

Có lúc phải men theo sườn núi.

H’Mây đi trước.

Cô nhớ từng lối nhỏ.

Những gốc cây nào có thể nghỉ chân.

Những đoạn đường nào dễ lạc.

Thành hỏi:

“Sao cô thuộc đường giỏi vậy?”

H’Mây nói:

“Ngày nhỏ tôi đi theo mẹ lên rẫy.”

“Vậy cô chưa từng đi xa khỏi buôn?”

H’Mây lắc đầu.

“Chưa.”

Thành nhìn cô.

“Sau này cô có muốn đi xa không?”

H’Mây suy nghĩ.

“Có.”

“Đi đâu?”

“Đi thật xa rồi lại trở về.”

Thành cười.

“Vậy thì giống tôi.”

H’Mây nhìn anh.

“Anh cũng muốn trở về?”

“Ừ.”

Thành nhìn lên bầu trời.

“Quê tôi có mẹ đang chờ.”

5. Một đêm giữa rừng

Đêm thứ ba, đoàn phải dừng lại giữa rừng.

Mọi người nhóm một bếp lửa nhỏ.

Không ai nói nhiều.

Thành lấy trong túi ra một lá thư.

Là thư mẹ gửi.

Anh đọc dưới ánh đèn nhỏ.

Mẹ viết rằng ở quê, mùa này lúa đang trổ.

Rằng cây khế trước nhà đã ra hoa.

Rằng mẹ vẫn khỏe.

Cuối thư, mẹ viết:

“Con cứ yên tâm làm nhiệm vụ. Khi nào đất nước hòa bình, mẹ chỉ cần con trở về.”

Thành đọc xong, gấp lá thư thật cẩn thận.

H’Mây ngồi cách đó không xa.

Cô hỏi:

“Mẹ anh viết à?”

“Ừ.”

“Mẹ nhớ anh lắm?”

“Chắc vậy.”

H’Mây im lặng.

Một lúc sau cô nói:

“Mẹ tôi cũng vậy.”

Thành quay sang.

“Mẹ cô đâu?”

H’Mây nhìn vào bếp lửa.

“Mẹ mất rồi.”

Thành không hỏi thêm.

H’Mây nói:

“Nhưng mỗi khi nghe tiếng cồng, tôi nhớ mẹ.”

“Vì sao?”

“Ngày mẹ còn sống, mỗi lần buôn có việc, tiếng cồng vang lên là mẹ gọi tôi về.”

H’Mây cười rất nhẹ.

“Bây giờ không còn mẹ gọi nữa. Nhưng nghe tiếng cồng, tôi vẫn thấy như mẹ đang gọi.”

Thành lặng người.

Anh nhìn bầu trời đầy sao.

Có những nỗi nhớ không cần kể dài.

Chỉ một âm thanh cũng đủ gọi cả một miền ký ức trở về.

6. Tiếng cồng trong đêm ấy

Vài ngày sau, đoàn chuẩn bị rời khỏi khu vực.

Nhưng đúng đêm trước ngày đi, một người trong đoàn bị sốt.

Mọi người lo lắng.

Không có thuốc đầy đủ.

H’Mây chạy về buôn.

Một lúc sau, tiếng cồng vang lên giữa đêm.

Boong… boong… boong…

Từ nhiều hướng, người dân lần lượt đến.

Người mang thuốc.

Người mang nước.

Người mang thức ăn.

Người mang chăn.

Không ai hỏi người bệnh là ai.

Không ai hỏi họ đến từ đâu.

Già làng A K’Rin ngồi cạnh người lính, nói:

“Đã đến buôn thì là người của buôn.”

Thành nhìn cảnh ấy.

Anh hiểu vì sao tiếng cồng có thể vang xa đến vậy.

Nó không chỉ gọi người.

Nó gọi tình đoàn kết.

7. Những năm tháng không quên

Chiến tranh rồi cũng đi qua.

Nhiều người lính trong đoàn năm ấy lần lượt trở về quê.

Thành cũng trở về.

Anh cưới vợ.

Có con.

Rồi có cháu.

Nhưng những năm tháng Tây Nguyên không bao giờ rời khỏi ký ức.

Anh nhớ già làng A K’Rin.

Nhớ H’Mây.

Nhớ những người dân từng chia cho anh củ sắn, bát cơm.

Nhớ tiếng cồng giữa đại ngàn.

Nhiều năm sau, Thành có dịp trở lại.

Con đường ngày xưa đã khác.

Những buôn làng đổi thay.

Những ngôi nhà mới mọc lên.

Trẻ con chạy chơi trên con đường làng.

Thành hỏi thăm già A K’Rin.

Người ta nói già đã mất nhiều năm.

Thành đứng lặng.

Anh hỏi:

“Còn H’Mây?”

Một người phụ nữ lớn tuổi nhìn anh rồi mỉm cười.

“Ông tìm H’Mây à?”

“Vâng.”

“H’Mây vẫn ở đây.”

Một lúc sau, một người phụ nữ bước ra.

Mái tóc đã điểm bạc.

Đôi mắt vẫn sáng.

Thành nhận ra ngay.

“H’Mây?”

Người phụ nữ nhìn ông.

“Anh Thành?”

Cả hai cùng cười.

Không cần hỏi những năm tháng đã qua.

Chỉ cần nhìn nhau, họ đã nhớ lại một thời tuổi trẻ.

8. Tiếng cồng của ngày hòa bình

Tối hôm ấy, buôn tổ chức một đêm sinh hoạt cộng đồng.

Một chiếc cồng lớn được treo giữa sân.

