TIẾNG HÁT GIỮA NHỮNG NĂM THÁNG KHÓI LỬA

Sinh năm 1950, quê tại phường Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa, bà Lê Thị Vân nhập ngũ năm 1968, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đang diễn ra hết sức ác liệt.

Ở tuổi còn rất trẻ, bà rời quê hương, khoác lên mình màu xanh áo lính và bắt đầu một hành trình mà có lẽ khi ấy bà chưa thể hình dung sẽ trở thành một phần ký ức theo mình suốt cuộc đời.

Đơn vị của bà là Trung đoàn 229, Bộ Tư lệnh Công binh, hoạt động trên địa bàn Quân khu 4.

Nhưng nhiệm vụ của bà không phải trực tiếp cầm súng chiến đấu.

Bà làm công tác văn hóa – nghệ thuật, phục vụ chiến đấu.

Một công việc tưởng như mềm mại giữa những năm tháng bom đạn, nhưng lại có ý nghĩa rất đặc biệt đối với những người lính nơi chiến trường.

Từ cô gái quê biển đến người lính

Sầm Sơn trong ký ức của bà Lê Thị Vân là quê hương của biển, của những con đường thân thuộc và gia đình.

Năm 1968, bà rời nơi ấy để lên đường nhập ngũ.

Tuổi trẻ của bà từ đó gắn với quân đội.

Không còn những ngày tháng bình yên bên gia đình, thay vào đó là cuộc sống trong môi trường quân ngũ với kỷ luật, trách nhiệm và những nhiệm vụ liên tục.

Bà đến Quân khu 4, một địa bàn giữ vị trí quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Ở nơi ấy, chiến tranh hiện diện trong từng cung đường, từng đơn vị, từng cuộc hành quân.

Và giữa hoàn cảnh đó, bà cùng đồng đội thực hiện nhiệm vụ của mình.

Mang văn hóa, nghệ thuật đến với người lính.

Khi tiếng hát cũng trở thành một nhiệm vụ

Trong chiến tranh, người lính không chỉ cần vũ khí.

Họ cần tinh thần.

Cần niềm tin.

Cần những phút giây được sống với cảm xúc của một con người bình thường, dù chỉ trong khoảng thời gian rất ngắn.

Bởi vậy, những hoạt động văn hóa – nghệ thuật trong quân đội có một vai trò riêng.

Một bài hát có thể nhắc người lính nhớ về quê hương.

Một tiết mục văn nghệ có thể đem đến tiếng cười sau những giờ phút căng thẳng.

Một câu chuyện, một lời ca có thể giúp họ thêm vững vàng trước nhiệm vụ phía trước.

Đó chính là công việc của bà Lê Thị Vân.

Bà không trực tiếp chiến đấu bằng súng.

Nhưng bà góp sức bằng tiếng hát, nghệ thuật và đời sống tinh thần.

Nếu người lính chiến đấu để bảo vệ Tổ quốc, thì những người làm văn hóa – nghệ thuật góp phần giữ cho tinh thần của người lính luôn mạnh mẽ.

Những sân khấu không ánh đèn

Ngày nay, một chương trình văn nghệ thường cần sân khấu, âm thanh, ánh sáng và rất nhiều điều kiện khác.

Nhưng trong chiến tranh, mọi thứ giản dị hơn rất nhiều.

Có khi sân khấu chỉ là một khoảng đất trong đơn vị.

Có khi người xem chỉ là những người lính vừa hoàn thành nhiệm vụ.

Không có ánh đèn rực rỡ.

Không có những hàng ghế được sắp đặt ngay ngắn.

Chỉ có người biểu diễn và những người đồng đội ngồi phía dưới.

Nhưng chính trong hoàn cảnh ấy, tiếng hát lại trở nên đặc biệt.

Bởi người nghe không đến để thưởng thức một chương trình nghệ thuật hoàn chỉnh.

Họ đến để tìm một chút bình yên.

Một chút niềm vui.

Một chút hình bóng quê nhà.

Và đôi khi, chỉ cần một bài hát quen thuộc cũng đủ khiến những người lính trẻ nhớ đến mẹ, đến cha, đến người thân đang chờ họ ở quê nhà.

Quân khu 4 – nơi lưu giữ tuổi trẻ

Những năm tháng bà Lê Thị Vân công tác tại Quân khu 4 cũng là những năm tháng tuổi trẻ đáng nhớ nhất.

Ở đó có đồng đội.

Có những buổi biểu diễn.

Có những ngày tháng gian khó.

Có những lần xa nhà.

Và có cả những khoảnh khắc không thể nào quên.

Làm công tác văn hóa – nghệ thuật trong chiến tranh không có nghĩa là đứng ngoài chiến tranh.

Bà vẫn là một người lính.

