Tiếng hát sục sôi Tháng Tám ở phố biển Đà Nẵng và khúc hành quân bất tử

Trong dòng chảy lịch sử quật cường của dân tộc Việt Nam, Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đã mở ra một kỷ nguyên mới – kỷ nguyên độc lập, tự do và chủ quyền dân tộc. Trong những ngày tháng "hoa lửa" sục sôi ấy, hình ảnh những thanh niên, trí thức, nghệ sĩ dấn thân vào làn sóng cách mạng đã tạc nên một biểu tượng vô cùng đẹp đẽ về tinh thần trách nhiệm trước vận mệnh Tổ quốc. Trong số những nhạc sĩ đại diện cho thế hệ vàng của âm nhạc cách mạng Việt Nam, nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu nổi bật như một gương mặt kiệt xuất. Sự đóng góp to lớn của Phan Huỳnh Điểu cho lịch sử đất nước không chỉ nằm ở kho tàng ca khúc trữ tình, cách mạng đi cùng năm tháng như "Cuộc đời vẫn đẹp sao", "Hành khúc ngày và đêm", "Sợi nhớ sợi thương", mà dấu ấn lịch sử đặc biệt quan trọng của ông chính là việc đem tài năng âm nhạc thiên bẩm phục vụ trực tiếp cho sự nghiệp giải phóng dân tộc: ông đã sáng tác nên những giai điệu sục sôi ngay trong giờ phút đất nước giành chính quyền năm 1945, sáng tạo nên bài ca nhập ngũ đầu tiên cổ vũ hàng vạn người con ưu tú lên đường chiến đấu bảo vệ nền độc lập non trẻ.

Nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu sinh năm 1924 tại thành phố Đà Nẵng. Tình yêu âm nhạc và lòng yêu nước trong ông đã nảy nở từ rất sớm. Ngay từ những năm 1940, khi mới 16 tuổi, ông đã bắt đầu tập tành sáng tác và tích cực tham gia các phong trào thanh niên yêu nước. Với tư tưởng dùng nghệ thuật làm vũ khí thức tỉnh đồng bào, Phan Huỳnh Điểu luôn trăn trở về việc phải tạo ra những ca khúc có sức lôi cuốn, giục giã quần chúng đứng lên rũ bỏ gông cồng nô lệ.

Cột mốc lịch sử năm 1945 tại phố biển Đà Nẵng đã tạo nên một bước ngoặt mãnh liệt trong cuộc đời và sự nghiệp của Phan Huỳnh Điểu. Mùa hè năm 1945, khi phát xít Nhật đầu hàng và Mặt trận Việt Minh phát lệnh Tổng khởi nghĩa, không khí cách mạng tại Đà Nẵng bùng lên như một ngọn núi lửa. Hàng vạn quần chúng nhân dân, thanh niên, công nhân và trí thức đổ ra đường, mang theo cờ đỏ sao vàng rợp trời, chiếm lấy các công sở và giành chính quyền về tay nhân dân.

Sống giữa lòng Đà Nẵng trong những ngày Tháng Tám lịch sử năm 1945, Phan Huỳnh Điểu – lúc bấy giờ là một thanh niên 21 tuổi – đã trải qua những giây phút xúc động đến nghẹn ngào. Ông không đứng ngoài như một người quan sát thụ động, mà trực tiếp hòa vào dòng người mít tinh, diễu hành mừng ngày tự do. Chứng kiến hình ảnh những đội tự vệ cứu quốc, những người lính trẻ mộc mạc mang súng cối, mã tấu gác lại mọi riêng tư để đứng vào hàng ngũ bảo vệ chính quyền cách mạng, trái tim người nhạc sĩ trẻ rung lên những nhịp đập mãnh liệt.

Ngay trong những ngày tháng 8 năm 1945 ấy, dưới ánh đèn thắp muộn tại căn nhà nhỏ ở Đà Nẵng, Phan Huỳnh Điểu đã dốc trọn nhiệt huyết tuổi trẻ để chép nên ca khúc "Đoàn giải phóng quân". Bằng nhịp điệu hành khúc dồn dập, khỏe khoắn và lời ca đầy hào khí: "Đoàn giải phóng quân một lòng ra đi / Nào ai có tiếc chi đời mình...", ca khúc ra đời như một tiếng còi xung phong vang vọng khắp đất trời.

Ngay sau khi ra đời, "Đoàn giải phóng quân" (sau này được đổi tên thành "Đoàn Vệ quốc quân") đã lan truyền với tốc độ chóng mặt. Bài hát được cất lên vang dội trong các cuộc diễu hành, trên các chuyến tàu Nam tiến đưa các đoàn quân Vệ quốc ra mặt trận. Khi cuộc kháng chiến chống Pháp toàn quốc bùng nổ, Phan Huỳnh Điểu gia nhập Quân đội nhân dân Việt Nam, công tác tại Ban Tuyên huấn Liên khu 5. Dù không trực tiếp cầm súng xông pha trên trận địa chiến hào, nhưng ngòi bút và tiếng hát của ông trên khắp dải đất miền Trung - Tây Nguyên đã trở thành một thứ "vũ khí tinh thần" sắc bén, tiếp thêm sức mạnh cho hàng vạn chiến sĩ kiên cường bám trụ đánh đuổi kẻ thù.

Câu chuyện lịch sử có thật về nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu và sự ra đời của "Đoàn Vệ quốc quân" trong mùa thu lịch sử năm 1945 để lại những bài học vô giá và sâu sắc cho thế hệ hôm nay.

Ý nghĩa cao đẹp nhất trong hành động của các cụ thời hoa lửa chính là bài học về lòng dấn thân, tinh thần trách nhiệm và sự gắn kết giữa nghệ thuật với vận mệnh dân tộc. Nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu đã chứng minh rằng: Âm nhạc chân chính chỉ thực sự có giá trị bất tử khi nó đồng điệu với nhịp đập trái tim nhân dân và đáp lại tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc. Ông đã dùng tài năng của mình để thắp lên ngọn lửa yêu nước, biến lời ca thành sức mạnh chiến đấu. Bài học ấy nhắc nhở thế hệ trẻ ngày nay phải biết sống có lý tưởng, có hoài bão, đem tri thức và sức trẻ cống hiến cho sự phát triển của quê hương, đất nước.

Bên cạnh đó, câu chuyện còn là minh chứng cho khí tiết của người làm văn hóa cách mạng. Sự cống hiến của Phan Huỳnh Điểu dạy chúng ta hiểu rằng giá trị của độc lập, tự do hôm nay được đổi bằng trí tuệ, mồ hôi và máu xương của bao thế hệ cha anh đi trước.

Năm tháng trôi qua, những ngày Tháng Tám lịch sử năm 1945 đã lùi xa vào quá khứ, thành phố Đà Nẵng năm xưa nay đã trở thành một đô thị hiện đại, thanh bình và giàu đẹp. Dù nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu đã về cõi vĩnh hằng, nhưng giai điệu tráng lệ của "Đoàn Vệ quốc quân" ra đời năm 1945 vẫn mãi vang vọng cùng thời gian như một bản hùng ca thời hoa lửa. Tấm gương dấn thân vì nghệ thuật và Tổ quốc của ông sẽ luôn là ngọn đuốc soi đường, nhắc nhở thế hệ hôm nay phải luôn trân trọng giá trị của hòa bình, độc lập, đồng thời nỗ lực học tập, sáng tạo để dựng xây đất nước Việt Nam ngày càng giàu mạnh và văn minh.