Trẻ nhỏ ngồi phía trước.

Người già ngồi phía sau.

Thanh niên đứng thành từng nhóm.

H’Mây đưa dùi cồng cho một cậu bé.

“Cháu đánh đi.”

Cậu bé ngập ngừng.

“Cháu đánh được không?”

“Được.”

Cậu bé gõ.

Boong…

Âm thanh vang lên.

Không còn là tiếng gọi trong chiến tranh.

Không còn là tín hiệu báo tin.

Đó là tiếng cồng của ngày hội.

Tiếng cồng của bình yên.

Thành đứng bên cạnh.

Một cô bé hỏi ông:

“Ông ơi, ngày xưa tiếng cồng dùng để làm gì?”

Thành nhìn H’Mây.

Rồi ông nói:

“Để gọi mọi người lại với nhau.”

“Trong chiến tranh ạ?”

“Đúng.”

“Có phải để báo tin không?”

“Có.”

Cô bé lại hỏi:

“Vậy ngày nay còn cần tiếng cồng không?”

Thành mỉm cười.

“Cần chứ.”

“Để làm gì ạ?”

Ông nhìn những người đang quây quần quanh sân.

“Để nhắc mọi người rằng dù cuộc sống có thay đổi thế nào, chúng ta vẫn cần biết yêu thương, giúp đỡ và đoàn kết với nhau.”

Cô bé gật đầu.

Rồi em lại đánh một tiếng cồng.

Boong…

Âm thanh bay lên.

Vượt qua những mái nhà.

Vượt qua những hàng cây.

Vang vào đại ngàn.

9. Câu chuyện được kể lại

Nhiều năm sau nữa, Thành trở thành một người ông.

Mỗi khi cháu hỏi về những năm tháng chiến tranh, ông không kể về những điều khốc liệt.

Ông kể về những con người.

Ông kể rằng ngày xưa, có những người lính đi qua rừng Tây Nguyên.

Có những người dân không cùng quê hương, không cùng tiếng nói, nhưng đã chia cho họ từng bát nước, củ sắn.

Ông kể về già làng A K’Rin.

Về H’Mây.

Về một đêm giữa đại ngàn, khi tiếng cồng vang lên và cả buôn làng cùng đứng dậy giúp đỡ những người lính.

Một đứa cháu hỏi:

“Ông có nhớ tiếng cồng không?”

Thành cười.

“Nhớ.”

“Ông có muốn nghe lại không?”

“Có.”

Cậu bé lấy chiếc trống nhỏ ra gõ.

Thành bật cười.

“Không phải tiếng cồng.”

“Vậy tiếng cồng thế nào hả ông?”

Thành nhắm mắt.

Trong ký ức, ông lại nghe thấy.

Boong…

Một âm thanh trầm sâu.

Rồi lan mãi.

Qua rừng.

Qua núi.

Qua những năm tháng.

10. Đại ngàn còn nhớ

Chiều hôm ấy, Thành đứng một mình bên con đường dẫn vào buôn.

Nắng xuyên qua những tán cây.

Gió lay nhẹ những cành lá.

Ông nghe tiếng cồng từ xa.

Boong… boong…

Ông mỉm cười.

Có lẽ đại ngàn chưa bao giờ quên.

Những người lính đã từng đi qua.

Những người dân đã từng sẻ chia.

Những người đã nằm lại với đất.

Những người trở về mang theo ký ức.

Và những thế hệ trẻ đang lớn lên trong hòa bình.

Tiếng cồng ngày hôm nay không còn gọi mọi người tránh xa chiến tranh.

Nó gọi mọi người đến gần nhau.

Gọi người trẻ nhớ về người đi trước.

Gọi những người đã từng trải qua gian khó kể lại câu chuyện của mình.

Gọi mỗi người biết rằng quê hương không chỉ được làm nên bởi những trang sử lớn lao.

Đôi khi, lịch sử được giữ lại bằng một bát cơm.

Một củ sắn.

Một bàn tay giúp đỡ.

Một người dẫn đường.

Một lời hỏi thăm.

Và một tiếng cồng vang giữa đại ngàn.

Thành quay lại nhìn buôn làng.

Những đứa trẻ đang chạy dưới ánh chiều.

Những người phụ nữ chuẩn bị bữa tối.

Những người già ngồi bên hiên nhà.

Cuộc sống bình yên đến giản dị.

Ông khẽ nói:

“Các con may mắn lắm…”

Rồi ông dừng lại.

“Nhưng hãy nhớ, bình yên hôm nay được xây nên từ biết bao thế hệ đã biết yêu thương và đứng bên nhau.”

Tiếng cồng lại vang lên.

Boong…

Lần này, Thành không thấy mình đang nghe tiếng cồng của một buôn làng Tây Nguyên.

Ông nghe thấy tiếng gọi của quê hương.

Tiếng gọi của ký ức.

Tiếng gọi của những người đã đi qua thời hoa lửa.

Và tiếng gọi của tương lai.

Giữa đại ngàn Tây Nguyên, tiếng cồng vẫn ngân.

Boong… boong…

Như một lời nhắn gửi từ quá khứ đến hôm nay:

Hãy nhớ những người đã đi trước. Hãy biết trân trọng hòa bình. Và hãy giữ lấy tình đoàn kết giữa con người với con người.

Bởi khi con người biết đứng bên nhau, không một khoảng cách nào là quá xa.

Và khi ký ức được trao lại cho thế hệ trẻ, ngọn lửa của một thời hoa lửa sẽ không bao giờ tắt.