Tiếng đất dưới chân đồi 82

Hồi năm 1972, vùng đồi 82 ở Quảng Trị là một mảnh đất dữ, nơi mỗi tấc đất đều thấm mồ hôi, máu và cả những lời hứa chưa kịp nói thành lời của bao người lính trẻ. Trong hàng trăm câu chuyện còn được nhắc lại đến hôm nay, người ta nhớ nhiều nhất đến anh Phạm Hữu Nghị, một chiến sĩ công binh mới 20 tuổi, nhưng tinh thần thì vững như đá trên đỉnh đồi.

Nhiệm vụ của anh là rà phá bom mìn để mở lối cho bộ binh tiến lên chiếm lại điểm cao. Công việc của công binh không có ánh hào quang, chỉ có sự im lặng căng như dây đàn và từng hơi thở phải giữ thật chậm để không làm chao động mặt đất. Chiều ngày 10 tháng 9, đơn vị chuẩn bị tiến công trong đêm, nên Nghị được giao rà một đường thông hào mới. Sương chiều phủ xuống, đất đồi âm ấm mùi thuốc súng từ trận pháo kích ban trưa. Nghị cầm cây dò mìn, bước từng bước, lắng nghe tiếng “tách” rất nhẹ của kim loại va vào cát — âm thanh có thể quyết định sự sống chết của cả đơn vị.

Khi tới lưng chừng đồi, anh phát hiện một quả mìn nằm sâu bất thường. Chỉ cần xử lý sai nửa giây thôi là cả lối hào sẽ nổ tung. Nhưng đằng sau anh, đại đội pháo binh đã vào vị trí, còn đại đội chủ công đang chờ đường mở. Nghị quỳ xuống, hít một hơi thật dài, rồi chậm rãi dùng con dao găm nhỏ để tách từng lớp đất bao quanh quả mìn. Tay anh run vì mệt, nhưng không được run vì sợ. “Chỉ cần chạm mạnh một cái là…”, anh nghĩ, nhưng rồi tự trấn an:
“Mình còn trẻ, đất nước cũng còn trẻ, không thể để lối này bị chặn lại.”

Khi anh gần gỡ xong, tiếng pháo địch bất ngờ trút xuống từ phía tây. Đất rung chuyển, đá bay loạn xạ. Nghị hiểu ngay: nếu đứng dậy chạy, rung chấn sẽ kích nổ quả mìn; còn nếu nằm im, mảnh pháo có thể lấy đi mạng sống của anh bất cứ giây nào. Trong khoảnh khắc đó, anh hét to với đồng đội phía sau:
“Lùi lại hết đi! Đừng vào gần chỗ này nữa!”

Rồi anh nằm ép sát xuống đất, lấy thân mình che quả mìn để nó không bị xê dịch. Mỗi tiếng nổ như giáng ngay vào lưng anh, nhưng tay phải của anh vẫn giữ chặt chốt khóa mìn, không cho nó bật lên. Đến loạt pháo thứ ba, một mảnh đạn bay sượt qua hông, nhưng anh vẫn không buông tay. Anh kiên trì cho tới khi pháo ngừng hẳn, rồi mới tiếp tục gỡ nốt chốt cuối.

Khi đồng đội chạy lên, họ thấy Nghị nằm bất động, tay vẫn nắm chặt dây gỡ mìn, đất dưới thân anh thẫm màu. Nhưng ngay cạnh anh, quả mìn đã được vô hiệu hóa hoàn toàn. Lối vào trận địa đã thông. Đại đội chủ công tiến lên, giữ được đồi 82 ngay trong đêm hôm đó.

Sau giải phóng, khi về dựng bia tưởng niệm, đồng đội khắc dòng chữ:
“Nơi đây, một người trẻ đã giữ đất bằng chính sinh mệnh của mình.”