Vẫn sống trong môi trường quân đội.

Vẫn chịu những thiếu thốn và áp lực của thời chiến.

Vẫn phải hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Chỉ khác rằng, vũ khí của bà là lời ca, tiếng hát và sức mạnh tinh thần.

Phía sau mỗi bài hát là một câu chuyện

Có lẽ ít ai nghĩ rằng một bài hát có thể trở thành ký ức của cả một đời người.

Nhưng với những người lính thời chiến, điều đó hoàn toàn có thể.

Một bài hát vang lên trong những năm tháng tuổi trẻ có thể gắn với một người bạn.

Một đơn vị.

Một địa điểm.

Một đêm văn nghệ.

Hay một thời điểm mà họ không bao giờ quên.

Với bà Lê Thị Vân, những bài hát năm nào có lẽ cũng mang theo những câu chuyện như vậy.

Những câu chuyện về đồng đội.

Về những người đã cùng bà sống và làm việc trong những năm tháng chiến tranh.

Và về một tuổi trẻ đã được gửi lại trong màu áo lính.

Năm năm tuổi trẻ trong quân ngũ

Bà Lê Thị Vân nhập ngũ năm 1968 và xuất ngũ năm 1973.

Năm năm ấy không quá dài so với một đời người.

Nhưng đó là những năm tháng đặc biệt của lịch sử.

Bà đã trải qua một phần quan trọng của cuộc kháng chiến chống Mỹ, gắn bó với Trung đoàn 229 – Bộ Tư lệnh Công binh và hoạt động tại Quân khu 4.

Năm 1973, bà rời quân ngũ.

Một chặng đường khép lại.

Nhưng những ký ức của tuổi trẻ thì không dễ dàng mất đi.

Trở về với Sầm Sơn

Sau khi xuất ngũ, bà Lê Thị Vân trở về quê hương.

Sầm Sơn vẫn có biển.

Vẫn có những con đường quen thuộc.

Vẫn là nơi bà từng lớn lên trước khi khoác lên mình màu áo lính.

Nhưng người trở về đã mang theo một hành trang khác.

Đó là những năm tháng quân ngũ.

Là ký ức về Quân khu 4.

Là những người đồng đội.

Là những buổi văn nghệ giữa thời chiến.

Và là niềm tự hào về một quãng đời đã dành cho đất nước.

Người giữ lửa bằng tiếng hát

Chiến tranh được tạo nên bởi rất nhiều con người.

Có người trực tiếp cầm súng.

Có người vận chuyển lương thực, vũ khí.

Có người làm quân y.

Có người xây dựng những con đường.

Và có những người chăm lo đời sống tinh thần cho bộ đội.

Bà Lê Thị Vân thuộc về những người âm thầm ấy.

Công việc của bà có thể không được nhắc đến bằng những chiến công trên chiến trường.

Nhưng mỗi tiếng hát vang lên trong những ngày gian khó đều mang một ý nghĩa.

Đó là lời động viên.

Là niềm tin.

Là sự lạc quan.

Và là lời nhắc rằng phía sau những người lính vẫn còn một quê hương đang chờ đợi.

Tiếng hát không làm chiến tranh biến mất, nhưng có thể giúp con người có thêm sức mạnh để đi qua chiến tranh.

Một phần tuổi trẻ gửi lại nơi chiến trường

Hôm nay, chiến tranh đã lùi xa.

Những cô gái, chàng trai của năm 1968 năm nào giờ đã trở thành những cựu chiến binh.

Thời gian đã đi qua rất nhiều.

Nhưng ký ức về những năm tháng ấy vẫn còn nguyên giá trị.

Câu chuyện của bà Lê Thị Vân nhắc chúng ta rằng trong những năm tháng đất nước gian khó, mỗi người có một cách đóng góp khác nhau.

Có người cầm súng.

Có người cầm lái.

Có người chữa bệnh.

Và có người cất lên tiếng hát.

Nhưng tất cả đều chung một mục tiêu: góp phần vào cuộc kháng chiến vì độc lập, thống nhất của đất nước.

Bà Lê Thị Vân đã dành năm năm tuổi trẻ của mình cho nhiệm vụ ấy.

Từ Sầm Sơn đến Quân khu 4, từ một cô gái quê biển đến người lính làm công tác văn hóa – nghệ thuật, bà đã để lại một câu chuyện đẹp về sự cống hiến thầm lặng.

Có những người bước qua chiến tranh bằng khẩu súng. Có những người bước qua chiến tranh bằng tiếng hát. Nhưng dù bằng cách nào, họ đều đã góp một phần tuổi trẻ của mình để viết nên lịch sử.

Và tiếng hát của người nữ quân nhân năm nào, dù đã lùi vào ký ức, vẫn là một phần của những năm tháng không thể nào quên.