Tiếng hát bên bờ sông

Ông Phạm Quang Lễ nhập ngũ khi vừa rời ghế nhà trường không lâu. Những năm ấy, lớp lớp thanh niên lên đường, ai cũng mang trong tim một niềm tin rất lớn rằng đất nước rồi sẽ thống nhất. Đơn vị của ông đóng quân một thời gian ngắn ở ven sông trước khi hành quân vào chiến trường miền Nam.

Do điều kiện chiến tranh, cuộc sống của bộ đội rất gian khổ. Lều bạt sơ sài, cơm không đủ no, nước uống phải chắt chiu, thư nhà hiếm hoi lắm mới nhận được một lần. Nhưng trong ký ức của ông Lễ, có một đêm thật đặc biệt mà ông không bao giờ quên.

Đó là đêm trước ngày đơn vị lên đường. Bà con trong vùng biết tin nên mang đến ít ngô luộc, mấy bó sắn và xin tổ chức một buổi gặp mặt ngắn cho bộ đội. Không có sân khấu, không có đèn màu, chỉ có một khoảng đất bên bờ sông, vài ngọn đuốc và tiếng côn trùng rả rích trong đêm. Một chị dân quân địa phương cất tiếng hát trước, rồi đến các anh lính trẻ hát theo. Những bài ca về quê hương, về niềm tin chiến thắng vang lên giữa trời đêm yên tĩnh mà tha thiết lạ thường.

Ông Lễ nhớ nhất giọng hát của một cô gái trong đội văn nghệ xã. Giọng không quá lớn nhưng trong và ấm. Cô hát bài nói về ngày chiến thắng, về lúc người ra đi trở về dưới hàng tre xanh của làng cũ. Khi ấy, nhiều người lính trẻ ngồi im lặng, mắt nhìn ra phía sông đen lấp lánh, trong lòng vừa háo hức vừa bâng khuâng. Không ai nói ra, nhưng ai cũng hiểu phía trước là chiến tranh ác liệt, là những ngày không biết còn hay mất.

Buổi hát kết thúc rất nhanh vì phải giữ bí mật. Trước khi chia tay, cô gái đội văn nghệ chỉ kịp nói: Các anh đi mạnh giỏi, nhất định phải trở về. Câu nói giản dị ấy theo ông Lễ suốt cả chặng đường hành quân sau này.

Nhiều năm ở chiến trường, có những lúc đói rét, có những lúc đơn vị bị vây ép, có những khi chứng kiến đồng đội hy sinh ngay bên cạnh, ông lại nhớ về tiếng hát đêm bên bờ sông. Nó nhắc ông rằng phía sau lưng mình là quê hương, là những con người bình dị đang gửi gắm niềm tin vào người lính.

Sau ngày hòa bình, ông Lễ nhiều lần trở lại bến sông cũ. Bờ sông nay đã đổi khác, cây cối xanh hơn, làng xóm đông vui hơn, nhưng mỗi khi đứng ở đó, ông vẫn như nghe thấy tiếng hát từ năm nào vang lên trong gió. Với ông, đó là âm thanh đẹp nhất của thời hoa lửa: âm thanh của niềm tin, của tuổi trẻ và của một đất nước chưa bao giờ chịu khuất phục.