TIẾNG CƯỜI TRƯỚC GIỜ ĐỊNH MỆNH
Trong ký ức của bác Lê Đình Chiến (72 tuổi, nguyên Chiến sĩ công binh, Tiểu đoàn 14, Đoàn 559), Đường 20 Quyết Thắng là một con đường máu và lửa, nơi mỗi hòn đá, gốc cây đều thấm đẫm mồ hôi và máu của những chàng trai, cô gái tuổi đôi mươi. Hang Tám Cô nằm bên cạnh con đường ấy, vốn là nơi trú ẩn an toàn cho các tiểu đội thanh niên xung phong mỗi khi máy bay B-52 rải thảm.
Đêm ngày 13 tháng 11 năm 1972, không gian yên tĩnh lạ thường. Bác Chiến khi ấy là lính công binh đóng quân cách hang Tám Cô không xa. Đêm đó, bác sang chơi và cùng tiểu đội thanh niên xung phong (gồm 8 người quê ở Hoằng Hóa, Thanh Hóa) ngồi lại bên nhau. Bác nhớ rõ từng khuôn mặt, những gương mặt còn vương bụi đá nhưng đôi mắt thì sáng rực sức sống.
Để cải thiện bữa đêm, họ cùng nhau khui một hộp sữa đặc – món quà xa xỉ giữa chiến trường. Vì không có đủ chén bát, cả nhóm pha sữa vào một cái ca sắt lớn bằng nước suối đun sôi. Họ chuyền tay nhau chiếc ca sắt, mỗi người nhấp một ngụm nhỏ, vừa uống vừa cười đùa.
"Hồi đó, chúng tôi nói về tương lai nhiều lắm con ạ," bác Chiến rưng rưng kể lại. Chị Hoài, tiểu đội trưởng, bảo sau này hòa bình sẽ về thi vào sư phạm để làm cô giáo làng. Anh lính trẻ tên Nam thì mơ ước được về quê cày lại thửa ruộng cho mẹ, vì "đất quê mình chắc giờ cỏ mọc lút đầu rồi". Tiếng cười của họ trong trẻo, vang vọng vào vách đá vôi, át đi cả tiếng bom rền xa xa phía biên giới. Họ còn trêu nhau về những bức thư tình chưa kịp gửi, về những cái nắm tay thẹn thùng nơi gốc đa đầu làng trước ngày nhập ngũ.
Nhưng niềm vui ấy ngắn chẳng tày gang. Sáng ngày 14 tháng 11, những hồi còi báo động xé toạc bầu trời. Những loạt bom tọa độ của máy bay Mỹ dội xuống chính xác vào cửa hang. Một tảng đá khổng lồ nặng hàng nghìn tấn đổ ập xuống, bịt kín lối vào duy nhất của hang.
Bác Chiến cùng đồng đội lao đến, dùng tay không bới đất, dùng xà bén đục đá nhưng vô vọng. "Chúng tôi đứng bên ngoài, áp tai vào vách đá, vẫn nghe thấy tiếng gọi nhau yếu ớt từ bên trong. Tiếng anh em gọi đồng đội, tiếng những người con gọi mẹ... Những âm thanh ấy nhỏ dần, nhỏ dần rồi tắt hẳn sau 9 ngày đêm nỗ lực cứu hộ không thành," bác Chiến nghẹn ngào, đôi bàn tay già nua run rẩy như vẫn còn cảm thấy cái lạnh lẽo của khối đá năm xưa.
Tiếng cười rộn rã bên ca sữa đêm hôm trước giờ đây trở thành ký ức ám ảnh nhất trong đời bác. Đối với bác Chiến, hang Tám Cô không chỉ là một di tích lịch sử, mà là nơi lưu giữ tuổi thanh xuân rực rỡ nhất của những người bạn, những người đồng đội đã hiến dâng cả ước mơ và mạng sống cho con đường máu lửa này.
Mỗi năm, cứ đến ngày 14 tháng 11, bác Chiến lại lặn lội từ quê nhà vào Quảng Bình, đặt một hộp sữa đặc và một vài chiếc ca sắt trước cửa hang. Bác bảo: "Tôi vào để thăm họ, để nhắc lại những câu chuyện còn dang dở đêm hôm ấy, để họ biết rằng thế giới mà họ mơ ước giờ đã hòa bình rồi."
