Tiếng Cười Giữa Phố Nam Định

Cuối thế kỷ XIX, xã hội Việt Nam bước vào một thời kỳ đầy biến động. Giữa phố phường Nam Định, một nhà thơ đã dùng tiếng cười để nhìn thẳng vào những nghịch cảnh của thời đại. Đó là Trần Tế Xương, thường gọi là Tú Xương.

Ông sinh năm 1870 tại Nam Định. Con đường khoa cử của Tú Xương không thuận lợi. Ông nhiều lần đi thi và chỉ đỗ Tú tài, không đạt được con đường công danh mà xã hội phong kiến coi trọng. Chính những lần đi thi, cảnh trường thi và đời sống nơi đô thị đã trở thành chất liệu trong thơ ông.

Tú Xương nổi tiếng bởi những bài thơ trào phúng, trong đó tiếng cười không đơn thuần để mua vui. Ông nhìn thấy những cảnh trái khoáy của xã hội, sự xuống cấp của những giá trị cũ và cả những nghịch cảnh của chính mình.

Nhưng bên cạnh tiếng cười sắc sảo là một Tú Xương rất khác: một người chồng, người cha, một người sống giữa thời cuộc và mang nhiều nỗi niềm trước sự thay đổi của xã hội.

Ông qua đời năm 1907, khi mới 37 tuổi.

Không có một sự nghiệp quan trường lớn, Tú Xương vẫn để lại một vị trí đặc biệt trong văn học Việt Nam. Những câu thơ của ông giữ lại cả một lát cắt của xã hội Nam Định cuối thế kỷ XIX – một xã hội đang thay đổi nhanh chóng, nơi tiếng cười đôi khi chính là cách nhà thơ nói ra những điều cay đắng nhất.