TIẾNG HÁT GIỮA CHỐN LAO TÙ

Một buổi chiều tháng Ba, tuổi trẻ phường Trung Tâm tìm về Khu di tích Căng - Đồn Nghĩa Lộ trong chương trình sinh hoạt truyền thống “Hành trình về địa chỉ đỏ”. Gió từ cánh đồng Mường Lò thổi nhè nhẹ qua những hàng cây trên đồi Pú Chạng khiến không gian nơi đây vừa bình yên, vừa trầm mặc. Ít ai nghĩ rằng chính nơi này, hơn 80 năm trước, từng là chốn giam cầm, đọa đày những người cộng sản kiên trung.

Đứng trước khu nhà bia tưởng niệm, chúng tôi lặng người khi nghe kể về cuộc sống trong Căng Nghĩa Lộ năm xưa. Những căn phòng giam chật hẹp, những lớp hàng rào thép gai dày đặc, những trận đòn roi tra tấn dã man của thực dân Pháp… Tất cả biến nơi đây thành “địa ngục giữa núi rừng Tây Bắc”. Các chiến sĩ cách mạng bị xiềng xích, thiếu ăn, thiếu mặc, bệnh tật không thuốc men. Nhưng điều khiến chúng tôi xúc động nhất là giữa bóng tối của lao tù, họ vẫn không để mất niềm tin.

Trong căn phòng giam lạnh lẽo ấy, các chiến sĩ bí mật tổ chức học tập chính trị, truyền cho nhau lý tưởng cách mạng và động viên nhau vượt qua gian khổ. Và rồi, những bài hát cách mạng cất lên như ngọn lửa sưởi ấm tinh thần.

Người ta kể rằng, mỗi đêm xuống, khi lính canh mệt mỏi sau những vòng tuần tra, từ phía khu giam giữ lại vang lên tiếng hát khe khẽ:

“Cùng nhau đi Hồng binh, đồng tâm ta đều bước…”

Đó là bài hát của Nhạc sĩ Đinh Nhu – một người chiến sĩ cộng sản cũng bị giam cầm tại đây. Tiếng hát ban đầu chỉ nhỏ như lời thủ thỉ để tránh tai mắt quân thù, nhưng rồi dần hòa cùng nhịp đập của hàng chục con tim yêu nước. Trong đêm tối lạnh buốt nơi rừng núi Tây Bắc, lời ca ấy đã tiếp thêm sức mạnh để những người tù chính trị không gục ngã trước roi vọt và xiềng xích.

Có những người bị tra tấn đến kiệt sức, nhưng khi nghe tiếng hát của đồng đội, họ lại gượng ngồi dậy. Có những đêm mưa rét cắt da, cả phòng giam vẫn cố hát thật đều để giữ tinh thần cho nhau. Với họ, tiếng hát không đơn thuần là âm nhạc, mà còn là niềm tin vào ngày độc lập, là lời thề quyết không khuất phục trước quân thù.

Rồi mùa xuân năm 1945 đến. Khi phát xít Nhật đảo chính Pháp, các chiến sĩ trong căng nhận ra thời cơ giải thoát đã tới. Họ bí mật chuẩn bị cho cuộc phá ngục lịch sử. Chiều ngày 17/3/1945, tiếng súng bất ngờ vang lên giữa đồi Pú Chạng. Trong khói lửa và hỗn loạn, những người tù chính trị lao mình vượt qua hàng rào thép gai để tìm đường trở về với cách mạng. Nhiều người đã thoát được, nhưng cũng có những người mãi mãi nằm lại trên mảnh đất này. Trong số đó có Nhạc sĩ Đinh Nhu – người đã để lại tiếng hát bất tử giữa chốn lao tù năm ấy.

Nghe đến đây, nhiều đoàn viên thanh niên phường Trung Tâm lặng im. Giữa không gian thanh bình của Nghĩa Lộ hôm nay, thật khó tưởng tượng nơi này từng thấm máu và nước mắt của biết bao chiến sĩ cách mạng. Nhưng chính từ đau thương ấy đã sáng lên tinh thần bất khuất của dân tộc Việt Nam.

Buổi sinh hoạt kết thúc khi cả đoàn cùng hát vang bài “Cùng nhau đi Hồng binh”. Tiếng hát tuổi trẻ hôm nay hòa cùng âm vang lịch sử năm xưa như một lời tri ân sâu sắc gửi tới các thế hệ cha anh đã hy sinh vì độc lập dân tộc.

Và chúng tôi hiểu rằng, dù thời gian có trôi qua, “tiếng hát giữa chốn lao tù” năm nào vẫn sẽ mãi là ngọn lửa nhắc nhở tuổi trẻ hôm nay phải sống xứng đáng với sự hy sinh của những người đi trước.