Tiếng đọc sách trong đêm yên tĩnh

Đêm Sài Gòn những năm ấy yên tĩnh lạ thường.

Sau bữa cơm tối, con hẻm nhỏ dần chìm vào im lặng. Tiếng rao cuối cùng xa dần ngoài phố, chỉ còn tiếng gió nhẹ lay mái ngói và ánh đèn dầu hắt bóng lên vách gỗ.

Trong căn phòng nhỏ, cô bé Nguyễn Thị Bình ngồi bên chiếc bàn học cũ.

Ngọn đèn dầu cháy không lớn, nhưng đủ soi những trang sách đang mở trước mặt em.

Cả nhà đã nghỉ ngơi, chỉ còn tiếng đọc sách khe khẽ vang lên trong đêm.

Bình đọc chậm rãi từng dòng, như sợ làm đánh thức mọi người.

Em thích đọc lịch sử, thích những câu chuyện về quê hương và những con người đã sống vì đất nước. Mỗi trang sách mở ra một thế giới rộng lớn hơn rất nhiều so với con hẻm nhỏ nơi em đang sống.

Có đêm, em đọc đến quên cả thời gian.

Mẹ bước vào, nhẹ nhàng đặt tay lên vai con:

– Khuya rồi, con nghỉ đi.

Bình ngẩng lên, đôi mắt vẫn còn sáng:

– Mẹ ơi, con đọc thêm một chút nữa thôi.

Mẹ nhìn cuốn sách rồi mỉm cười:

– Ham học là tốt, nhưng cũng phải giữ sức khỏe.

Bà kéo lại ngọn đèn cho sáng hơn rồi lặng lẽ đi ra.

Cô bé cúi xuống đọc tiếp.

Ngoài trời, tiếng mưa phùn bắt đầu rơi lộp bộp trên mái ngói.

Tiếng đọc sách hòa cùng tiếng mưa tạo thành một âm thanh rất đỗi bình yên.

Có những đoạn em đọc thành tiếng thật nhỏ để dễ nhớ hơn. Có những câu khiến em dừng lại suy nghĩ rất lâu.

“Vì sao có người dám hy sinh cho đất nước?”

“Điều gì làm con người trở nên lớn lao?”

Những câu hỏi ấy theo em từ trang sách vào tận giấc ngủ.

Một đêm khác, ông ngoại đi ngang qua phòng học. Thấy ánh đèn còn sáng, ông dừng lại.

– Cháu chưa ngủ à?

– Dạ, con đang đọc sách lịch sử.

Ông ngồi xuống bên cạnh.

– Cháu thích lịch sử lắm sao?

Bình gật đầu:

– Con muốn hiểu vì sao đất nước mình trải qua nhiều gian khổ như vậy.

Ông nhìn cháu thật lâu rồi nói:

– Người biết đọc để hiểu và để thương đất nước thì cuốn sách nào cũng quý.

Câu nói ấy khiến cô bé càng trân trọng những giờ đọc sách trong đêm.

Gia đình không có nhiều sách. Mỗi cuốn đều được giữ gìn cẩn thận. Bình thường bọc giấy cho sách, đọc xong lại xếp ngay ngắn vào góc bàn.

Có khi em đọc đi đọc lại một cuốn nhiều lần mà vẫn thấy mới.

Bởi mỗi lần đọc, em hiểu thêm một điều.

Hiểu thêm về con người.

Hiểu thêm về quê hương.

Hiểu thêm về trách nhiệm của bản thân.

Đêm càng khuya, căn nhà càng yên tĩnh.

Ngọn đèn dầu chập chờn theo gió.

Tiếng đọc sách vẫn khe khẽ vang lên.

Không ai biết rằng trong những đêm bình dị ấy, một tâm hồn đang được nuôi dưỡng bằng tri thức và lòng yêu nước.

Không có những bài diễn thuyết lớn lao.

Không có những lời hứa hào hùng.

Chỉ có một cô bé chăm chú đọc sách giữa đêm khuya.

Nhưng đôi khi, những điều lớn lao bắt đầu từ những khoảnh khắc rất nhỏ như thế.

Nhiều năm sau, khi Nguyễn Thị Bình trở thành nhà hoạt động cách mạng và nhà ngoại giao nổi tiếng, nhiều người thấy ở bà sự điềm tĩnh, hiểu biết và chiều sâu suy nghĩ.

Có lẽ một phần của những phẩm chất ấy đã được hình thành từ những đêm yên tĩnh bên ngọn đèn dầu năm xưa.

Từ tiếng đọc sách khe khẽ trong căn phòng nhỏ.

Từ thói quen học để hiểu chứ không chỉ để nhớ.

Từ niềm tin rằng tri thức có thể giúp con người sống tốt hơn và cống hiến nhiều hơn cho đất nước.

Đêm Sài Gòn ấy đã qua rất lâu.

Ngọn đèn dầu đã tắt từ nhiều thập kỷ trước.

Nhưng trong ký ức, người ta vẫn có thể hình dung cô bé Nguyễn Thị Bình ngồi bên bàn học, đôi mắt chăm chú trên trang sách, còn ngoài kia mưa rơi nhẹ trên mái nhà.

Tiếng đọc sách trong đêm yên tĩnh không chỉ là âm thanh của một tuổi thơ hiếu học.

Đó còn là âm thanh của những ước mơ đang lớn lên, của một tâm hồn đang được bồi đắp và của một con đường dài đang âm thầm bắt đầu từ chính những trang sách bình dị ấy.